týsdagur 13. mars 1934síða 1

— FRÆLSI 20 oyr. å 3. og 4. Nr. 11. Fiskimenninir og semjan. 7. mars. Nú er liðið væl inn f mars mánaða, og skipini liggja still — oll somul. Ein stórur, deyður kapitalur liggur og gevur einki úlbýli, og pengar, ið liggja verdir og deyðir, eru eins nógv g eingir pengar. — Og hvør hevur skyldina? Er tað reiðararnir, ið eru so ríkir, at leir heldur lala skipini liggja, heldur lata henda stóra kapital liggja deyðan, enn teir vilja dvína og unna teim 3000 foroysku fiskimonnum al avger- leir, so fáa ein rælt, sum er av andt lívstýdningi stórum, at heldur mugu teir og teirra svelta í ár og kanska í teim komandu, enn teir kunnu víkja? Ella liggur skyldin hjá fiski- fyri monnunum? Hugsa leir seg at verða menlar at noyða reiðarar og eigarar at lata skipini fara út, halda leir seg vera so sterkar og reiðararnar so veikar, al teir verða við yvirlulan og reiðar- arnir við sviðið soð? Og hava fiskimenninir nakað at hjálpa sær við, so teir eru mentir al halda hella árið åt? Hava teir nakran streikukassa, sum kann veila leim hjálp bara hetta árið, og hava leir hugsað sær, hvussu nógv skal til? Hugsaðu leir, tå teir greiddu alkvoðu fyri »streiku«, at bert ein studningur uppá 300 krønur til manns er felagið million — og 0 ti, 1 g eigur o. u. 50.000 kr.! Tað er so lætt at fáa fólk við lað »snillid«, so lætt at fúa tey al sær, lå ein dugir rætta rópa ja ella nei, men aftanfyri liggur álvarað, ansvarið: hvat úrslit gevur okkara atkvøda? — Teir menn, ið standa sum sljørn einum felagi, sum F. F,, og serliga tess formaður, mugu vera menn, sum kenna fullt út teirra ansvar, tí her stendur eitt heilt fólk, eitt land i våga! Hver hevur ábyrgdina? Hetta er spurningurin, sum má krevja svar. »Kardinalpunktid« í hesi syrg- fyri iligu sak er siglingsloyvið, loyvið til at sigla til ta havn, har fiska- keyparar geva besta pris fyri mannskapsins part, loyvið til at nýta skipini nakrar dagar, fyri at fiskararnir kunnu fáa best møguligan pris fyri fiskin, sum teir hava bytt frå. býta teir allir Men nú er her spurningin: frá? Tað er um hella loyvi fæst, allir vilja mogulig,, al leir, nýta teirra fråbylingsrætl, og so er lað av almikid stórum tydn- ingi, at hella loyvi fæst, so manningin kann vinna tað mest møguliga — og lí er sjálvsagt lørvur á hesum fyri teir, tí teir Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, síðu. avsláttur í prísinum. *"FOROYA : OCIAL DEMOKRAT Við størri lýsingum fæst eru ikki ov væl staddir, sum er. Men reiðararnir síggja í hes- um eill tap fyri seg: skipini verða larnaði, og tann vinn- ingur, sum leir eru vanir al fáa av at keypa part mannskapsins fyri lann pris, leir halda seg hava ráð al geva, gongur leim úr hondum. Her sum báðir áttu at arbeitt saman standa nú lveir parlar, og sum åltu at funnið ein veg til semju, við knyltum hondum hvor móli oðrum. — Semjingar- maðurin var ikki lann rætti, ti hann læt hetta, stríðið stóð um, vera ultanfyri semjingsuppskotið, sum lí var virðileyst. Hann dugdi báðir partar kundi semjast um. Hann ikki at finna ein veg sum dugdi ikki al vera so mikið »diplomat«, sum efn lílíkur maður má vera; hann má duga at skarva av hjá búðum, so báðir til neyð hvussu er fyribils. Kundi lað ikki hugsast fyri i år ul at skipini fingust úl? kundu við, Í FH ør ganga komið so mikið á samt, Enn eru o.u. 10 mánaðir eflir av árinum so rúm líð er hjá formanni F.F“s til al arbeiða fyri at loysa hesa flokju, henda ófora stóra spurn- ing og fáa í lag eina kontrakt, ikki fyri eitt ár, men so góða, al allir partar kunnu koma á samt fyri um at lata hana galda t.d. eill longri áramál. — Sum nú er, sær illa út, eisini fyri felogunum. Menn hava spáað at tey fóru at klovna, og hesin spádómur er longu vorðin sann- heit, hval Føroya fiskimanna- felag viðvíkur. — Í seinasta »Tingakrossur« stendur ein kunngering — vil vóna lað er ein kunngering — úr Seyrvági, sum bjóðar fiskimonnum inn til at:gerastlimirav „fiskimanna- felaginum , Semjing". Innbjóðarin er bilchafforur Elias Rasmussen, ið ikki er fiskari sjálvur, og eingin ivast í, hvor aflanfyri stendur um ein er kendur har á staðnum. Allir fiskimenn eiga sjålvir at døma, hvat hon er verd. at lesa hesa innbjóðing og — At helta felag fær limir er óivað, men ein annar spurnin- gur er, hvussu okkara fiskimenn eiga al gera, sum nú stendur till! Vit undra okkum tó yvir, al blaðið eitt knýta til hesa lýsing, sum bjóðar ikki hevur orð al fiskimonnum til tað, ið nærmast líkna hill ySkruebrækkeria. — er al við danska Vónandi er nú 16, at semja kemur í lag áður ov langt um- líðir, og okkara ynski er, at hetta stríð vil fora okkurt gott tað partar síggja hin rætta vegin al við sær, og er, at: báðir ganga í komandi tíð, so okkara fólk ikki verður (veitt út í yrkis- loysi og svartastu neyð, JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. Skipini. Nú varð stríðið endað hesi ferð, og skipini fara avstað. Okkurt kanska fyri um 2—3 víkur, ja meir hjá onkrum, eru farnar fyri einki, og hálvur mánaður ella meiri lýðir nógvan pening fyri fólk okkara. — Og kundi so ikki hella verið spurt lað ófora alt samalt? Er hopi í ul goyma hesar lýdninga- miklu spurningar til efstu stund? Atti ikki alt hetta at verið fingið í lag longu tidlign í vetur ella í heyst. Hevur >Foroya Fiski mannafelag« ikki eina stjórn og ein formann, sum í góðari líð ollum, alla må fyrireika nyta sina megi og sini diplomatisku evnir til at fora samråding við hini feløgini, so at alt kann verða í góðum skili í góðari tíð. Her kundi nógv verið at siga og skriva um, men um hella mugu helst teir menn tala, sum hava belri greiði á ollum enn hann, ið hesar reglur skrivar. Men at »streiku«, lá so at siga ikki eilt fara at tosa um oyra er al slyðja fiskimenninar við, tað er ort. Stór orð bata lítið, at tosa upp eftir veggjum og niður eftir stólpum førir okk- um ongar vegir fram. Vit mugu sleppa okkum burtur ul lí verð, slórum orðum har vit liva av og feilum »flosklum« og yvir í g ta verð, har lívið er „realitetir“. — Hella siggja og tala tala mugu fiskimenninir gera eflir lí, her er politikk, her er tað, leim sjálvum best. ikki um um sum lænir bara Maturin umborð á fiskiskipum. Okkum er send henda grein, sum umtalar eitt av leim »punktum«, sum vóru við í lí nýggju kontraktini, Saman við ollum hinum slóð sjálvsagt eis- ini hella í botni: Við lað, at tad eina punktid, ið vil til broyting av fiskimenn í ár sela fram kontraktini, er spísilakslur umborð á fiskiskip- við hesum um, vil eg loyva mær al siga frá, hvussi vorðið er viðvíkjandi malna við ymsum skipum. At hugsa sær til so seint sum í okkara tíð at vera ålgjørdir við skipi fyri mánaðlanga túrir og ikki fáa nóg mikið al eta av láið skal verða, sum vanligt er til sámuligum mati, arbeitl skips, sólarring eflir sólarring á tamp, við einari hvíld av o. u. Í tímum uppá hvønn sólarring. Tað hevði neyvan nakar uttan- hildið funnið stad nú á døgum; men fyri slandandi kunnað al so er statt, skal eg í hesum eftirfylgjandi reglum siga frá. Fyri fáum árum síðan var eg einum skipi hjá reiðarí. Vil tóku til skips við einum kendum gjørdu til um várið og proviant til suðurlandstúrin, men fyrsta leiðin var á Havn- ina, hvar skiparin mátti taka ein slóran part av provianti | uppá egna rokning, og tåid túr- urin leið, so var tó ov lítið. Tá skiparar taka proviant uppá egna rokning, so er Ind vanliga þat bert tå lað er so meiningsleysa lítið, leir fáa frá reiðarunum. Og so var eg aítur seinasta summar við skipi hjá sama reiðarí. Vit vóru á Eysturland inum, og provianterað var fyri allan túrin til fyrsta oktobir, men lá Olavsøkan var farin aft urum, var einki at eta og einki Ikki at proviantera í Íslandi, og at brenna. tordi skiparin tordi hann hålvum ikki heim å sumri, so har var ringur standur. So varð líkið til tann gamla måtan hjá summum skipum: al sigla runt Island og dríva lusk- handil við høglum, snørum og salli fyri at fåa nøkur pund av mati her og nøkur pund av koli har og sum allir erfarnir fiskimenn vita, at tå farið verður at sigla baj av baj f Islandi fyri hátt at fáa tann á slíkan sær allar neydturviligasta proviant og brenni, tå verdur fiskari- driftin selt til síðis og ikki framd hált, og > Í, al á nakran náttúrligan helta tårurin miseydnast og sjålvsagt verður so atvoldin forkemur ollum pørtum. > Tá ið eg spurdi um, hvor ið sekur var í, at so knípisligt var kokkurin, al úlgjórt, svaraði hann bað um ditt og datt, sum ovlítið kom umborð av, men reiðarin segði, al hann lat ikki meir, lí soleiðis plagdi at verða útgjort hjá teimum, og hann sjálvur, kokkurin, tordi ikki at vera stívur, lí hann hevði biðið reiðarin lovað sær at vera kokkur við einum av teirra skipum, og skiparin kundi einki krevja, Lí ella fekk hann ikki skipið aftur at fora. Táið nú soleiðis er skipað fyri við kontraktini, at ,Skipper og Kok skal sørge for Provianterin- gen", so sær ein her, at litid er lik- inda kost umborð, tá hesir báðir at líta á við at fáa nakran mugu dansa, sum reiðarin pípar, fyri ikki at míssa teirra egna »ljans«, Av hesi orsøk hevdi eg viljað mælt øllum til: vid kontrakt ella lóg at fáa eina fasta skipan a einum sømiligum mattaksti um- borð í foroyskum fiskiskipum, tað hevði fyri allar partar. — Tað kann við líðini verið best ikki væntast at fåa nakað muna- Porto. Blaðið 8. árg. gott úrslit úr einum so herðum arbeiði, uttan fólkið umborð fær hampuligan matatarbeiða av. — Fiskimaður. Hetta er eittsvart bílæti, fiski- maðurin sýnir okkum, og syrgi- ligt er, at tað enn á døgum skal vera so vorðið. sum her er sagt frá. Men vit vóna tó, at tuð ikki eru mangir reiðarar, ið kenna seg sekar her. Vit vita, mangir reiðarar hava verið alt annað enn sparnir við teirra útgering av skipunum, ja at enn- 16 einstakir hava beinleiðis noytt skiparin lil at laka meira av hesum og hasum og at taka ymsi sløg av malveru, sum hann ikki heyði hugsað um ella ikki tordi at biðja um. Hetta er sjálvsæð og sjálvhoyrt. Men eill er givið: Vit mugu hava fastar reglur, og tað ikki kann henda, at manningin líði nakra neyð á nakran hált við mali og brenni, um alt annars gongur »normalt«, og tað er altíð betri at vera útgjordir í rúmasta lagi Tad »fiskimadur« segdi okkum, hvør heldur enn i knappasta. — hevði verið beinast, at hesin reiðari er — ella var — sum sendir síni skip soleiðis út- gjørd, sum her er sagt frá — men hampuligir reiðarar nýta ikki at taka inn at sær. Blaðstj. Hitler i Føroyum. »Skade at Amerika ligger saa langt herfra,« 55 soleiðis sungu ley í okkara ungu dogum, og hesi orð komu okk- um í huga, lá vit í Suðuroya- blaðnum »Føroyatidindi« lósu eina eldgrein um Hitler og Bis- marck; og skaði er, hugsaðu vil, at gamli Bismarck er deyður og ikki fekk hesa lovprising at lesa hon hevði t6 troystað hin gamla á hansara ellisdogum omanå oll hansara såru vónbrot. Ja, skaði er, at Tyskland er so langt av leið, lí tað var íkki eili av gleði fyri Adolf Hitler at fingið at vita, at hann her uppi, har fitjufuglarnir eru býltir — sjálvsagt ikki „ennerne“! — hevur so góðar vinir. — Tó — blaðið kann sendast har niður, og saktans fæst onkur at um- seta greinirnar í leim nazistisku bloðunum uppá tyskt mål, so hann fær tær at lesa, og serliga greinir í Suðuroyablaðnum fara kanska at visa honum á, at hann og Týskland meguliga kunnu fáa gagn av vinunum her uppi. nøkrum árum síðan, verdøldar-bardaganum, Fyri undir PR: