týsdagur 26. juni 1934síða 1

FRÆLSI oyr. á 3. og 4. Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsíðuni, síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT Við størri lýsingum fæst JAVNAÐUR Tírsdag hin 26. juni 1934. BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið + Porto. Blaðið | ; verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum 8 ar ” 4 « . . og skrivstovuni. Telf. 143. | Skipini. Nú eru tey avslað aftur, skipini, til Grøn- lands, og farnir eru okkara raski skjótt øll farin menn la longu leið at royna al vinna sær lívsins neyðturviliga breyð til sín og síni. Menn vilja verður nógvur meina, at Í år fiskur at veiða uppi við Gron- land, trøss all sum »vilskaps« menn hava roknad út og skrivað um, og sum hevur verið tveilt Førovingum í næsarnur, tå teir hava bíðið um loyvi til at fiska, har fiskur er — inni í feim folkalomu firdu- grønlandsku num. — »Vitskapurin« sigur jú, at hetta - land og í firðunum bar — ikki við fiski við Grøn- er nakað at líta á, tað er nærm- í decimalrokning rópu »blandet periodiske. Men líla á, al ast hill tey lat okkum vóna og »vilskapur« kann laka í mist, tå hann skal fara í holl við 140, sum enn einki menniskja hevur grundað ål: hval frumtíðin ber í sær! Granskan av teim leiðum, fiskurin gongår, hevur ikki enn givið nakað úrslit, so fyri fyrst fara vil at:froysta okkum við, al vil eisini í år fáa »fiskabein al bita«, al Grønlandshavid eis- ini í ár hevur veiði til okkara menn, sum balast har uppi. Tó eru ikki allar súður syftar, verður góð, um um veiðan nógvur fiskur kemur á dekk; lnnn stóri spurningurin verður so: »Hvat fæst fyri fiskin«? Her er lað so, at hin gamli spurn ingurin kemur upp: >Er tað ein omøguligheil fyri okkum ut fån eitt einasta orð at siga í hesum leiki«? — Skulu vit, produsent- arnir, vit sum draga søluvarunna upp úr sjónum og gera hana til á fyrsta sinni, skulu vil støðugt hjálpasleyst vera givnir upp fyri skutil? Er eingin moguligheit fyri eini samvirkan millum leir, sum liskin fanga og leir, sum skipini eiga, so teir standa saman og verja sínar inleressur, sum 16 innasl inni eru tær somu? Íslaðin fyri at standa harðir hver áltu fala, al leim batar best at standa hond i móli ødrum leir at saman hond i felags verju móti teim nútíðar råus- monnum, sum fyri egnan vinu- ing súgva leir úl, stórhandlarar- nir Ali á verðinsmarknaðinum. Prishædkan, prísfall, alt er kúlur, størhandilin, »børsjobba- riid«, spælir vid eins og »artist urin« inni á circuspallinum, og vit, undra publikum, sila og okkum yvir, hvussa sjáldsumt hetta spæl sær ål. — Ja, nú fóru teir avstað at vinna sær (nd sera neyðturviliga til malna og klædna og sam- stundis hill reyða gull til allar leir, sum íkki rera ein fingur fyri at fán tað, einans »speku- lern« í næsluns arbeiði og sveitta, í teirra trongd til fødi og klæði, sum novdir teir at selja til ein bara selja! og hvønn pris Eins og hvessingarnir — »Spæk- huggerne« fletta spikid av leim stóru havsins djórum, sum hjálpasleys eru lalin teimum upp í hendure og verða særd til deyða, soleiðis er hin slóra, arheiðundi mannafjøldin givin upp í hendur á hesum verðins- hvessingum, marknaðins sum Metta ley hjartablóð er runnið úl. So Jivandi, Gl -leirra er um allan heimin, og so er her — nær verður annarleiðis? —iiiiióvi — „Í LÝSING“ Frammanfyri mær liggur ein gripur, sum eingin hevur sæð makan til fyrr, meiri sjaldsamur ein enn gull og dýrir steinat foroysk lestrabók. Leingi hevur tað livið á ljóði, at hon skuldi koma, og mong hava longst og kanska verið 6tolin, men ley hava glovmt, at spakuliga gongur við ollum framstigi í einum lítl- um landi og hjá einum fåtald- um fólki, og ley hava ikki hugsuð um, át alt lílíkt arbeiði er løna- leyst og má gerast eftir lølum. Men nú liggur hon her á borði mn» mínum; ein snotulig bók, vakurt og skiligu prentað, løtt at lesa hjá ollum, sjålvt um eyguni ikki eru so góð longur, nú kanska hin hegi áldurin er komin, „Í LÝSING“, soleiðis nevnir Jákup próstur Dahl bana, og hesi orð eru ley fyrstu í henni standa, yvirskriftin til fyrstu prædikuna á fyrsta sunnudagi í udvent (tær eru tvær). Tá hann hevur vall orðini hjá Paulusi um, at nú er dagur í nánd, nú er líð ut vakna upp úr svøvni, úr -syndasvøvninum, upp til ar- beidis fyri tí góða, til eitt lín í kærleika til Guðs og til næst- ans, nú er lýsing, tå ivist eg ikki haft í huganum, at nú má skjótt koma í, at hann eisini hevur lýsing her hjá okkum, her í Føroyum. Tí her heima treingir á so mangan, mangan hátt til at tad fer at lysa fyri degi. Tað treingir til andilign, tað treingir til materielt og tað treingir til politisk dimmið svart yvir okkum, enn lí enn liggur náttar- ganga vil og káva runt í myrkr- inum hvor um annan, treingir til at røpid fer at ljóða: »Dagurfhavil Vaknid år svøvni, og nú nú er lýsing í nánd.a — Jókin kundi haft eitt annað navn, sum íkki hevði hóskað minni væl: „Um Jesus“; li um hann og navn og gerð hansara suynar hon seg:øll somul. Um . hann sum boðberarin frá faðir inum, sum hin stóri lærarin og hjálparmaðurin, sum frelsarin frá allari synd, um hann savnar hon seg, henda bókin um Jesus. Mær eitt kirkju á Tvøroyri, har minnisl vetrarkvold í prestur slóð á stóli og við sveillabrot royndi al prenta og prenta inn í lær mannasålir har sólu, at »det er forfærdeligt at falde í den Henda bók hevur eill annað ljóð, hon levende Guds Haand«. ber boð um ein guð, hvors størsta froði ikki er heynd yvir synd arar, men sum ræltir sínar fevn andi armar úl móli eini hvørj ari syndugari menniskjasál. Vit finna. lelrubokur, gjørdut bæði av fremmandum og av donskum prestum, hvar orðini »Helviti« og »djevulin« finnast á hvorjari síðu og ivaleyst tað, har fordømilsi til ævinliga pínu (0) ig er høvudsevnid. Í leimum er navnið Jesus kámað burlur, og læra og gerð hansara bronglað av lagi, so hann seinast av øll- um hevdi kent hana aflur um hann kom higar til jarðar nið- uraftur. Tað er lí sum nýggjur dugur risur úr kavi, al opna hesa bók og síggja ta Jesus-mynd hon setur fram fyri eygu okkara. 4 Frá gamlari tíð hevnr lestra bókin hoyrt til í hinum foroyska heiminum, og har hevur hon verið nýtt hvonn sunnudag og hvønn annan hulgidag. [Ikki sluppu børnini út at spæla áður ley høvdu sitid still við saman- løgdum hondum, ley smáu í mammufangi, og lurtað eflir pápa ella abba, sum las lesturin. Ofta var hann langur og skriv- aður í einum tungum, gomlum máli, men fyri teir gomlu For oyingarnar, hevdi nútíðar-danskt verið nógv meiri torført at fala enn málið í »Broehmann«, »Lars teim Linderolh< og eðrum av gomlu. Lestrab6kin, sálmabók- in og bonabókin hoyrdu til heimið og vóru nýttar dúgliga, og tær hoyrdn líkafult til í kirkjuni. Frároknað í leim bygdum, har prestur búði, var prestavilj an ikki hvonndagshending. Seks ferðir um árið kom, eflir fostum reglum, prestur í kirkjubygdir- nar il messu og prædiku, men allar hinar nógvu halgidagar var eingin preslur í kirkjuni, og lá las deknurin lestur — og sum tað tað enn, bara tað at yvirhovur var, nakað somuleiðis er verða nú aðrar lestrabokur nýttar meiri >modernaðara. Men danskar, líka til dagin í dag. allar hava tær verið Nú fer her at lýsa fyrl degi, nú hava vil fingið lestrabók í móð- urmálinum, á tí máli, sum — okkara fá- hvussu donsk vit í kunnu bílla okkum inn at vera tó gongur okkura hjarla næst. Gævi at navn hennara, „í lýs- ing“, má bera hoð um eina nýggja tíð, ein nýggjan ljósan dag fyri fólk okkara. Da er her morosomt at leva“. Frá amtinum hava vit fingið sent eintak av frágreiðing frá amtinum til byråd og sóknar stýrir viðvíkjundi hagreiding av hini nýggi lógini vm spiritus inn- »at- forslu til Førovar, hjálagt teste, sum hvør skut hava fyri at fáa fatur í {í spiritus, hunn hevur bestilt sær. - Vit fata, at eitt landastýri bannar inn- førslu av ymsum, tt. d. øllum rúsdrekka, men alt hetta við hægri og hægi tolli og ollum » hesum treylum, tað fata vit ikki. Drot av og banna alla Spiri innførslu, væl vitandi, at tå ong- ar inntøkur vilt hava av hasum , forbannaða, sála- og likamsovdi- leggjandi spiritus, hesum sam- felagsoyðileggjandi rúsdrekka, tað er ein rein sleða; men liggur tú og grælur eftir slórum tollinn 5 lað so mást tú gera » tøkum, so lagnligt sum møguligt at fáa inn til landa ta vøru, sum tollin skal geva, og gera tað so lætt, so lætt fyri oll tey, sum hesa voru keypa og njóla, at fáa hana í hendi hettu er tå »for pokkurin« logisk! Lat av vid hetta hykluríið, sum slær okkum tó einaferð verða seg fyri sítt fráhaldsbrósl og við himmalvendum evgum úlgrætur sína sorg yvir alt tað spiritus, sum verður ført til landa, sam- stundis sum lað fyri ein stóran part byggir land okkara upp á henda spirilustoll og fegin vil hava hann so slóran sum mog- uligt Mad er nógv fyri al hugsa sær, al vil Foroyingar skulu í komandu árum lala stýrið av landi okkara upp í hendur á einum løgtingi, sum hevur fingið í lag hesa lógbroyfing av 27. marts 1934, sum hevur gjørtokkum lil látur fyri øll fólk. Vit mugu fáa so nógv spiritns til landa, sum møguligt, ti henda innførsla gevir skal til byggja landið upp, men gera á toll, og tollur fyri at innferslu so tor- tað er ikki somu líð hesa føra sum moguligt logisk. Tú rindar lin skall, so skjótt lad er tær møguligt, tuð er rætt tað má jú so vera; men reinska sjálvur tína kamin, ber sjálvur tína osku og lítt »dass« burtur, brenn petroleum og — »last not lenst« fáa eingi leysingabørn at lata »alimentasjån« til, so ert — og henda nyggja ikki teg. Men ein tílík lóg er meguliga tú leysur løgtingsvidtøkn raka bara ein byrjun til nakað meira. Kann henda, at lann dagur kemur at vit oll skulu hava tilfkar »at lestire fyri at fáa loyvi til al keypa eitthvort ting, sum til eina og hvørja líð verður mett sum skaðiligt luksus, ja hvor veit! Fyri ikki al nevna tubbak(1), so hevur kuffi, te og cacao í sær forgift, og fyri mong er lað luksus, silkisokkar eru skadiligir í okkara »klima«, berir armar líkuso. fylla seg við, og Sukurláta, sum mong slikkipinnar er skaðiligt »bras« fyri búkin og so framvegis. Sel nú, at vit fáa eina lóg, sum bannar alt tílíkt, og okkara løgting ásetur, at vit mugu hava uttest fyri, at vit hava rindað skalt, pening fyri elektricitet, »dass«, leysingabern og all annað »kommunault«, áður g vit fáa loyvi at keypa kaffi, te, sukurlálu, slikkipinnar, silki- sokkar, at ganga við berum ormum o. s. fr., ja tá verður á landi, tá verða eitt gott at liva her vit roknaði mentað fólk! Tá Chilian sum kunna vit siga sum »Vi er vel rejst, Herre !« henlede Op mærksomhed paa den ved Lov af 27. Marts 1934 skete Ændring April 1928 om For- skal herved Amtet Kommunalbestyrelsernes i Lov af 4. bud mod at drive Erhverv med berusende Drikke m. m. Medens det hidtil har været tilstrækkeligt, at den, indføre som ag- tede al berusende Drikke, godtgjorde, at han havde betalt Skat til Kommunen i den Skatletermin, som laa forud for Udleveringen, gælder fra 1. Juli 1934 følgende Regel: »Berusende Drikke, som ind- ikke Modtageren føres, maa udleveres, for- forevist skriftlig Bevis for, at ikke skylder forfalden Skat eller har anden Gæld til munen. Vedkommende Kommu inden har han forfalden Kom- nalbestyrelse er pligtig til paa Begæring uden unødigt Ophold at afgive Attest herom«, Kommunalbestyrelsen vil her- ved kunne sikre sig Indbetaling af Í. Eks. og andre Ydelser samt forfaldne Afgifter for Elektricitet o. 1. fra el kommunalt Elektricitetsværk, Afgift for Vand, Renovation etc. Hvis Altesten den paagældende har forfalden Gæld eller Kommunalbestyrel- sen burde indse, at en Omgaa- else af foreligger, kan vedkommende Kommiinalbesty relsesmedlemmer blive person- lig ansvarlige for Gælden over- for Kommunens Kasse. Det fremhæves herved, at Kommunalbestyrelserne — efter Lovens 8 9 har Pligt til at vaage over, at Loven overholdes. Amtet har ladet udarbejde en den Attest, som snarest Alimentationsbidrag gives uanset at Loven Formular til Kommunalbestyrelsen efter Begæringens Fremsættelse skal give Personer, som agter at indføre berusende Drikke. Altesten bør underskrives af rr KE fi Få