mikudagur 3. januar 1934síða 1

| FRÆLSI -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT BRODURSKAPUR JAVNADUR ovr. á 3. og 4. 1 20 . . Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, Í síðu avslåttur í prísinum. Við størri lýsingum fæst Mikudag hin 3. januar 1934. | Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum | og skrivstovuni. Telf. 143. Porto, Blaðið | Mr 1933. 1. Januar 1931. Nú er tað farið aflurum, árið 1933, og luð nýggja er komið inn um gált. — Hvussu hevur lað nú hállað sær, tað sum nú er farið, og hvat er at siga um tað? Her hjá okkum kann sigast, at tað fer at fáa so loluligt um- Veður- lagið her í Foroyum hevur, sum mæli, sum fåast kann. vit vita, ringt orð: »her er bara grált út yvir grått«e, men árið, sum nú fór, fær ikki hesi orð við sær í grøvina, lí eilt sovorðið veður, sum vit hava haft í ár, man eingin minnast. Eiltsummar við allarfagrasta veðri, hugsasl kann og eilt sovordid heyst — ja líka til jóla og útum jól, man vera sera sjåldsamt! Joansøku- lýtku á jólum, heitir dagar og ” nælur á miðvelri, við grønum bo, neyvan man nakar minnast tílíkt. — Veðrið á landinum hevur sum sagt verið frålikt, og fruktirnar hava verið hareftir, og veðrið á sjónum hevur heldur ikki verið atklaga yvir. Heimafiskiskapurin er ikki nógv verdur nú longur, tað gera onglendingar gott, og her standa vit maktasleysir bæði so og so, og ikki er annað al gera í hesum føri fyri Foroyingar enn al bíla tenninar saman og seta lás fyri munnin — her gerst einki, ikki enn, og neyvan nakr- antíð! — Skipsfiskiskapurin í tí farna ári hevur kanska verið meiri Gjavnur enn vant, lo er tað ikki so lætt at siga; men á Eystur- hann verið landinum hevur lað, og altíall heldur vánaligur. Suðurlandið hevur væl givið sum vant, og Grønland eisini. Prísurin hevur verið belur enn seinasta ár, og kundi verið nógv betur, um vil fingu oll okkara annað og fiska-viðurskifti í eill betri lag. — Tíbetur hevur havid ikki kraft so mong mannalív sum árini herfyri — 16 altíð ov mong! Hin politiska stødan er hin sama og verður ivalevst hin sama mong ár enn, har er og verður, sum skrivað stendur »ikke Omskiftelses Skygge«: Sum- band…—sjålvstyri, sjålvstyri— samband o. s. fr., sami nólti! Socialislarnir, vit byttu beist- ini, ganga og billa okkum inn, at vil kunnu gera nakað millum Føroyingar! Nei, um vit so vístu kæru lands- leimum, okkara monnum, at vil vildu og kundu gjørt teimum alt gott og fingið land okkara á føtur, so vildu vit fingið teirra svar: >Vit eru sambandsmenn, ella vit eru sjålvstyrismenn, socialisma hevur einki at gera í Føroyum«. — Ja, so er, og so verður. vil liva ikki í ,Realiternes Verden", her á landi. Stórhendingar eru ongar her heima hjá okkum í lí farna ári, alt hevur gingið sína javnu gongd men útheimurin hevur haft tær í stórum, serliga Týskland. Um hetta er skrivað so nógv, al oll vila um tand, men vil vóna, al íkki alt er salt, sum skrivað er. Vil sum hava ferðast gjøgnum landið, halda, man vera avgjørt hava losað vid menn og fleir at nakað nóg men sjálv- it er skilið har ikki gott, langt sag frå ti! I Spaniu er ringt, nógvur ófriður, og ein maður vit hava » losað við, og sum hevur verið har, heldur, at ikki munnu færri ógerðir verða gjørdar har enn í Týsklandi — vit hoyra bert ikki so nógv um skilið har. høgtidini sum Um fa slóru var í Keypmannahavn í oklo- ber, tá fyrsti-ministarin hell fødingadag, hava vit sagt fyrr tað var sama dag vit fingu ein nýggjan dr. phil. — Eitt lað seinasta, vit frættu, er skal bara tað var so væl, al at kolavirkið í Suðuroy byrja, hetta varð sannheit! Kemur tað í lag, ævinliga arbeiðisloysið har og tydir lað »stopp« fyri hill bíligt og gott kol fyri okkum oll, — Vit sóu eilt ár fara, vit síggja eitt nýtt koma. Latum okkum oll siga lí gamla farvæl og takk fyri tað góða, sum lad gav okk- um, og biðja tað nýggja verða vælkomið til okkara! „Politikkur“. Í blaðnum stóð fyri kortum nevnt, at socialdemokratiska fel- agið her í Havn hevdi sent um- sókn lil byarstyrid um at taka til viðgerðar bygging av havna- garði og sleipustød við stoð til skipabygging. eill lið í ti sociala politikki, sum vit so- Ein tilik umsókn er cialdemokratar her í Havn fara at dríva. Vit ætla íkki at driva ein politikk, sum hongur í leys- ari luft, vit vilja byggja niðri á jørd, og vit vilja byggja upp. Vil hava fingið nóg nógv av stríði um, hvussu okkara stoða il Danmark skal verða, vil ganga út frá, at eru vil ein partur, eill amt, av Danmark, so skulu vit eisini uttan avkorlan njóla bein- leiðis sama ræll sum onnur donsk amt, og her skal íkki longur verða tala um biddari, og her skal einki brigsl verða gera lað gerast longur men sjálvsagt vit lá eisini sjálvir, kann og krevjast kann av okkum!! Í einum blaði stóð uppgjørt, hvat vit hava latið og fingið síðan áljan hundrað og nøkur og hålvthundrad. Sovorðið er ongantíð ai síggja uppgjort frá øðrum donskum amlum, hví standa viðvíkjandi lað okkum Føroyingum, at vit skulu skal tað so okkum? Er fyri al sýna vera lakksamir og ikki krevja nakað ella hví er tað? Fyri nakra líð síðan slóð ein uppgerð av debet og kredit við víkjandi Danmark og Foroya gjøgnum nøkur hundrað ár, og var hon absolut ikki í okkara »disfavør«, okkara »saldo« var góð har! Nú er tað ikki okkara hugsan, at vit eiga allar hesar nógvu pengar hjá lí núverðandi danska fólki og skulu krevja teir, men Dan- einki er at vit vilja, at teir níðri í mark skulu vila, af síga lil, at vit í leim seinastu árum hava fingið nakað út yvir tað, vit hava latið. Tá vit nú koma við hesi um- sókn, vóna vil, at hon fer al fáa góða móttoku hjá ríkisstýr- inum — tí har má hon enda — og at teir styðja hana, ti lann studningur, vit har fáa hjá leimum, er hjálp til sjálvhjálp. Siga frá innihaldinum er onytlt, lad kemur aftaná her, men vil loyva okkum at siga, > at okkara arbeiði er ikki ein politikkur, sum Havnar arbeið- arar eiga al vísa burtur frá sær, tað er netupp teirra politikkur, vit dríva, arbeiðið fyri teirra væl, teirra gagn og besta. Foroya fólk skal einaferð læra, um blaðið hetta fær loyvi til at virka, at socialisman í eitt liva og Foroyum er praktiskt ar- heiði fyri okkara fólki, og ikki ein ber rópan upp og út í villan heim. Okkara fiskimenn og allir aðrir, sum arbeiða og vinna lívsins upphald við sínum hond- lað og halda um, mugu læra, al ræður um at standa saman. Teir mugu á hvørjum einkult- um staði finna hvor annan og koma saman á tal um lað teim- Samhald må um (lørvar. má Lil, samarbeiði fåast fæsl lað ikki, í lag, tí dettur alt sundur í molar „samhald má vera“. »Arbeidi er stendur í eini sogu, og einaferð ein dyrgripur«, var tað, at arbeiða, ein æra. Ullan iva er lað eisini manga- staðni so enn, og har tað er, verður eisini nakað gjort, og fólkið livir og vildi heldur bilið tunguna av sær enn slødugt rópt upp um arbeiðisloysi og arbeidisloysisstudning, Tå ein sær tær naknu norsku strendir, må ein vera glaður við at búgva í Foroyum, her havið altíð gevur nakað, og fjallið er klettin. Havid er, lá saman um grønt niður lil sjóar- kemur, ein góður vinur, um bara ikki fremmandir ránsmenn óbundnir fingu loyvi til al oyða tað fyri okkum, og jørd okkara kann eisini geva okkum breyð, skil á jarðaviður- um vit fáa skiftunum; og skil kann fáast á, bara vit sjålvi vilja, lað er okkum nú í boði, um tað so ongantíð hevur verið tað fyrr! Er okkara løgling ein meinbodi fyri framburði i sópið tað út, ið er til skaða og til ógagn og selid fólk Foroyum, 80 inn, ið væl! Lat fólksins frá Í vil Førova okkum sleppa orð og > sum bert ei oyðir alt verk, og lat okkum arbeiða fyri ikki framburði um (il so vilja geva tí politikki nakað navn. Fyri okkum er navnid einki, tað er gagnið, ið ræður um. umsóknin til ann nevnda býráðið ljóðar soleiðis: Hil Fhorshavns Byraad. Ærede Byraad. »Sudurstreymoyar Javnadar- felng« tillader sig herved at rette det anganende Forbedring en Henvendelse til ærede Byraad, af vore Havneforhold m. v., da det liggende for Byens Udvikling og sig at viser være magtpaa- Trivsel, og til Højnelse af Ind- byggernes sociale og økonomiske Niveau, at der her skabes større Muligheder Havneforhold. ved forbedrede Forholdet, er som det sikkert vil være det ærede Byraad be- i kendt, at 25 Skibe (Motorbaade ikke ibe- der for Tiden er ca regnet) hjemmehørende i Thors- havn; og da der til disses Repa- og Vedligeholdelse aarlig 150.000 ralion anvendes en Sum af ca. Kr., (ca. 6.000 Kr. pr. Skib) vil man kunne forstan Beltimelig heden, af at disse Penge saasom Arbejdsløn, Salg af Materiale m. m., kommer Byen til Gode i størst muligt Omfang Som bekendt blev vort nu- værende Havneanlæg fuldført í 1929. Dette har tilsyneladende visl sig at være tilfredsstillende til dets paatænkte Brug, nemlig Men da Byen fremskaffe som Trafikbavn. antagelig ikke kan nogen nævneværdig Export ud- over hvad der kan opdrives i Fisk, er det bydende nødvendigt at der aabnes flere Døre til el impulsivt Næringsliv í Thors havn. Havneforholdene, som Havnef, i del hele betragtet i Forhold Ud- viklingsstadium í Nabolandene, 1933, parallelle med hvad de var í 1890. slore og til det nuværende desværre nærmest er Al dette vil hæmme vor Fiskeri- drift i allerhøjeste Grad er ind- lysende. Og man kan heraf gan ud fra at mange Erhversdrivende vilde være kommen ind paa be- tydelige og moderne Fremskridts- vedrørende metoder, saavel Fiskeridriften som de dermed forbundne Virksomheder, om der her var fulgt med paa Havne- forholdenes Omraade. Del er ikke nemt at fastslaa, hvor stor Ud- strækning en saadan Udvikling vilde have faaet, men en Ting er aldeles givet Nabolandenes staar vi Ved at betragte Udvikling, saa meget, meget langt til- bage og saa er vor Hoved- Næringsvej Fiskeri, Vi maa derfor understrege Be- tydningen af, at vi her i Thors- havn faar en efter vore Forhold passende Fiskerihavn. Ud- Udvidelses-Projekt Vi har erfaret, at der er arbejdet et for Havnen til et samlet Beløb af over 4 Mill. Kr., en Mole fra »Lysikrananum undir smeltihús- inum“ og østover, hvilken Dæk- mole saa vidt os bekendt er an- slaget til at koste 2 Mill. Kr. Efter vor Opfattelse kan det vanskeligt forsvares, at man etablerer dette kostbare Anlæg — og lader det Spørgsmaal, der staar selve Næringslivet nærmest, nemlig Fiskerihavnen, upnaagtet. Spørgsmaalet er af saa stør Vigtighed, at man ikke kan stille denne betydelige Sag i Bero til de nødvendige Midler til at be- stride Kommunens Andel fuldt- ud er til Stede, til den paatænkte Udvidelse, hvorimod Udgifterne ved en Fiskerihavn vilde være nærmest letoverkommelig. Følgende vil give et lille Over- blik paa Situationen: 1) I 1890 var der i Thorshavn Fortøjningsplads til 14 Fisker- skibe og i 1933 er der kun Fortøjningsplads til 8. 2) I 1890 var der her i Thors- havn ca. 1300 Indbyggere — og Antallet ca. 3400. væsent- í 1933 et 3) Vor Fiskerflaade er ligt mindre nu end den var i 1928, saaledes at det maa ind- rømmes, at der her maa noteres en skæbnesvanger Tilbagegang. Som foran kort omtalt, er der 25 Skibe hjemmehørende i Thors- Reparalioner og havn, og lil Vedligeholdelse af disse gaa der anrligt 150.000 Kr. (ca. 6.000 Skib). Af disse 150.000 20,000 Kr. i -— Kr. pr Kr. falder kuu de Thorshavn. Med andre Ord ud- gaar der gennemsnitlig 130.000 Kr. fra Thorshavn. Af disse 130.000 indkommer hertil ved Handel maaske cu. 10.000 Kr. Dette vil sige, at hvis man an- slaar Materiale til ca. 30.000 Kr., saa bliver Facit det, at de (hors- Haand- havnske Arbejdere og værkere mister en Fortjeneste paa ca. 90,000 aarlig. Det sidste me nr ar SN A = sr