týsdagur 5. desember 1933síða 1

FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu: Í iNr. 40, 20 oyr. á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst avsláttur í prísinum. Okkara fiskimenn og felag teirra. — Nokur vinarord. Fyri skjóll nógvum árum síðan varð her í Føroyum ibirt eitt felag, Føroya Fiskimannafelag, til verju og framburð fyri okk- til frama fyri ara fiskimenn og hevuðsvinnuveg okkara, fiski- skapin. At neyðlurvuligt var at fáa eilt tilikt um ikki fyri ollum so 16 fyri felag í lag var eyðsýnt, teim nógvu fiskimonnum. Hetta felag var, sum sagt, eitt stórt framstig, ti fad, saman al flokki at krøv, stimbrar og > standa i verja síni gera tað møg- uligt at fúa tey ferd út í lívið. heilt lítil ikki við — soleiðis er tað jú Ein ikki partur var allar tidir teir hildu sum so: »Fåa teir nakað útint lil frama fyri fiskimannin, so fáa vit burt- urav, okkum nýtist lí ikki at verða við til at bróta næsar. Og fáa teir einki uttan skomm og skilin orð, ja so hava vit ikki verið við og fåa onga åbreidslu frá nøkrum — og so spara vit eisini lann peningin lað kostar at verða viða Felagið kom í lag og hevur fingið ført igjøgnum leir såtl- málar, sum í teim farnu árum aldandi millum gi reiðarar, og tað hava verið fiskimenn og hevur fort igjøgnum tann neyð- turviliga felagsdisciplin, at eingin nú longur á nakran hált kann sníkja seg undan at vera limur, um hann vil verða við skipi, til tess eru treylurnar ov harðar. Foroya fiskimannafelag stend- ur tí nú sterkt, og neyvan kann lað hugsast, at felagið av nokr- kovast ella sláast í Men at gera fyri hetta stóra felag, tað um kann smyldur. nógv er tó eftir hevur enn slórar fyritokur at fáa í lag til gagn fyri hin for- oyska fiskimannin. Og ti krevist at stjørn felagsins heilt er kunn- ug við, hvat teir hugsa - Og Tí eitt felag eitt felag er hvat teim torvar. er allir limirnir, ikki ein stjórn sum situr uppi yvir felaginum og sum íkki kennir seg sum tænari fyri limirnar, sett til at røkta felag- sins nógvu og g lýdningamiklu storv. — Tað kundi lí hugsast, at stjórnin fekk í lag eitt nærri og innarligari samvirki millum fiskimenninar kring um í Før- oyum, í hvorjari sýslu fyri seg, og so allar sýslurnar saman. Tá vildi tað sýnt seg, at liv var komið í, og felagið var vorðið eitt felag av gagni og íkki eitt eiti, sum eitt og hvort felag lætt verður, lá einki verður gjort fyri samanarbeiði límanna millum. -FOROYA: SOCIALDEMOKRAT 30 oyr, á forsíðuni, Foroya Fiskimannafelag hevur lað mál at royna at fáa í lag eilt stórri, nærri samarbeiði millum teir einstaku limir. Tað hevur tað mál at standa saman einstakan fyri af hvønn verja fiskimann í ollum vidurskiftum; er fad ikki, er felagið ikki felag og lí púra ónýtt. Alt hetta stóra arbeiði, felagið hevur, er ikki lættfort at fáa í lag, so manga- fall tað er, menn mugu allíð hava varhugan men okkara fiski- av, at leir hava ein stuðul í rygginum: teirra egna felag. Væl vita vit tað, at ikki er lætt at fáa okkara fólk at standa saman, felagshugsanin er ikki vorðin náltúrlig hjá okkum enn, men tí má hon vekjast, og fólk okkara læra at kenna nyttuna av felagsskapinum. Helta mål má fiskimannafel- agið sela sær, at fáa fólk okk- ara at læra, at lað hevur gagn Nógv onnur mál hevur lað: Fiskasølu av al slanda saman. fyri besta pris fåast kann, og hvat og má gerast fyri at fáa besta úrslit fyri fiskimannin, Upplæran av okkara unga fólki til ikki ágrýtnir fiskimenn, bara at vera góðir, men til at verða mentadir menn í ollum lutum innanborðs á skipi, og lá teir koma millum fólk á land- jørdini. — Her hevði ein sjó- mannsskúli verið verdur at hugsað um, og ein kokkaskúli, soleiðis at teir, ið kokkar skulu verða, læra m. a. at gera ley ofta trongligu og ófýsasligu rúm- ini, fólkið livir í frá várinum, so fræg sum møguligt — og nakað kann gerast við hetla mål, tað vila vit. Kill og hvort arbeiði, gjørt fiski- mannsins væl, er eitt socialt ar- verður fyri at fremja beiði, og fyri tí sociala arbeið- inum ger hella blaðið seg til talsmann, og tí er tað, at vit loyva okkum at siga nokur orð um alt helta í allari fåtækslig- heil Viðvíkjandi ta peningaligu síð- una er so nógv at tala og skriva um og 80 nógv at gera, at fel- agið og tess stjórn hevur báðar hendur fullar — um hon vil og kann rokja sítt starv. Hvussu tað er við hesum, vita vit ikki, men eilt vita vil, at teir ikki vilja hava nakað at gera við socialismuna og hennara blað her á landi. gjørt og vist, al tann rætti málin Og eilt er av- er ikki hesin, at lá fiskimenn venda sær til stjórnina um fisku- pris, lå al svara teimum: >Farið tit til vitið um Johannes Jacobsen og pris.« lesin maður hevur ikki av Foroyingum yvir- høvur verið hildin at vera hin- um føroyska fiskimanninum at JAVNAÐUR Tirsdag hin 5. decembir 1933. øoøno gagni. vit vita ikki annað — So ljóðar í fólkamunni, men Fer- oyingar selja fisk til hansara, hví gera leir tað, um hann er so ringur? okkara Socialisman er eflir fatan tann rørslan og tað ar- beiðið, ið hjálpa lí gongur út uppá at almenna fólkinum kor. Og 5 fram til betri halda okkara fiskimenn, at teir hava sæð og roynt nakað annað, er tað ikki skyldina socialisman, ið hevur; nei skyldin liggur = aðrastaðni, hjá teim monnum, ið ikki enn hava fatað okkum og okkara viður- skifti. — Og farið nú tit og leilid, og kann henda, at tit eisini her heima, bæði hjá tykkum sjálv um og hjá tykkara egnu monn- um finna tey brek, sum fyri ein atvoldin í, at stóran part eru tit síggja socialismuna sum figg- inda og ikki sum tann vin tykk- ara, hon er. Á fuudi í býráði okkara var frammi uppskot um at byggja nýtt hús til býarstýrið at samlast og at halda fund í Hetta uppskot, ið framsett varð av harra P. Niclasen, fekk yvir- høvur góða mólttoku, og nú vildi vit fegin hug! eitt sindur at hesum spurningi. Vil vóna, at okkara håltvirdi starvsfelagi ikki tekur hetta sum eina atfinning at sær persónliga. Vit hava einki at siga til, at býur okkara verður prýðkaður og gjørdur so hábærsligur sum Men tað er við sum við so møguligt. hesum mangum vørum, vit mugu nýta skaldsins „Hvad du evner kast av i det nærmeste Krav", Lat okkum fyrst fáa > no orð: nyttuga frá hondini, ja ikki bert absolut kunnu vit fara at gera „ráðhús“. nytluga men neyðturviliga, so Fyri nokrum árum síðani varð framsett fullfíggjað uppskot til nýggjan skúla við fimleikar- holl (gymnastikhús) aftrat skúl- anum, sum er, tikin il brúks í 1895, L. e. fyri 38 árum lesin skúli varð síðan. Tá gekk býur okkara niðan til Ovastadam, har vit lá tóku valn, og hygg nú, hvussu býurin er vaxin — og skúlin er enn lann sami í rúmd. Væl vila vit, al tvær skúlastovur eru tiknar afturat, men tær eru heilt og aldeilis ólógligar, tuð veit bæði skúlakommissión, direk sjón og sunnheitsstyrid! — bara Ja, tær eru bráðfengis, inntil — — — jú, jú, drúgt bráð- fangis er! Í veðri og óveðri fara børnini ráðhús. BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið lvassandi niðan í fimleikarhøll- ina uppi við realskúlan. Våt og koma tey niðan í eina kalda holl, våt um føtur, og vát válaði um kropp — og niðan skulu tey, fimleikur er »fag« eftir lógini. — Og so skúlin, sum er, hvussu ) er hann? hvat er har til nýtslu fyri børnini til kropp og sál? Vit hava fyrr her í blaði okkara sagt eitt sindur frá hesum. Stovurnar eru ov fáar og tær lvær ov smáar og ólógligar. Einki rúm til bernini at vera í, lá óveður er, og einki rúm at ela morgunmal í; ikki sum t. d. í Gølu heitt vatn og vask, so tey fáa vaskað sær, og einkið at turka særíum hendur og andlit. Ovnar í óskili, eingin rist, so eldur og øska fer g út á gålv, rovkur so íkki er livandi inni og so framvegis! Og so skúlaamboð! Hvateigur skúlin til gagn og prýði? Og ikki kann sigast, al ikki er víst ið nú tala um ráðhús, á alt hetta, hvat er gjørt? - fO at teim, og talað vid teir um men peningurin er til, so nakað av hesum longu fyri mánaðum síðan kundi verið fingið í lag, er alt sum fað var Í leigu av fimleikarhøll eru nú í teim farnu árum rindaðar nógvar tåsundir av krónum, og so er tað bara í einum parti av árinum, at børnini úr Havnar skúla hava loyvi at nýta hesa holl, Íað vildi um lann maður, ið gjørdi tekn- verið forvitnisligt, ing og uppskot til hina nýggju tilbyggingina og fimleikarhøll borið nú, og vit vóna hann ger tað. hevði nakað av lí fram Av ymsum orsøkum ger tað okkum ilt, at teir nú fara at laka (il krónum til hús fyri Havnar by- hundrað tåsindir av ráð(1) meðan Havnar skúli á so mangan hátt treingir til, at nógvur peningur verður nýttur til at og til eitt íheimiligt stað bæði hann tíðarhóskandi gera fyri born og lærarar, í hvussu er til eitt stað, har verðandi er inni!! Býráðshúsið kann nýtast eina må fúa hjálp so skjótt, at vert var al tíð enn, men skúlin byrja í morgin lann dag! Spælipláss til børn fast alla- staðni, um viljin er til tað; sunnan fyri Havnar skúla er frålikt pláss, og meira fæst nokk, ivist ikki í lí kommunan eigur nógv at taka av! I 1935 eru 40 ár síðan Havnar latið tá aft- uratbyggingina og fimleikarhøll- skúli varð liðugur, ina verða komnar! Ráðhúsið kann væl bíða, til 50 árs-veitslan fyri býráðið verður — vit hugsa tað hóskar betur, Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. Porto. 7. årg. Tíðindi. Í Porkeri, hin 20.—11.—33. Tá ið forfedrar okkara hittust vistu teir altíð almikið av nýggj- um at fortelja hver fyri ødrum. Nú frættist alt tað brátt um landið, at einki nýtt nýggja so verður eflir at fortelja. Tað er ti næstan nyttuleyst at skriva nøkur tíðindi. Dahl vid Krosslið í Vági spurdi tíðint, um Hin gamli Pætur nakað nýtt var at frætta, lá tå segði, at einki nýtt var, so svar aði hann altíð: >Sanniliga, tað er gott, ti so er einki ilt át frætta«. Og 5 hesum mega vit geva manninum rætt í. Ein av orsokunum til, at eg skrivi hetta tíðindabræv, er tann Skálavík, ið nevnir seg >Eystanmaður< greiðir at ein maður úr frá, at formaður Fiskimanna- felagsins hr. Siirsjold, hevur talað um politikk. Hann skrivar soleiðis: >Man ikki fundur kunna haldast um hvenndagslig ting, uttan at politikkur stingur sítt Hertil at hr. Siirsjold var her í ljóta høvd fram ?« er al siga, bygdiui og talaði um viðurskifti fiskimanna. Hann hevur fleiri ferðir verið her og talað um hesi viðurskifti, og ongatid hevur hann talað um politikk. Ég havi allar ferðirnar verið til steðar á og eisini nú fyri nokrum dogum síðani lýddi eg á rødu hansara uttan at leggja til merkis, at politikkur var í røduni. Vit kunna íkki kalla tað poli- ikk, um formaður Fiskimanna- felagsins greiðir frá, at felagið levur sent ymisk mål inn á Foroya løgting. Er løgtingid so teilagt, at fiskimenn ikki mega Ella tevur Fiskimannafelagið einki aka tað upp á lunguna? viðvíkjandi starvi log- ) al siga ingsins“ Fiskimannafelagið hevur skriv- að til Foroya løgting og biðið um styrk til at stovna keypslu- og sølufelag, og eisini hevur felagið biðið matreglurnar løgtingid skipa fyri at umborð á teim foroysku skipunum verða broyt- tar eitt sindir, soleiðis at fiski- menn okkara skulu kunna liva eitt toluligt menniskjansligt lív umborð í skipunum. Hesi bæði mál hava verið til viðgerð á tingi; men hvorki er framt enn Helta saman við neyndi harra Siirsjold ødrum felagsviður- skiftum. Hví skuldi hann stinga sannleikan undir stól? Harra Siirsjold er alls ikki nakar ivri- gur politikari, men hansara hjarta slær heitt fyri tí minnimenta. Var Foroyatólk ein mentað tjóð, so sat harra Siirsjold á teim pollum har nú sita afturhalds- menn, Annans greiddi harra Siirsjold EÐ SOROS