týsdagur 27. mars 1934síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR | Lýsinga risur fyri petitreglu: 30 oyr. á for íðuni, . Kostar kr. 1,50 fj6dringsårid Porto. Bladid É Nr 13 20 oyr. á 3. og 1. på Vid Orn fskugum frost Tirsdag hin 2. mars 1934. Verður bílagt á pósthúsinum, brævsavnarstødum | 8. ar . . avsláttur í prísinum. og skrivstovuni. Telf. 143. | ' Opið bræv til skrivara (Sekretær) „Fer- oya fiskimannafelag“s og formannin fyri „Feroya reiðarafelag“. Vegna eina grein í Foroya Social-Demokrati« fyri 20. mars, greinin eilur „Tit ið, forráddu okkum“, loyvi eg mær at krevja av lykkum, at tit geva eina klára, greiða og skiljuliga frá- greiðing av ollum lí, sum varð gjørt og sagt áður semjingin kom í lag og fyri at fáa hana i lag. Serliga biði eg tykkum gjølla lesa og hugsa um sein- asta pelli av greinini. — koma svar, Her má greill sum ikki dylir yvir nokrum, her má alt fram í dagsins klára ljós. Her má ikki ein dømasl til heljar og annar prýðast við fjaðrum, hann ikki eigur. Eg krevji sannheitina fram. 21. mars 193 Føroyingur. T o - ølini. Her í blaðnum var nú fyri kortum uppltikid eill upprit av roðu, sum Oli Poulsen år Gøtu hevdi hildið á Tvøroyri. Í hesi roðu framsetti Oli Poulsen nøkur tøl, sum sýndu, hvussu nóg foroyskir fiskimenn hava misl av lí, at reiðarar eru farnir á húsagangin. Hetta er ikki hissini tøl, lí tey nevna peningamongd- ina í krónum og oyrum, so Óli Poulsen má hava fingið hesi tol á rættasta stad! Hesi tøl vóru ógvuliga slør, og oll Gttadust við at síggja ley. Einkid iv kundi sjálvsagt vera um, at ley vóru bein, lí eingin tílíkt uttan at: vera ivaleysur í, al lað maður fór at sela upp var fullur sannleiki, tolini sogdu. Hesi tel vóru jú eilt hvast vápn í fiskimannsins hondum í slríð- inum fyri teirra rælti og ímóti reiðarunum og leirra samvilsku- loysi móti leim monnum, sum nú stóðu við berum hondum, meðan leir sjálvir, hesir reiðar- arnir, hovdu forkomið meir enn teir áltu og høvdu loyvi til al hátt sjálvsagt tølini nýtt, og ley góvu forkoma. Á henda vóru okkum ellum nógv at hugsa um, so ræðulig tey vóru. Men so kemur fram ein „Er- klæring“ frå stjórnini fyri »Før- har sagt oya — reidarafelag«, verður, at tølini eru skein ja meiri enn (ad, at ley fyri storsla partin eru ósonn! Fiski- menninir hava fingið sínar pengar frá flest hesum ollum ymsu húsagangsbúgvum!! Hvussu er nú vorðið? Her standa tveir partar hvor ímóti øðrum; hvor leirra sigur satt, hvor lýgur? Her má koma skil og greiði á, og sannleikin má koma fram, hvor so við sviðan verður. Tann, sum má koma fram nú og leggja síni pappírir á borðið, tæret er Oli Poulsen. Hann må greiða frá, hvaðani hann hevur tølini, og prógvast må, at tey eru bein. Eru ley prógvaði at vera bein, skal reiðarafelagið standa við endan og selast fram í ljósið sum lann, ið hevur kávað úl yvir og viljað dult yvir sann- leikan og gjorl Ola Poulsen til ein mann, ið fer vid lygnsmanns boðum. — Vit eru nú í hesum blaði komnir inn í eill vevj, sum må greiðast, og åbyrgdin má falla á ábyrgdina hevur, hann, sum hvor hann so er. Sjålvt um vit kunna tvåa okk- ara hendur og síga, at vit ikki hava nakra ábyrgd fyri hesum og oðrum líður g tilikum, so bluðið undir, um nakað stendur í lí, sum ikki kann prógvast, og vit vilja biðja um, at menn, sum meina at arbeiða fyri so- cialum framburði, altid nvta blonk vápn. Arbeiði fyri socialismu er ikki ein ansvarsleys agilasjón við ollum teim „for Haanden væ- rende Midler“, men tað er ein sakligur kampur fram ímóli lí fólk til menniskju, sera okkara Ð máli at hugsandi, menlaði sum stríðast fyri leirra rætti. Men tað skal vera eitt stríð, báðir sum menn yvir fyri hvørjum oðrum, hvar partar standa menn ið hava hvor annans væl fyri evga, og ikki ødisligir hersk- móli uppost- andi veldisharrar um trælum. — Í spurninginum, her liggur fyri, má vera reint borð. klárt, hvorjir pengar talan er um. Het Her má eisini vera má koma fram, um lað mein- ast við leir pengar, fiskararnir áttu fyri seinasta ár, áður reið- ararnir fóru á húsagangin, ella fisk- sum hesir slaðið lað er pengar latið teim ymsu handlum, hvat van- arar hava inni i ligt hevur verið her í Foroyum — mangan lil stóran skaða fyri teir, sum hava latið seg lokkað av lyflum um stórar procentir. Tað sigst av monnum, at mangir reiðarar tå fiskararnir hava spurt, um leir nú torn at vága at lata pengarnar standa — høgt og heilagt hava givið leim síll orð til vandi er og eingin aft- våltan fyri, at bråtl anå eru farnir á húsagangin. Ein tílíkur atburður er sam- vilskuleysur, sjálvsagt, men her Føroyingar er Imod al síga, al mállu verið so illa royndir av hesum: al sela pengar inn í handlar, at ein ikki kann eymka teir, um lad gongur galið. Nakað annað er, at teir ikki fáa teir pengar, leir eiga fyri teirra ar- heiði og tað er ella má hetta Her må so nú fåast greiði á, vera lalan er um her. vóna, al so verður bæði brátt: ål 0. hann og vil skjoll og Poulsen ella fingið tølini frá, lann maður, hevur prógvar, at ley eru sonn og ikki kunnu víkast. Ellisrentulogin. Um hesa lóg hevur nógv verið skrivað, og henda lóg er vorðin eilt sorgarbarn her hjá okkum. Fyri tað fyrsía er hon út av lí styrkurin lítil, al lagi óhóskandi, rentan er so hann hvorki er at liva ella doyggja av, men hella hava leir menn, sum fólk ling, valt inn å alla åbyrgdina fyri, og igjøgnum sina ákvoðugeving, fólkið sjålvt, so tey hava onga orsok nú atgremja seg. okkara hevur løgting og ríkisdag, Fyri lað annað standa ekkara kommunur nú og vila hvorki út ella inn, hvat tær skulu gera, tí tær er so illa fyrikomnar, at lata lítil hann er. lær ikki hava ráð til al henda styrk, so heyði so verið Hvussu VOrðið, um okkara lóg setti ellisstyrkin eins hogan og danska lógin setur ? Ja, her er ikki væl verðið. Okkara lóg seluraldurin lægri enn hin danska ger, við tað at hon hevur 65 ár sum lægsta aldur, meðan okkara hevur 60. Tá fólk nú her hjá okkum sokja um ellisrentu, tå tey eru 60 ár, koma vænta lev sær, at lå tey so veksur Men lógini, upp á 65 og 70 ár, ellisrenlan við árunum. hella er ein misfalan av tí eftir henni fáa tey ikki hægri rentu uttan tey bíða við al søkja eru 65 ella 70. til ley Hetta sigur lógin so skiliga sum ein lóg er menl at vera skilig. Eilt er, hval ein lóg sigur, eilt annað er, um her einki er at finnast at. Hesum við- víkjandi, sum omanfyri stend- ur, er al siga, at hin danska lógin nelupp sigur, at vil ein hava hin størra, ellisstyrkin, må hann ein bíða við at søkja lil (har er 65 år lægsti hetta sum er serstakt fyri okkara lóg. er yvir 65 aldur), so er ikki nakað At okkara lingmenn her hava skapt ein krypil av eini lóg, er so ofta sagt, at ikki nýlist al sign lað upp aflur, og leir ganga ennlå so langt, at leir royna at forða Havnini at fúa eina fræg- Men skuldu leir gjørt vid eina lóg, ari hóskandi lóg! hval sum selti ellisrentuna dupult so soleidis sum Mundu fingid tøkk fyri lað? hoga ella hægri, niðri í Danmark? leir Gaman er í at díkja á herð- arnar á hesum lingmonnum, og mangan hava teir syndað so svárliga, at teir hava tað for- skyldað; men teir búgva í smá- um kommunum, og leir vilja neyðugt hava húðina fletla av kroppinum, um fleir leggja teirra ymsu kommunur undir ov stórar byrður og lað fáa teir, um teir gera tílíkt! Okkara lóg er ikki góð, langt frå, men her eru so mong við við, so ringt er urskifti al taka mangan al døma; okkara líð við sínum peningaloysi og ringu livilíkindum ger lað ikki lætt at gjøgnumføra tilikar lógir, sum muna nakað. Hin foroyski fólkatingsmaðurin hevur í radio svarað uppá ymsar spurningar viðvíkjandi føroyskan fiskiskap, sum vóru givnir honum. Hetta, at Samuelsen talar í radio, sýnir okkum ta stóru »inleressu«, sum vaknað er har niðri fyri Foroyum, og ger, at Foroyingar kunnu vænta havn afturat at leita at fáa eina Hvar er ikki avgjørt tvær al sær skjól í. enn — vil fúa sogar velja ímillum, men eilt ella annað mik ella sut var tað tær itu. slør Ja, inleressan er tibetur nú men Samuelsen mátti to finnast at, at Danmark so at sign ikki keypur eitl sindur av tí einasla, vil eiga at selja nokrum: verðins besta klippfisk — hann fer allur til Spanien og Italien, fyri eill oyra, frároknað salt(?), haðani vit ikki keypa meðan vil keypa fyri mangar milliónir frá Danmark. Rundan um her í Foroyum sótu fólk og lurlaðu, men tey flestu kendu seg eitt sindur snópin, ti ley fingu jú ikki annað at hoyra enn tað, vil oll somul vistu frammanundan; men fyri tey har nidri i Dan- mark kundi tað hava nakað virði. — Men nakað heilt annað fyri ley — og fyri okkum á ein hált hoyra fyrilesturin um Grønland, vissan eisini(!) var al sum kom aflaná, og um alt har verður gjort! Tað var eisini forvilnisligt fyri teir at hoyra foroyskt mál — foroyska farvæl-heilsu. So fingu vil tó eill »føroyskt radiokvøld« eina ferð. Rita Stangsæbe kan bruges til alt — bør bruges af alle —. sum I. d. i | | | | | | | | | | | | | Útkomið er: (Anordning) fyri Førøyar Onnur Lóg viðvíkjandi forgift og tílík skaðilig evni. Kunngering fyri Føroyar viðvíkj- andi solu av forgift og oðrum lílíkum skadiligum eynum. Kunngering fyri Føroyar viðvíkj- andi goymslu og solu til »tek- tilfkum niska« nýlslu av ecyvnun., Skuldi ynskið komið um tað, vilja vit lata hesa lóg og hesar kunngeringar prenta í blaðnum, tó tær eru nakað rúgvusmiklar. Skattur og skattaprocentir. Í >Foroya Social-demokrat« stóð stutt síðani ein pinkulítil grein, har samanlíknaður var skalturin, sum arbeidsmenn á Tvøroyri bera og arbeidsmenn í Havn, og stóð har, at arbeiðarin á Tvoroyri, har skattaprocentin er yvir 18, hava minni skatt enn teir í Havn, har procentin ikki er meir enn 8 — — og gjøgnum hesa lítlu grein gekk líka sum ein háðandi smílkan. Ég vildi nú fegin fingið loyvi at spurt, hvussu hetta ber til, lí hvat tað nú er. Tað almenna, arbeið- andi fólkið her er ikki sett hogt her má vera nakað galið, í skatt nógv lægri enn úti á bygd — og sjáldan verður klagað. Hvussu syndarligt má tå standa til á Tvøroyri vid inn- lokum, lá tað almenna, arbeið- andi fólkið har hevur minni skatt, tó at procentin er meir enn dupult so høg sum í Havn. Her eru nógv, sum eru ment at bera høgan skatt, og á tann hált kann procenlin verða lág, so ley nógvu, sum eru lítið ment, kunnu setast lúgt. Sjålvsagt kann procentin set- ast hegl, og innlokurnar setast hjá teim vælhavandu, meðan inntokurnar verða settar so lágt hjá hinum, at lað næstan ger lað sama, um høgt samstundis procentin er 8 ella 18. Tvøroyri møguligt, At sóknarslýrið á hevur gjørt hetta, er g tað sýnir okkum, at tað her er á ræltum veg: leggja byrður- og nar á tey, sum væl orka at bera lær, og lætta um lær hjá teim- um, sum nóg nógvar byrður hava frammanundan og lí lílið eru ment. Hella er góð so- cial hugsan. Her hevur talan verðið um tann álíknaða kommunuskattin; men cilt er, sum kanska ger, at henda samanlíkningin er gjørd og sær so undarlig út, og tað er, at her í Havn hava vit nakað, sum eilur bygningsskatt. lesin skattur, sum er hepileysur og sum hevur verið átalaður ferð eftir ferð, men ló enn stendur við makt, ger skaltin hjá smá- manninum heill óblúgvan — men hann hevur líknings- nevndin einki at gera vid, hon stendur ikki til svars fyri hon- Få i 4 + bi på + ms =