leygardagur 18. august 1934síða 3

Ymis viðurskifti í Føroyum fyrr og nú. Í hesum blaði — t6 ikki á Suðuroyar síðuni — hevur ein innsendari — »Gamal Føroy- ingur« — skrivað grein við omanfyri standundi yvirskrift. Sum limur av flokksleiðsluni fyri Føroya javnaðarflokk foli eg tað mótmæla nevdu grein, sum var ódemokratisk frá byrjan til enda. Eg vil íkki, at hin føroyski mína sum skyldu al javnadarflokkurin = skal hava ábyrgd fyri nevndu grein, sum fyri tað fyrsta innibaldinum av ódemokralisk og fyri tað var annað var eill álop á hin minna mannin ber á landi — , serslakliga á arbeiðsfólkið á Tveroyri. Millum annað skrivar >Gamal Førovingur« soleiðis: >Har so at siga alt fólkið livir av handils- arbeiði, daglonararbeiði, har fólkið ikki livir sum sjålvbjargnir bøndur, handverkarar, fiskimenn, ella hevur annað arbeið fyri, ið ger teir til friar menn, skapast eingin »kulturur«, eingin mentan — (vorturímóli, har verður afturgongd, kroppsliga og sálar- liga.c Av omanfyri neyndu orðum sæst týðuliga, at »Gamal Føroy- ingur« metir daglonararbeiðaran sum annan klassas individir, ið eru »kulturleys« — menlunnar- leys — óupplýst og hålvavegna óciviliserað menniskju. Helta er eitt hart slag í andlitið á okkara arbeiðsfólki, og ikki er tað logið, um arbeiðararnir venda sær við flokki, sum ftolir slíkar greinir í sínum blaði. Hevdi slíkum briksli, so segðist einki andstygd burtur frá fi z nakað hopi verið í um tað; men sannleikin er tann, at arbeiðstólkið her á landi fullút kann mála seg við allar aðrar partar av fólki okkara. Tað er rælt nokk, at arbeiðarin — ser liga fyrr í tíðini — var troyltur frá mánamorgni til leygarkvold, fall lað ikki fyri at leita sær eftir mentan og ftessvegna honum — væl at merkja, ífall at >kul- turur« ella mentan — er lað | ÚR SUÐUROY sama sum upplýsing — serståk- liga bókligur kunnleiki; men hava okkara bøndur, traðarmenn, fiskimenn o. s. fr. góðar stundir til at ofra upp á mentunarmål? Ég hugsi lað ikki. Tíverri er tað soleiðis her á landi, at fjøldin av okkara fólki livir í so trongum korum, at tey fyri at bjarga ti neydlurvu- liga til mætna og klædna mega arbeiða frá morgni til myrkurs dag út og dag inn — ikki einans maðurin, men eisini konan og helst bornini við. Í mongum heimum hava tey ikki eingong hvíld um heiligdagar heldur tå má fjasast innanhýsis og uttan um húsini bæði við eilt og unnað. Hella lønarbeidaran, geldur ikki einans fyri sum »Gamal Førovingur« sigur um, at hann við skivuna og bíðar » ystendur eftir, at okkurt skal verða at gera, so hann kann fáa eill sindur inn Í munnin.“ Nei, tíverri, ikki er tað so. Fara vil at kanna eflir; hvussu stórur partur av okkara fólki, ið hevur fáa sær stundir og hevi til at mentan — bókligan kunnleika og tílíkt — so verður tað procenl- lalið einciffrad, t. v. s. lað verður niðan fyri líggju procent. Her er sjálvandi ikki sagt, at hini niti procenlini eru »kulturleys« — bókleys — mentunarleys. Tað vildi verið skeivt alt sagt slíkt; men líka so skeivt er at síga, al lonarbeiðarin er »kulturleysur«. Sannleikin er tann, at okkara fólk livir undir slíkum korum, at hin meinigi maður og kvinna her á landi kann sammelasl við leir, »sum slanda bíða verða at við skivuna og eftir, al okkurt skal gera«, Latum okkum td. hugsa um ein fjúrlan ára gamlan drong, sum fer til skips og verður til skips sjey mánaðir av hvorjum ári til hann er úlslitin. Tey fyrstu árini kundi hann sett PP NZ NIZNIGN VRARRRá I NI NG BAZAR Med forventet Bazar med Tombola og Bortlodning til Fordel for den ny Kirke- gaard »undir Akurgerdi«. Eventuelle Gaver modtages med Tuknemmelighed af under- legnede : Henriette Nolsøe. Ebba Nielsen. Amanda Persson. Anna II. Petersen. Slina Jacobsen. Ingrid Thomsen. Anna Thomsen Maja Mortensen. Nanna Mortensen. Tina Mortensen. Dagmar Nolsoe. Mathilda Holm. Anna Dam. Dagmar Mortensen. Elisabeth Holm. | Anna Margrethe Djurhuus. Elsebeth Kathrine Petersen. Marie Andrea Strøm. Thora Jespersen. EKliasst mn. Derthelsen. Josefine Kristine Berthelsen. Edith Poulsen. Borghild Dimon. Marie Joensen. Johanna Djurhuus. Andres Joensen. Anna M. Mortensen. Lisa Holm, Juline Mortensen. Louise Marie Joensen, Hanna Mortensen. Johanne Johannesen. Kristine Jespersen, Tveraa. Elisabeth Nolsoe. Kathrine Salmonv. Paulina Nolsøe. Betty Nolsøe, Henriette Fråstein. Johanna Strøm. Marie Lindberg. Nicoline Edel Jespersen. AN AS AN AN 7 Tilladelse vil Hammer Mortensen, Inga Magnussen, Katrine Gislason. Ellen Marie Jespersen. Jana Hansen, Mortensen. Povla Mortensen. | Kristine Niclasen | Magdalene Jespersen. Mortensen Valborg Mortensen. Margrethe Mortensen. Agnes Øster. Ja Ragnhild Hólm. Olga Joensen. Ragnhild Dam. Hansine Jespersen. Pauline Sorensen. Vlsa I indberg. Petersen Trangisvaag. Betty Mortensen. ANANAN ANA ØWNØN der i Efteraaret blive afholdt Maja Mortensen J Nolsøe, Mortensen Sanna Elsa Hansina Joensen. Pauline Hovgaard. Else Marie Bærentsen Nicolint cobine Cederfeldt. Hansen. Lena Strøm. Juliane Strøm, Petrine Thorsteinsson. Dorthea Mortensen, Petersen, Jona Ørdevig Frodebø. sær nakað av peningi inn; men tá má hann hjálpa uppá foreldur og yngri syslkin. Hann eigur » tessvegna lílið og einki, tå hann giftist. Hann byggir hús, men skyldar størsta partin av lí peningi, tey kosta sær eina trød fyri at kunna foða eina kúgv ella tvær. Tryr nú hin »Gamli Førovingur«, af hesin fiskimaður og traðar maður fær meira stundir til mentunarligt starv enn hin, sum yslendur við skivuna og bíðar or eftir at fáa okkurt at gera«? Her haldi eg, at hvør kann vera sum annar, ella at munurin Hann fær verður >sum millum álkuna og | eitt | lomvigin« fyri at nýta óamalt orðaluk. Hvussu bond urnir í Førovum hava tað, ja lað veit eg men ikki so gjølla; munna teir ikki yvirhovur vera staddir nakað eins og traðar- | menn, fiskimenn og lønarbeid- | min? Eg hugsi tað; men væl | kann vera, at einstakir stór- bøndur kunna vera undartøk. Tå id so er vordid her á landi, at fjøldin av følkinum ikki hevur høvi til at leita sær båékligan kunnleika av fteirri orsøk, al tey liva í trongum korum, so | allar árar leggjast út, mega fvri str OS at børnini fåa so g6dan skåla, sam gjørligt kann vera, fyri at okkara út í lívið vid so miklum mentun, Her børnini unglingar kunna fara sum moguligt. meini eg tað, at fyllast so full vid uttanatlestri, ikki vid skulu at tad skal vera nokk fyri fleiri år — ella heila lívið. Um hetta vil eg skriva meir í næsta blað. J. H. Danbjørg. Tidindi. Tvøroyri. Trolarin „William Brady“ hin 14. í h. m. á Tveroyri við sjúkum manni. Hann segði frá fiski sunnan fyri Suðuroynna. var Kalvaveiða. Fveir motorbátar á Tvøroyri, ið hava fiska við kalvalínu, hava veilt væl. Ein dagin fekk annar Í1 kalvar, teir vóru tó ikki ímillum teir stóru. Ein norskur línubátur var her hin 16. í h. Hann hevði veilt eilt tons av kalva vestunfyri Suduroynna, men måtti tå gevast vegna hå- kelling. Líggjableð og líggjabrýnir (carborandum og onnur sløg) bíligt til solu. D. J. Enni, Tveroyri. Føroyskt myndalottari av Eivin Isholm. Eitt bert navn å einum, vit ongatid hava sæd, er ofta deytt, fremmant og óvirkiligt. Hava vit hoyrt eitt sindur um ftað, tað — um (ann, ið verunliga sjálvur kennur tað, ið navnið merkir henda, at vit fáa eina hylling á tí, ið knýtur seg til navnið. Men tann myndin, ið av lí bera orðinum skapast kann ið greiður frá, hevur sæð og sålarevga, er oftast kám, og kann heilt skeiv. Og hendir lad, at fråsøgumadurin ikki til tad fyri okkara vera fullnar kennur til Hin reyða snekkjan. Eftir Antonía Betranelli. Tad var einaferð ein sjómaður, ið æt Ardi. Hann var flogdjarvur, maðu r, snarhentur ein óferur sum fáur, betri maður sal íkki við róðrið ella dragið. Sum oftani reystmenni eru, var hann tigandi. Orð gingu víða um styrki hansara, ið vaks stóð á. aldri í stórleika, tess meira Tað tóktist sum bilaði, hvussu so stormurin og honum sjógvarnir oystu um skipabog- Við slålsettum floytti hann ofta skipi sínum frá irnar. nervum landi, tá ið aðrir ikki hættu sær av slað. Ardi var átti ikki Hann eitt sum hann og ungi sonur hans- ríkur maður. evurslílið hús, Var fátæks- merktu ara Rimuel búðu í. ligt innandura, hesir báðir fedgarnir tað ikki, tí teirra millum var stórur kærleiki. Konan, ið Ardi hevdi elskað av fullum huga og við heila sínum unga hjarta, doyði, lá ið Rimtel sonurin var borin í heim. Og síðan vóru liðin tjågu ár, long og troytlandi sum sínum sjálv vannskepnan við nívandi sorgarleinkjum. maðurin er innitokin og kennir oftum ikki tey tår, id eiga evn- ini at tvaa burtur minni tad ið for — tað, ið ålli hans tókka og alsk. um allan Rimuel bregdaði ikki úr ætt. Bjartur í yvirbragdi, bergvaksin og sterkur eins akkersketan, ið heldur skipinum í havn, var tiltikin manna fyri vakurleika, trúskap hann skjótt millum og styrki sína. Við sínum tjúgu árum á baki var hugur hansara . reinur og skarur eins og vatnið, ið rennur úr fjallanna lindum og dalsins keldum. Kærleikin, ið knýtti hesar báðar menn saman, kom ikki í orðum ella lótum Men teirra og mikið fram sum vanligt er. hann búði í brosum um- hygni hvor fyri ødrum á skiln- aðarslundum, lá ið oðrum lørv aði at helt út í Um ikki ríkir, áltu fedgarnir vera heima, meðan hin havið. smáltuna, teir búðu í, og skipið. So frætt áttu fáur og eingin av grannum leirra. Bálur og småtta er eins og eitt heilt kongaríki hjá havsins børnum, ið íkki eiga skjól yvir hovdið til sín og stevna longri enn af bátin Sína Ardi båtin åstarvinkonuna — og so til at bjarga lívinum við. vinkonu fyri lívið hevði mist, álli men småltuna og hann og sonin. Teir vóru li av lagsmonnum sinum hildnir at vera múgvandi. Tá ið tråin og sorgin nívir á, er sangurin einasta svala hjá teim, ið fingu tognina í blóðið í ódn- ini og deyðavandanum. [i hoyrdist ofta hill innarliga sorg- 4 arljóðið frá Arda úr småttu hansara. Ardi og Rimuel arbeiddu hugaliga alt árið íkring. Teim um skortaði tí aldri dagligt breyð og meiri ynskti Ardi heldur ikki. Ungi sonur hans ara livdi hjá honum eitt róligl og ampaleyst lív. Eyri honum andaði og livdi Ardi hin togu- ; ligi. Tá gekk lann sogn ímillum kvinnurnar og teir gomlu, ið sólu í smálludurunum og ruddu net, at fedgarnir vóru foddur í mei, beint undan lá ið månin stóð fullur. Og leir, ið tå foðast, eydnumenn og gerast ognast alt, ið falla kann deyðiligum í lut A hetta kvold, tá ið á heimleið frá skipi kveld gekk lýddi Uriana eftir Ardi fram við sínum, og á hverjum einasta kvoldi, tá hin ovurvaksni og kraft- sjómaðurin nærkadist leit amikli húsi hennara, hon upp frá arbeiði sínum og stardi eflir døkku og Men hesum og honum við sínum kensluríku hann tóktist leit aldri at honum, (il tóktist at eygum. aldri at ansa henni. Hon hugdi hvarv. eitt- eftir hann A honum hvila hvort, id berglók hansara sål innanífrá. — Yvirbragd hansara og hugur vóru sum bundin av tøgnarinnar loyndu bondum. Alskfungað og hugtíkin stardi hon eftir Arda — og gloymdi arbeið sítt við at beta hitt gamla netið, ið lá í fangi hennara, eee 18