týsdagur 16. januar 1934síða 1

á FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, | : síðu. avsláttur í prisinum, Nr 3 | 20 ovr. á 3. og 4. . . | hú *'FOROYA : Við størri lýsingum fæst | JAVNAÐUR Tirsdag hin 16. januar 1934. OCIALDEMOKRAIT BROÐURSKAPUR | Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Porto. Blaðið UM verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum 6, arg. | og skrivstovuni. Telf. 143. „Hitt privata „initiativið“.“ Av og á hoyra og síggja vil hetta orðafelli nýtt av monnum, tala. ella um, illa samfelagið og oll tá teir skriva hvussu tess viðurskifti eru vorðin. Men áður vit fara at skriva eitt lítið um hetta, mugu vit vera klárir yvir, hvat hesi orð týða. Í Mey- stendur, at orðið Førsteskridt, ers orðabók initiativ" merkir: selvstændig Beslutning og der- paa følgende Handling. Orðið „privat“ merkir: Ikke offentlig. — Orðafellið „privat initiativ" merkir soleiðis tað framstig, maður ger, tann møguligleika og vilja ein einstakur persónur hevur til sjálvbjargið yrki. Tað er okkum lí ófalandi, al kunn vera „privat initiativ" nakað lastverdugl; fyri okkum, fyri okkura fatan, stendur hella sum lad, id ber verðina uppi. Var einki ,initiativ?, varð einki gjørt her á fold, og enn er einki „initiativ“ tikið ultan uv „privatum“ persóni, lí fjøldin, kann nakað initiativ. — ikki taka At tað of- tekur tað lað offentliga, fentliga, samfelngid, framstig, sum hin einstaki hevur peikað á, og ger lað til sítt, er eilt annað, men lat okkum ikki fyri alt í verðini royna at steðga lí „privata initiativinum", um vit vilja framslig. Tá vit frá socialdemokralisk- ari síðu síggja ella hoyra orða- fellið „privat initiativ" nylt í lí týdningi, at:lað er nakað skað- iligt, nakað vil socialdemokratar eiga at stríðast ímóli, er tað lí ein misfalan av orðinum. — Og verður orsøkin er tann, at her blandað saman: hitt neyðturvi- liga ,privata initiativið“ og so tann møguligheil, sum lað ,pri- vata initiativið“ kann at uppríka lann privata persónin, geva lil tann einstaka í samfelaginum. Socialisman, socialdemokraliið, felagsskaps-rorslan, hevur sum endamál sitt at útljavna soleiðis — sum Grundtvig sigur — al »faa har for meget og færre for lidt«, ligan hált fyri, at alt lað góða, — Tí arbeiðir hon á lóg- sum lað »privata initiativid« fær flest í lag, skal koma mogu- ligum til gagns. — Sjálvsagt skul ikki fruklin av lí, sum hin »ini- tiativriki« selir í verk, takast frá líða nakran vansa og bert fúa ótokk honum, hann skal ikki fyri sílt undangongustarv, men lað er samfelagið sum eigur al fyri ollum, tí mo er samfelagið, ið pliktan at gera alt sítt góða al- gongiligt fyri allur sínar limir, standa hevur rælt og hvønn eftir sínum førimuni, At hin hin kommunistiska — hugsanin: socialdemokratiska staturin sum hin slóri, hin ein- asti arbeidisgevarin, ikki enn er vorðin, og væl neyvan nakran- tíð verður álvara (Virkelighed), henda hugsanin vita vit; men er ikki deyð, og í hvussu er verður arbeilt lann vegin: við og við at fáa tær stóru fyritøk- urnar burtur frá at vera á ein staklingsins hondum og yvir lil langt frá er samvirki. Langl, hetta enn vorðið annuð enn eitt mál al arbeiða ímóli, men mannaætlin, sum enn hevur einn langa livilíð fyri sær, kemur einaferð á hetta mál, um hon stødugt hevur lað fyri eyga. Vil eru so Ólolin, vit menn- iskju, vit duga so illa at síggja, at lítið sjålvi síggja resultatir, úrslit, úr a gerst í bræði, vit vilja arbeiði okkara, vit hava so ill við al Men ongantíð mugu vil gloyma, læra, al lívið er ævugt. at hilt ,privata initialivið“ er og verður neyðturviligt, um ikki alt skal grundum. steðga og ganga al Úr byrådinum. Seinasta midkukvøld var fund- ur, og sum vant var tað mest smámál, ið fyri vóru. T6 var húsið full, hvor ið var mest fyri at frælta, settur til arbeiðis- formann. Tíverri fóru oll heim aflur snópin, lí einki varð avgjørt — ríkisstýrið skuldi eflir at ein so- tikið varð seltur!! Okkara býráð er lógini „sanksjonera““, vorðin maður í lað heila so sanniliga ein mentað »insli- tusjon«, Gudarnir mugu vita, hvat lað hevur loyvi til? Nú málti skjótt verið líð til at fingið eina broyting her, so ikki skal farast við hvørjum l.... til ríkisslýrið, og spyrjast, um — — — — — —, Eilt stårt mål var fyri, um- sóknin frá ti socialdemokratiska felaginum í Havn, og sum hevur verið umrødd, og hevur staðið in extenso her í blaðnum. Henda umsókn var úlsprottin av hugsanini um at fáa nakað sett í verk til frama fyri fólkið her, hvar altid ljóðar um ar beiðisloysi. Eina sovorðna um- sókn vóru sendararnir vísir í, at okkara býráð einmælt vildi styðja við at gera alt, sum hig- anifrá kundi gerast hesum máli til frama. At umsóknin vildiøfinna vinir niðri í ríkisdegi og á ríkisráði, 5 ivaðust teir ikki í — og ivasl ikki enn. Men vit fingu ill- gruna, tá hella mál varð beint í havnanevndina, og nú gongur sjón fyri sogn! Málið varð nú á borið av Johs. O. Joensen, og fundi fram nevndin hann greiddi frá, al bygging av ikki kundi viðmæla Marðinum (»molanume«); ti Jo nevndin hevði saman við verk- frødingi Fisher-Simonsen V. 13. V. framtíður gjort uppskot til eill havnaverk, og inn í netla vildi garðurin ikki hóska- Eitt annað var, at eina sleipu- stoð fyri skip hovdu vil leingi haft tory á, og kent saknin av, lí hon vildi virka, al skip komu higar at gerast við (0gso inn liggja?) aflur á skålafjørd at Haraflur ongan lýdning fyri okkum, al ímóti hevði tað alls skip kundu liggja her á vetri. Annars meinti hr. Joensen, at útrokningin av kostnaðinum iva- fullfíggjað, har mundi nokk vera gloymt citt tveytal frammanfyri leim 450.000 lað hóskaði vist betur. Poul Niclasen helt lað heill skeivt av nevndini, soleiðis vera sum Johs. Joensen greiddi frá, beint at koyra einu soverðna sak frå sær ultan gjørla at fáa greiði á, hvorjar moguligleikar tað hevði, og hvønn tydning fyri by okkara peningaliga sæð, tað hevði. Hann framhelt, at byráðið hevði tann pliklan, við V. DB. V. at fán so sum gjøgnum samráð góða greiðu moguligt á, hvat gerast kann og má. g J. Mouritsen Sjálvsagt talaði fyri sakini frá okkum, hansara partamonnum. — Niclasen mælti til, af tikið aftur og beint í nevnd, sum skal málið varð upp- samrúðast við verkfroðingin á NY. B.N. Hvussu so stendur verður, ókunnugt fyri okkara eygu. Vit hava neyðlurviliga sakkunnleika, men blaðið fyri ikki sjálvir tann stendur sjálvsagt opið einum og hvørjum, sum hevur nakað at siga til upplys- gi ing hesum vidvikjandi. — Og byråd okkara, fólksins valdu menn hava ikki loyvi til at vísa hesa sak frá sær, um hon er verd at verða framd Nyggiårsbræv. I Porkeri, um nýár 1934. Arið farið um hurðarbak. Forovyingar eins 1933 er nú aftur og aðrar tjóðir búgva seg nú til at taka móti lí nýggja árinum. Hvat hetta árið okkum? Ja, tað er ein spurnin forir nýggja gur, sum eingin kann svara a. Mong eru ley, ið nú hava lagt eyguni saman, sum seinasta nýár vóru røsk og glað. Hvort vár fara o. u. 3000 av raskastu monnum okkara upp til Sudurlandsins brimbardu strendur, og líverri er tað ofta hent, at hann ið glaður fór heiman og vónaði al vinna fødi til seg og síni — hann kom ikki aftur. Um hetta er óneyð- ugt at skriva — hetta er tíverri allmanna kunnugt. Hervid er einki at sera. Eitt annað er, at okkara fiskimenn fáa nógv ov- lítið fyri teirra stríð og strev. verður høvi til at venda aftur til Seinri hesi viðurskifti. Utir6durin hevur í velur givið nógv ovlítið av sær víða hvar um landið. Her í bygdini og í Vági hevur ló verið væl betri vinna enn nakra aðrastaðni í Foroyum. Eyri norðan ljóðaði at fiskiskapurin í Suðuroy skuldi vera so vvirhonds góður; ikki Her í bygdini hava fleir fingið men tíverri er tað rættiliga so. 150 krónur í part í heyst, men bert leir, ið mest hava fingið, aðrir hava fingið 100 krónur ella minni. Væl meir hevði fingist, um fiskurin varð seldur við høvdinum sum ísfiskur; men líverri vislu okkara fiski- menn ikki av, at ísfiskur varð keyptur á Tvoroyri. Í Klakksvík fingu åtr6drarmenn 114 oyru fyri Leirvík var prísurin 14 ] ø i KU, I oyru fyri kg av stórum torski » og 12 oyru fyri småfisk og tilikt, Her fingu menn 12 oyru fyri kg yvirhovur. Annars er lað at siga, at fiski- skapurin nordanfjørds hevur verið út av lagi ringur, í fleiri bygdum hevur tann vanliga veiðan verið 2—3—1 krónur í part um dagin. hevur velurin verið låur mánað Enn - undan lveir dagar í oktobir tessvegna er seyðurin f góðum standi víða hvar í landinum. Um jólini lóka ley á Høgabéli í Salllangará gularølur úr teirra urtagarði, og vóru hesar returnar vaksnar í vetur. Eg gjørdist bilsin og vildi > neyvan trúgva, at hella kundi bera til. Húsfólkini komu so við mær oman í urlagarðin, og måtti | eg enn meira undrast yvir al síggja »stedmoderblomster«, »morgenfruer«, »bellis«, »aurik- ler« o.s.fr. standa í fullum blóma. Summarið var gott, og vænt ast kundi, at seyðurin fór al verða frálíka góður, men lomb- ini vóru ikki betur enn meðal- ár. Menn meina, at terrin var ovmikil, ærnar mjólkaðu less- vegna ikki so mikið, > sum ann- ars kundi væntast. að er norður um fjørdin og lala við harmuligt at koma menn um landbúnaðin í Føroy- um. >Vitkunna ikki veltu eplir«, sigur hin meinigi maður, »vit kunna bert vella til okkara egna húsbrúk, tí ikki slepst av við eplinic. Hitt privata initiativid ræður her á landið, tí er skilið meir so vorðið; men her um eina aðra ferð, | | | Ein Suðuroyingur, sum ferð- ast norðan fjørds, må undrast hvussu lagaligt her er at stad. yvir, Har ganga koma síað úr g rutubåtar og rutubilir dag út og fleiri Ein heldur seg »Hitt myrka fast- ikki dag inn ferðir um dagin vera komnan í onnur lond. Eysturoyin — so skalt tú síggja myrkur. Vit Porkenningar hr landið“ el kom til Suduroyar, eru einassu menn f Suduroy — undantikid Tvøramonnum og Vågbingum kunna sela > sum okkum ieina bil til og frå »kaj- inic. »Posen tog han paa sin Bagc< — og so til gongu, anlin hann fór til Sunnbiar, Fåmjins, Kvalbø, Hovi ella hvar f Sudur- oy hann ætlaði sær. »O, tað myrkur!< segði maðurin á sinni, vendi heltuni øvugt — hann tað, ið líva skuldi nakkan og hálsin, var komið niður fyri eyguni á honum og tíverri tíverri —, at teir menn, ið stýrt hava í Suðuroy, hava allir haft heltuna øvugta á høvdinum. Latum okkum vóna, at her brått verdur annad og betri skil. Glediligt nvår. J. H. Danbjørg. Vit hava fingið sent: Harri blaðstjóri! inum heiðr- Gerið so væl aða blað viðurskiflum : jø J 9: tygara at greiða frá hesum Sóknarstýrisval skal nú verða í velur, og treytirnar eru, at hann ið ikki vil missa sín væl- ræll, må hava goldið skatt fyri 1933. — Nú er tað og fiskimenn líðint so, at ar- ikki peningi frá beiðsmenn fáa so mikið av reiðarum og keypmonnum, at teir fáa rindað skatlin, sjålvt um teir eiga pening tilgóðr. - Skulu so hesir veljarar missa teirra valrætt? Er tað ikki nokk lá slíkir skallaborgarar geva sóknarstýrinum >transport< uppá skattin? Vit meina, at tað er skeivt, at maður skal missa sín valrælt, tá hann vil rinda skatlin, sjálví um hann hevur verið so óheppin at hava verið í arbeiði hjá ein- um reiðarí, ið ekust á knounum. Tíverri missa fiskimenn tfdint pening av slíkum ólíkindum. — Skulu leir so eisini missa síni borgarligu rættindi? Virðiliga Fleiri veljarar. At geva nakað svar uppá ein sovorðnan sera lýdningamiklan spurning er ikki lætt hjá nøkr- Eitt er at síggja sjúkuna eitt annað er at finna ráð fyri henni. Samfelagslikamið er sjúk um. UUU Tr AÐ AÐ 30 A 5 = RA re - Pee SAKSE hr TO rr LL