týsdagur 6. mars 1934síða 1

FRÆLSI 20 oyr. á 3. og 4. Hini føroysku sambands- og sjålv- styrisblødini eru á einnm máli, lå ræður um at leypa á blaðið »Føroya Sociul- Demokrat« — ja her kunn sig- ast: leypa á. ålopid so slólput og so små- Men yvirhovur er barnsligt, al tað neyvan er vert at lala við seg koma. Nú eru álopini so mong — úr Havn og úr Suðuroy — at kanska var vert at sagt eitt sindur um tey oll undir einum. — Viðvíkjandi „Tingakrossur“, so er frá okkara síðu einki annað sagt um hella bluð, enn at lað einaferð var talsmaður fyri lí socialn hugsanini, og tað er sanniliga eingin lygn og eingin last. At tann maður, sum um- setti Overby's »Socialistmareh«, heilaga sang socialistanna, nevnir tuð „álop“, ut blad hansara av okkum varð sagt al hava verið talsmaður fyri socialari hugsun, fala vit ikki. — Og ikki man tað >Foroya Social-Demokrati« eina vera lygn, at »leidarar« i langa líð vóru ávirkaðir av greinum í »Tingakrossur« — og tað er jú eingin skomm fyri nakran, al so er. A láverðandi blaðstýrari av »Føroya Sociul- Demokratia í »Tingakrossur« fann nógv, sum hann hevði gleði av at hava til fyrimynd, er uttan tað vita Men tað verði nú, sum lað vil. — Ål finnast at tí, iva, vit. — vit vóru so djarvir at sum harra Edw. Mitens talaði um socialismu, og okkara hugsan moti hansara — ja, tað tykist sakliga settu okkum, at »Tingakrossur« held- ur vera ov mikið avgjort. Ja, ja, vit skulu hava hetta í huga. Vit ætlaðu av fyrstan tíð at svara ll tad, sum stendur sum eitt »aftursvar« Í »Tingakrossur« fyri 31. jan, men lólu verða im vil sjálvstýrið hava tekkina fyri tey frumstig, ið eru gjørd í Førøyum síðan 1906, so lat tað 16 tað uggilsi. Í Føroyum kann socia- lisman — sum flokkur — ikki teirri orsøk, at hava enn hava virkuð stórvegis, til tess er tíðin nógv ov stutt, men úti í ødrum londum er henni nógv ut takka fyri. Tað er sagt fyrr her, og tuð må signst aflur, at demokratiska hugsan finna vil íkki sum eyð- kenni hjá sjálvstýrisfólkinum yvirhovur, tað nýlist ikki at trætast meir um — fað sýnir Og tí standa oll vit, sum væntuðu tað, við brostnum seg sjálvt. vónum. Vit vilja ikki verða við til at rópa „afturhaldsflokkur“! eftir sjålvstyrisflokkinum, vil skamskendu ikki gamlar vinir á tann hált, vit vilja stødugt lata Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 síðu. avslåttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT oyr. á forsíðuni, Við storri lýsingum fæst JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið A A Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. 'Telf. 143. Porto. 8. årg. teir um rópini, um leir og teirra málgagn vilja verða við at b6lta á blaðið og stendur seg inn á okkum, persónin, ið sum blaðstjóri.— Men lá blaðið nevndur »Tingakrossur« fer at sópa tyri durum hjá lilla —n i Foroya- líðindi — ja tá stendur vitið still! Lítla. n, sum er hitt argasta sambandstroll hver lað er veit eingin vist álti tó at fingið onkran annan lálurverju enn sjálvstýrisblaðið. — blaðið orsaka til, al lad tekur kveisturin Sjálvsagt fær sær ein og fer at sópa men smá eru kvinnuørindi, og lítið skal til, tå hugurin bara er har. — Í eini grein »skarpskeringar« brigdar »Tingakrossur« okkum, al vit ikki taka til orða um fad stríð, sum stendur millum fiski- menn og reiðuarar, og setur fram nøkur orð, vit skrivuðu viðvíkj- andi tey álop, ónavngivin maður skrivar móli okkum socialdemo- kralum í okkara »forhold« til teir føroysku fiskimenninar, har vit vóru lagdir undir al »fiska« fiskarar — eilt ógviliga groft ålop. Ikki loysir seg hjá »Tinga- krossur« at styðja »Førovatid- indi« og less navnleysa skrivara og sópa fyri hann! At blaðstýr- ari »F, S.-D.es er skúlalærari, vita oll enn er hann tað men bann skrivar ikki í, og talar. ikki socialismu í skúla- slovuni, so læt »skålameistarin« Nei, er ikki firlin, men hann veit, at verðu uttanfyri her. hann foroyskir fiskimenn farn aðra- staðni, tå teir vilja seta síni ynski fram yvirhovur ið hvussu er — og blaðslýrari »F. S.-D.es hevur tulad Føroy- ingars sak, Føroya fiskaranna suk. Hann hevur vent sær til formann Føroya fiskimannafel- ags fingid andsvar, nei verri enn so! um samvirki, men íkki Hann hevur skrivað um tes ringu viðurskifti, hin foroyski fiskimaðurin livir undir, men hann hevur íkki tikið navn- leysar åbreidslur, sum bara hava ført til, at Førovingar eru stemplaðir lygnarar! Blaðstýrari >F. S.-D.«s er hvorki ræddur ella hjartaleysur ella líkaglaður, lá tað ræður um at tala fiskimannsins sak, men hann hevur ábyrgdina fyri, hval í blaðinum hann stendur, og leggur ikki í at rópa út í tómun Tað er bíða og so heim. kanska betur al skriva nakað við fynd í, lá líðin kemur, enn at sýna sín kærleika til fiskararnar í berum, lómum orðum. — Nei, har var eingin >jammur- tað er ikki góður »journalistikkur« al sjongur«, men kanska siga sína meining, moguligvís av einum tungum hjarta; orsaka okkum, vit duga ikki enn tann skrivingahållin, sum vanligur er í bloðum okkara. Viðvíkjandi »F. F.« og >F. S.-D.«, so liggja ley vidurskiftini aflanfyri okkara blaðstýraratíð, og harum koma nokur orð í eini aðrari grein, men vit vilja biðja um, at vit verða settir uttanfyri hesa sak!! Ætlan okkar var, sum sagt, ikki at:skriva nakað ll »Tinga- | krossur«, men ein kann verða noyddur til at: lata ætlanina brestu, lá ov groft gongur á. Ber tað nú móti endannm. kundi ein í Nakað »Tingakrossi« her fyri lesa = grein við oman fyri standandi yvirskrift, og lýðuliga gekk tað fram av innihaldi greinarinnar, at endi sambandsflokksins er ógviliga nær. Iletta gleddi okkum fiski- menn al lesa; tí vil vila, al sum- fmoli Ellis- rentuløgin var kryplað á Foroya bandspolitikkurin stríðir smámanspolitikkinum. løglingi, innvalidurentuløgin er grivin niður, lógin um kontanta lønrindan var forðuð í fleiri ár, og voldi hella afturhald — henda forðan — at vit fiskimenn mistu í túsindatali av krónum. Vit gleddust tessvegna við boðini um sambandsflokksios undir- gongd; men lå vit kanna eftir, um sambandsmenn vóru einsam- allir um at: krypla, grava, forða og køvn okkara mál, so síggja vit tíverri, at tað er ikki so frætt, Nei, tann minni enn so. Hver var maðurin, sum segði, al seksti ára gamlir menn nýtast ikki sludning, tí teir eru á besta aldri? Tað var ein logtingsmaður men var hann sambandsmaður? Nei, hann var sjálvstýrismaður. Nú lesa vil iblødum við stórum feilum bókstavum eina ávaring frá okkara felagi og skiparafel- agnum móli einum foroyskum reiðara, sum sendir lista um fyri at fáa okkum at fara fyri ta gomlu kontraktina. Feløgini skriva millum annað soleiðis: »Slik kunna vit ikki ålop á góðan felagsskap lata um okkum 5 5 at partarnir hava kunnað talað Fyrr hevur alt verið so, seg til rællis um vidurskiflini, men her lykist vera komið annað lag, og lað frá manni, sum bert er trý ára gamal sum reidari?« Hvor er hesin reiðari? er hann ) sambandsmaður? Nei, hann er sjålvstyrismadur. Hann silur á Føroya løgtingi valdur av foroy- skum fiskimonnum og skiparum. ella lisið makan til slíki? Nú vóni eg, at Hevur nakar hoyrt tad ber móli endanum íkki bert hjá sambandsflokkinum, men eisini hjá sjálvslýrisflukknum. Einaferð máttu allir føroyskir fiskimenn og skiparar kunnað sæð, al lad ómeguligt ber til hjá okkum at velja afturhuldsmenn til okkara álitismenn á tingi. Latum okkum vakna ov seta nm» okkara egnu menn inn á ting hæði løgting og rikisdag; men latum okkum ansa eftir, at vit ikki sama flokkin, velja okkara menn inn í sum reiðarar og stårbøndur síta í; lí lað vita vil, at so verða vil eins og maðurin ið hevði deyðun lil guðpápa. Vit mega sela okkura menn inn á ting, men vil mega seta leir í javnaðarflokkin, lá fyrstanikunna teir varðveita okkara mál. Kø vildi vnskt at leir av mínum starvsbrødrum, sum fúa eyguni upp fyri slíkum, mega taka hesi orð við umborð í skipini og halda tey fram fyri starvsbroðr- lí hetta okkara. álvar- orð um eru SON Fiskimaður. Ein skattafri kommuna. Undir omanfyristandandi yvir: skrift hava í >Dimmalættinge líðindi staðið lað ber til tværreisu at les at halda somu a frá Svoríki, at etlt mannasamfelag gangandi uttan at galda skatt. - Hesi tíðindi eru so tydninga skuld mikil, al tann haft fyri tilhald í hvorjum sum helst blaði, (ey kundu fast einum men tekur tað hví >Dimmalættings lværreisur upp uttan at siga nakað meir um lað, fati eg ikki væl. lað er væl ollum skiljuligl, at ikki el allir ella fyri tann hesin blettur í Svíaríki ødrvyvisi vorðin enn aðrir blettir í Svíaríki, skuld á allari jørdini, so at tað einans harav ikki men tað einans er stýrislagið, ið lad, kemur, at fólki har tørvar at galda skatt, voldit Tað er so væl royndur lulur og liggur so opið fyri hvonnmans eygu, at ikki finnst so feitur blettur á jørd, al kann hann ikki við vannslyri gerast óhúgvandi á, at tað næs!- an vildi verið fjákut at farið at rokna upp dømi ella farið al prógva lad. Ja, hetta frá Svíaríki er so TO at ikki salt eilt stuttligt dømi. hesu svensku kommunu nýtist at krevja skatt av sínum íbúgvarum, kemur Sigut »Dimmalætting« av, al kom- munan eigurjørdini, sam hovrir til kommununa. Nú »Lat mununa geva sín ognarrælt til vil eg kom- i: g Sigga: jørðina burtur til privatogn, og tú vill fáa suma spælið gangandi har, sum nú gongur um alla ta sokalladu = meutaðu jørd, hvar | menniskju ganga í sovorðnum Få villareiði, og eðrvili, at tå í somu ávís kanst lesa um yvir- fólkatal = (Overbefolkning) og yvirproduksjón. At tað er hevur ábyrgdina fyri allan tann stýrislagið, sum vesuldóm, sum menniskjur nú rópa um, nærsagt um allan heimin, tað er ikki at ivast í, lí ongantíð í mannasøguni hevur fødi verid so lætt at vinna sina sum tað er nú. Tí kann einki vera meira enn lá talað við lí uppfatan, at: tað er torført misfalandi, verður um krepputíð hjá fólki sum heild at vinna tad neyðlurviliga. Tað hoyrist jú, at fólk brennu korn, tí ov nógv er til, vildu etið meðan ley aðrastaðni kol, um tað kundi hjálpt fyri svongd, og skip liggja still í hópa- tali, tí einki er at flyta. Og ikki er tað ti, at alt er so í ólagi, at menn ikki vita hvar bågin er, ella at teir ikki hava fingið víst á hvar bágin er. Tað er hópur av so góðum lesturi at fáa um handan spur- ning, at tad er åfatandi, at tað skal rína so lítið við, sum lað ger. Fyri mærerlað, sum um fólk vil hava ein so leysan og órællvísan landaskipan, og við sínum ørgrynni av lógpara grafum er landaskipanin leys og einkislig. — Far tú inn í tinghús okkara ein dug, tá ein av hesum vanligu, einkisligu lógum er til viðgerar, ogtú skalt fáa at hoyra málageip, sum er áhugavert á sín hátt; men kom so ein dag tá nakað er fyri, sum kanska kundi haft nakran tydning fyri fólk ella rørt við teirra dagliga virkan — tå er tøgn, og tå vilt fola ein anda sum sigur: >Lat okkum sleppa av við hetta sum skjolast«, Fad er skilagolt prógvað, hvar báðin er, ofta frumborid og so at eingin hevur boðið til at mót- mæla ti: Tað fyrsta sum er at gera er at avskera allan ognar- rætt til náttúrskapt ting, og tú vil venda eyguni tilokkum sjálvs, er tað stuttligt at at her líka gjordar vita, heima í Feroyum hava krafligar gerðir verið fyrr — td. lá líkið varð av jarða- hvalinum, ella tå handilsrætturin við frá nokrum ein brennivíni varð tíkin handilsmonnum, rættur teir sjálvir høvdu keypt havi pening — eg fyri egnan g einki hoyrt um, at teir fingu nakað endurgjald fyri tað. Hella í lann privata ognarrættin enn var eill sterri „indgreb“ td. atlaka ognarrættin til jerð- ina — í hvussu er, so leingi tað ikki er føst fólkaskipan, er lad Oloyviligt, rættslign sætt, at lata jørd vera privalogn. d 8 G. E. æres HO Fede bi