týsdagur 8. mai 1934síða 1

FRÆLSI "FOROYA: SOCIALDEMOKRAT JAVNAÐUR B RÓÐURSKAPUR | Lýsingaprísur Nr. 19, | 20 ovr a 3 Og i fyri petitreglu: 30 síðu. avsláttur í þrísinum. ovr, å forsíðuni, | Við storri lýsingum fæst | Tirsdag hin 8. mai 1934. | Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum Telf, KFIVSTOVUNI, | og Porto. Blaðið | 8. árg. 143. Hvat skal gerast fyri at fremja vinnulívið i Føroyum? Hvar gongur leiðin? (Framhald). At meiri kann fáast út úr jarðabrúkinum, sum er, nýlist ikki al sigast. Ivussu nógvur hour liggur íkki undir ringari rokt, bara til gras og har afturat liggur ein stórur, stórur partur i pårastu óroklt. kvoi kongsjord og ognarjorð, men serliga kongsjørd, mangastaðni í forni, mosagróga in, so hon ikki eingang ber gras. Hval fåa so teir, sum eiga hana ella hava hana í hondum, burtur úr henni? Ta beru neyðarsligheit, so leir íslaðin fyri al laka teirra lívsbreyð av leirri ogn ella festi, novoast al leggjast í sjógvin ella annað arbeiði t. d. vaska lurka fisk ellu arbeiða hjá og keypmonnunum. sur, sum sagt, bo- 5 Í meðan lig og gevur einki ella urin í Orøkt nakað har um ein fleiri marka garður við einum lveimum kúm, ella kanska einari! Hvussu hagin er vorðin skal ikki talast um her, men bourin skal liggja opin fyri seyðinum, hann eigur bo in og ikki maðurin!! Hetta hava vil haft goll dømi uppá fyri korlum av eini sak í Eystur ovynni. Hvat kundi ikki fingist burtur úr okkara bo? Nógvar ferðir meir enn fæst sjålvt har hann verður rokluður, so hann ber væl gras, tí hann hevur nógr or nógv virði enn bara til at bera gras. Vit Myla inn til Foroy ar oll slog av grøn, eplum og urlum og selja mjólkina, tuð einasta bøurin gevurokkum, fyri nokur fá oyru pottin. Vit mugu koma inn á eina aðra leið við okkara jarðabrúki, so lað gevur all, tað er ment at geva. Bourin má arbeiðast upp, og har er Og lað mest moguliga arbeiði fyri nógvar hendir. so er al taka hagan undir kul tur og gera hann, frá at liggja þa 3 kaldan og deyðan, til lønandi dyrkilendi, sum gevur sínum arbeiðarum gleði og fødslu til seg og síni. Einki iv er um. at: varð jord okkara tikin undir viðgerð eflir nýggjum dvrkis- hålli og við leim ambodum, sum skulu til, vildi lað verið eill arbeiði, sum lønti seg, Vil hava ikki loyvi til bara ul syngja sorgarsong um, al her er ikki longur livandi, lí sjógvurin leiðir eru al slær frá aðrar ganga. Gamla móðir okkara, jorð- in, bíðar eflir bornum sínum, al ley skulu draga bålin upp og Ho > liggu koma til hennara; hon hevur boð eflir teimum, so nógvum sum vilja koma. — — Tann nógvi peningur, sum verður sett urískip — hvat fekst ikki burtur úr lí, um peningurin bara til eitt einasta skip varð sell í jarða- brúk, tað føddi nógvar menn. Men lað hevur eisini annað tilokkum lívið er so marghállað, menniskju ul og hendur gera, okkara eru forar at: avrika ann- að enn at draga fisk úr sjónum og grópa í jørdini. Tað hevurikki verið hugsanin við hesum, sum frammanundan åvirka er skrivað al royna al Førovingar til al geva sjóvinn- una yvir; men vit vildu minna galið od er ul leir á, hvussu geva all annað arbeiði upp fyri skulil og lala sjógvin slúka alt okkara evnir, pening, hug og so ley nógvu dýru menniskjalív. Men verða við al dríva sjógvin við skulu Foroyingar annað Island og Grønland, os g kann ikki hugsast, nú fólkalalið er so nógv vaksið sjålvt um ein partur aftur fer at leggjast í kann arbeiði til umframil jørðina at virka SO henda sjódrift geva nógvar hendur tær, sum á skipunum eru. Skal allur okkara fiskur virk- ast her heima, gevur hetta ar- heiði nógvum hondum nógv at gera bæði inni og úli. Um- Iraml fiskaturking kann nóg annað liskaarbeiði fáast í lag, lí hví skulu vit ikki eins og onnur fólk evna al gera fisk til?! Og ein skomm fyri okkum er lað sum fyrr hevur verið skrivað her at:síggja ta mongdavtil- mm gjordum fiski av ymsum sløgum, sum ford verður til landa og seld verður her í hvorjum handli, meðan vil so al sign ikki royna at læra okkum at gera tilikan mat til tilfarid hava vil. Ein roynd var einaferð gjørd, og hon eydnaðist væl, men ar- arbeiðið varð uppalgivid, vit vila Norðuri í Kollafirði stor sallað ikki hví. verður sild, små og og niðurlogd, og hon er ivalevst 00 men eilt er al siga um okkum Førovingar, vit vilja ikki læra, lad er ein skomm halda vil, vilduga nóg vælsjálvir, neyðar vill! Og lí koma wil ongantíð alstanda mál við onnur fólk, t. d. í fiskavirki við Nord menn, og lann sum kennir fiska hermetik frá Bjelland L.d., hann sær hvussu ófora nógv okkum enn lørvar al læra. Tað verið verður hevur og nógv skrivnd um endurnygging av okkara skipaflota, men henda endurnygging hevur enn ikki rørt við okkum á annan háll, ennalvil hava fingið slørri skip íslaðin fyri smærri, rolin fyri rotin, og vidhvørt nýggj sum hava verið ógviliga ivingasom í virði — men oll eru tey keypt ella bygd í ødrum londum. Hval var meiri nállúrlist enn at vit sjálvir lóku lað arbeiði uppá okkum al endurnýggja okk ara skipaflota við bygging in nýggjum skipum, umframt la skipnumvøling, vit nú leingi hava fingist við. Ein skuldi væl ikki trúð, al vil ikki kundu fingið lån til nýggj skip, sum vóru bygd her, tå vit hovdu menn við lí prógvi, til al Og slanda fyri folk hetta sum krevist skipabygging við lí dugnaðskapi il arbeiði, sum nú einaferð skal til. Hetta vildi givið nakuð a heiði, og tað gjordi, at tann nógvi peningur bleiv í landinum, íslaðinfyri al hann nú allur fer út. varð all lað hendingafólk, sum læt nakað út I gomlum døgum arbeiði gjort heima, var at gera. Hvort einasla plagg varð heimagjort loyst úr lagdi og fort at enda nappað, karðað, spunnið, bundið og vovið. Skuldi tað lilast, varð farið eftir litingnevnum — steina mosa, korka, sortu og leim ymsu grøsum, sum nýlast skuldu: sorlugrøs, od, javna o. s. fr. Skógvar vóru seymaðir úr barkaðum ella óbarkuðum, rod ella neytuhúð, og bark varð íkki Ino mann keypt vaks í haganum. Tuflur líl leypar, hakar, alt, alt varð gjørt kvinnu, 00 heima og kundu vit ikki nm fingid heimayrkið aftur til æru? Er ingur al laka upp fyri okkum tolk? ikki her ein stórur spurn til gagn fyri land og Vil verður eru nú komin til tuð, al all innflutt, og vil eru fyri stóra partin gingin burtur lað frá heimaarbeiði, úllendska er finari í okkara moderna ftíð. Er hetta beint, kann einki ger ast fyri at fáa einn vend i ) hesum? Vit senda handa spurn ing úl. Tónfelagið ,Ljomur" hevdi sjónleikarhús TO konsert i inum seinasta sunnudag. var ein hugnalig stund, og her kann av sønnum sigast, at folk fekk nakað fyri pengarnar men nógv ov lítið fólk kemur til stedar, lá tílíkt bjóðast, sul urin hevur rúmd til nógv Meiri. Við skomm al síga tykist tað, al er tað okkara egna fólk, ið hevur nakað at bjóða, so mola fáir áhoyrarar í samanburð við, lá okkurt úllendskt kemur rek andi. konserlini = má Umroða am bíða til næsta blað vegna tíð og onnur viðurskifti. I | | | | | | Kvinnan og húshaldið. Eitt uppskot. Havnin, hin 1.—5,—1934. Harri bluðstjóri! Loyvi einari húsfrú at seta fram ein spurning í tygara håll- bluð. bloðum finnst í ella deild, id er húsfrúanna: var tað virda Tíðum donskum ein síða ikki gjorligt at fingið eina slíka deild í hesum blaði? Vit kvinnur hava latið leir góðu menn verið um at :fala og skriva og hildið okkum frá lí, men er tað nú beint? Vidurskiftini eru nú einaferð á lann hált, at vit húsfrýr hava í hondum o.u. av inntløkum ovggjana og skulu við hesum peningi húsast sum best. Tað hevur ti ómeluliga stóran tydn- ing, at håsfryrnar fáast við og hava ans fyri spurningum við- víkjandi húshaldi duga al (0) og lørvast, 00 > keypa tud, teimum nýla tað við dygdargóðum spar- semi, og so duga al gera góðan mat ullan al nýla ov nógv a peningi. Í Danmork hovdu fleir eina tíðina, tuð eru nú mong ár síðan nevndir, ið skuldu ansa eftir voruprísunum; men man ikki nú á dogum her á landi torvast ein slík nevnd, lí av sønnum eru ikki voruprísirnir greiddligir; sjålvt vil annars klóku rava ilt við íkki at villast í cimum. Dømir leggi eg ikki í at seta fram; lí hetta er einihvorju hús rå kunnugt. Men um vil nú hvørja viku í cin (t.d, keypmannafelag Joødunum fingu uppritað lista yvir almannavorui vidliknan av num) har eggjaprísur, prisur i foroyskum maurgarini, mjoli og vildi tílíkum var uppritaður lað lætt okkum húsfrúum mikið um húshaldið. Um vii samstundis fingu SÓ einu deild, har vit kundu fram sell hugsan okkara og tær royndir, vit hava gjørt, lagt góð ráð og lílíki; so kundu vit kanska eisini við líðini fingið stovnað eilt felag fyri húsfrýr less áhugi skuldi ikki veri politiskur har skuldi bert lad verið umtalað, ið hovri heiminum til, og søleidis verið mongum heimi her á landi at gagni, lað vóru í Havnini fyri noki um árum síðan nakrar kvinnur. ið hovdu ans og áhuga fyri einum slíkum arbeiði og nakrar, ið høvdu hesa hugsun, eru enn á lívi. Munnu ikki nú á døgum | kring ovggjarnar finnast kvinnur, sum i kærleiku og álvara vilja laka upp hetta verk og fremja lað, so henda sak bleiv tíkin upp íkki bert í talu, men eisini í gerð, Ein eldri húsfrú. Hella uppskolið frá eini hús- móður halda vit vera sera gott. Av li, al tað ikki fyrr enn nú er hava vit ikki nevna komið til okkara, haft høvi til at luð, — kvinnur Do leingi vidurskiflini við bludid eru sum nå, er lað ein slør gleði fyri okkum at hýsa teim greinum, stórum ella smáum, sum verða sendar viðvíkjandi húshaldsspurningar, og vit skulu gera okkara besta hesum máli 5 viðvíkjandi. Ein lítil rættleiðing. „láið mold stjelur mold...“ soleiðis eilur ein grein í hesum bluði, slektað úr Suðurov, har so mangt annuð er at finna. rå skrivar skrivarin av hesi grein um ta ndu havn- sone arsíðu í hesum bladi«, mis- so lekur hann seg, og hetta mistak átti at: verið rættað, áður sreinin for lil prenlingar, Hetta blað hevur onga »havnarsfOu« (skal væl vera >Havnarsíðu-). tí tað hevur heimstað í Havn, og lá tað fekk eina síðu fyri Suðuroy við serligum bludstyrara, hevdi tað sín orsøk; men í hvussu er, skal ikki enn óálaluð standa, at blaðið hevur eina >sonevnda havnarsíðu-. At hann háðar bladstyraran an »havnarsiduni«, sum > mo- ralskum idni slær nevan i borðið og krevur: granskan« skal verða honum fyrigivið. Tað tlordi verið, at: blaðstýrarin fyri »havnarsiduna« fær rætt; at hann hevur rætt, veit hann. »Fuls slaar sin egen Herre paa Hals«, sigur ordatakid, og orðu- lok eru ofta forbankað sonn »Ur Havn fæst mangla, Sigul hann jú, jú, vist er lað, og ikki åltu allir menn at háða lað, teir hava fingið úr Havn!!! Telefonkorrespondance med Fiskekutierne. Fra Generaldirektoratet for Post- og Telegrafvæsenet har jeg Meddelelse lelefoni-Tjeneste med Fiskekut fanet om, at Radio terne vil blive udført af Tele grafstalionen i Thorshavn fra og med den 16. Maj d. A. saaledes: Thorshavn Radio lytter paa Bolgelængde 182 m: Hverdug kl. 8.50 9.00, kl. 11.350—15.00, kl. 20.50—21,00, Søn- & Helligdage: Kl. 17.30-18.00, (G. M. T. Vid). lig færøsk Ved hver Periodes Begyndelse kalder Kyststationen (Thorshavn) de Skibe, hvortil Trafik, som skal ekspederes pr. der foreligger Felefon. Thorshavn kalder, sender Trafik paa 195 m. Skibsstationerne sender Trafik paa samme Bølgelængde, eller Aftale Kyststatio- pan en anden passende svarer og efter med nen Bølgelængde udenfor Omraadet IS1,0 m 179.6 m. Thorshavn, 30. April 1931. Frithiof Wellejus, må á =. á