leygardagur 25. august 1934síða 3

Ymis viðurskifti í Føroyum fyrr og nú. (Framhald.) aKunnleiki er megi», orðatakið. Eitt annað ordatak sigur: «Blindur er bókleysur maður. bæði ordatøk runnu mær í huga, tå «Gamal sigur Hesi Foroyingur> skrivaði, at «teir, sum standa við skivuna og bíða eftir, at okkurt skal verða at gera, so leir fáa inn í munnin, teir verða «kulturleysir». Ég hugsaði aflur og fram um hesi orðatok, ti eg veil — um ikki av royndum — hvussu ringt tað kann vera at vera blindur. Er lað nú soleiðis vorðið her á landi, at meginpurturin av fólki okkara gongur í blindni, gongur fram eftir fummun, sær illa nokk niður fyri foturnar og hvaðna minni longri fram? Hevur fjøldin her á landi ikki tann kunnleika, sum gevur megi, hvussu skal so fjøldin av fólki okkara mennast soleiðis, at vil gera okkara skyldu og krevja okkara rætt)? árum síðani Fyri nokrum vóru skúlarnir so vánaligir, at tann kunnleiki bornini fingu, var millum nakað og einki. Her verði ikki sagt, at lærarnir fyrr vóru ringari enn nú; men ofta og Útt høvdu leir tvær — stundum triggjar — bygdir at ferðast ímillum, og ofla var barnatalid nógv ov stórt Hartil kom, at illa hann ómeguligt kundi ofru seg fyri ein lærara. lærarin var so lonaður, at fyri sílt lærarastarv. Hesi vidur- skifti eru vit ikki komin so langt, at eru tibetur broytt. Enn fåtækramannsbørn hava sama rætt til hægri skúlar og tey ríku, tó kunnu fálækramanns- born í Vági og á Tvoroyri koma so langt fram, at ley kunna fáa realskúlalærdóm. Hesi framstig — í hesum báðum bygdum — hava vit javnaðarfólk alla grund til at lað tykist, sum «Gamal Føroyingur» við aðrar javnaðarmenn i gleðast yvir; men ikki er einigur meg og hesum Hann heldur máli. fram, at hesir skúlar eru so út av lagi ÚR SUÐUROY EL LL ALLA ek ||||||— SA8 AG FÅS SÅS SAS SAS SAG SAS SAÅ9 SAR SAS SAS SA" UUU AM, #Á# BAÐ OA REP PER BAZAR Med forventet Tilladelse vil der i Efteraaret blive afholdt Bazar med Tombola og Bortlodning til Fordel for den ny Kirke- gaard »undir Akurgerdi«. Eventuelle Gaver modtages med Taknemmelighed af under- tegnede: Henriette Nolsøe. Ebba Nielsen. Amanda Persson. Anna H. Petersen. Stina Jacobsen. Ingrid Thomsen. Anna Thomsen Maja Mortensen. Maja Mortensen. Nanna Mortensen. Tina Mortensen. Dagmar Nolsøe. Mathilda Holm. Anna Dam. Dagmar Mortensen. Elisabeth Holm. Thora Jespersen. Margrethe Djurhuus. Elsebeth Eliassen. Kathrine Petersen. Marie Berthelsen. Andrea Strom. Josefine Anna Hammer Mortensen. Inga Magnussen. Katrine Gislason. Ellen Maric Jespersen. Morlensen. Magdalene Jespersen. Sanna Nolsot Elsa Mortensen. Hunsinua Joensen. Jana Hansen. Mortensen. Niclasen. Povla Kristine Kristine Berthelsen. Edith Poulsen. Borghild Dimon. Marie Joensen. Johanna Djurhuus, Andrea Joensen. Anna M. Mortensen. Lisa Hólm Juline Mortensen. Louise Marie Joensen. Hanna Mortensen. Johanne Johannesen, tagnhild Holm. Olga Joensen. Mortensen. Valborg Mortensen. Margrethe Mortensen. Agnes Øster, Pauline Hovgaard. Else Marie Dærenlsen, Nicoline Jacobine Cederfeldt. Hansen. tagnhild Dam. Hansine Jespersen Kristine Jespersen, Tveraa. Elisabeth Nolsøe. Kathrine Salmony. Paulina Nolsøe. Betty Nolsce. Henriette Frástein. Pauline Sorensen. Lena Strøm. Juliane Strøm Johanna Strøm. Marie Lindberg. Edel Jespersen. Elsa Lindberg. Nicoline Petersen. Trangisvang. Betty Mortensen. Petrine Thorsteinsson, Dorthea Morlensen, Petersen. Jona Ørdevig. Frodebø. dýrir og sigur, at skúlin á Tvør- oyri árliga kostur 40 túsund, meðan roknskapurin vísir nøkur og tjúgu tåsund kr. Hann er so stalt ikki dýrari enn Tórshavnar kommunuskúli, so sum <Gamal Føroyingur» sigur. langt frá mær at seta nakra last á kommunuskúlan í Tórshavn; men vit eiga ut minnast til, at fyri í Havn eru tveir skúlar ultan teir privatu, so tað er ikki heilt beint at meta kommunu- skúlan í Havn saman við teir kommunalu realskúlarnar á Tveroyri og í Vági. Kanna vit eflir, hvat id er til Tað verður mest gagn fyri tann minna mannin | her á landi — og tað má <Gamal Foroyingur> gera, ífall hann er | javnaðarmaður — so megu vil spyrja okkum sjálvur, um fá- tækramannsbørn á Tvøroyri og í Vági hava ålgongd til nakran hægri skúla, ífall teir kommu- nalu realskúlarnir í hesum bygd- um verða niðurlagdir. (Meira.) J. H. Danbjerg. Lýsið i „Feroya Social-Demokrat“ | Í Í Rætturin tíl kolbrot og aðra mini- drift í Suðuroy gingin yvir á hendurnar á brødrunum Gudmund Mortensen keypmanni og Edw. Mitens, landsrættssakferara. Harra løgtingsmadur Edw. Milens hevur hin 22. í h. lagt inn á tingborð eitt skrivilsi við- víkjandi kolavirkinum í Suð- uroy. Hann upplýsir, at hann sjálvur og bróðurin hava yvir- líkið koncessjónina til kolavirkan franska átt leirið o. a. Í 0. a. av lí ið higartil til kolið, ovar fjøllum. felagnum, rættindini Suður Æltlanin er, hex ul sigir Mitens, at stovna eilt partafelag Peningurin verður teknaður her december, Etlanin heima í november síðani í Danmark. er al stovna- eina minnidrift, 20.000 tons at byrja við, um ikki ein slørri drift alt fyri eilt kann koma ílag. Driflin vil so verða víðkað so við og við. Henda drift torvar ein pening uppá 100.000 kr. Ein storri drift, 100.000 tons, kevur ein pening uppá yvir 1.000.000 kr. Harra Mitens greiddi frå, al harra Hedemann hevur latið málið gjølla kanna, og eru lík indi fyri eini minni drift. Við tað, at koncessjónin hevur verið á fremmandum hondum, hava innlendis borið seg pengamenn undan at seta Var hesin meinbogi ikki longur, pening í virkið. og von var lí fyri, at tað nú fór al eydnast at fáa kapital. Tað er at ynskja eftir, at nú kemur gongd á. Fiskerierhvervet og vore Modstandere. I »Føroyatidindi« af den 4.—8. slaar en »Afhandling« om vort »Fiskerierhverv« ; og jeg ser med Glæde, at Bladet indrømmer Kritik ved- Rigtigheden af vor rørende Landets Hovederhverv. Men give Offentligheden Indtryk af, naar »Føroyatidindi« vil at det er Regeringens Skyld, at der i Finansplanen ikke er nævnt Fiskerierhvervel, et noget om jeg ikke med længere. (Og jeg skal derfor tillade mig at belyse delte ? fra den Side, hvor Fej- len i Virkeligheden ligger.) Det er dog rigtigt, naar »Føroya- Hdindi« skriver, at Finansplanen er et Regeringsprodukt, men Bladet samt flere andre Mod- standere af Regeringen glemmer, at Færøerne flertal, bestaar af Sambands-ogSelvstyre- Mænd. Det er Herrer, der har Fejlen, og det har et Laglings- der jo som bekendt partiets disse maa vi endelig ikke glemme, idet det jo er disse kloge Hove- bør og skal der, der g varetage Færøernes Interesser, og blandt andet sørge for at være enige om en Plan til Varetagelse og Løsning af Fiskerispørgsmaalet. Men hvad har d'Herrer gjort for Fiskeriet og Samfundet i sin Helhed? En Fisker og Ar- bejder har i hvert Fald ondt ved at fan Øje paa noget for dem posetivt Gode. Jo, et har de dog opnaaet, nemlig at stille helt heldigt Lys for Offentligheden. (Idet sig selv i et andet end deres Delegation under Forhandlingen med Regeringen ølemte at nævne et Ord om det, som hele Befolkningen er afhæn- vis af: „Fiskerierhvervet“.) At d'Herrer eller ikke har ævnet villet gøre noget positivt til Afhjælpning af Krisen inden for Fiskeriet, maa de nu høre for af deres egne, idet disse er forarget over, at man ikke engang har gjort Forsøg paa at faa nogle Millioner til dem at lege med i deres Foretagender. Men for at dække sig selv, gør d' Herrer nu Forsøg paa at vælte Skylden over paa Regeringen. Den gaar D'Herrer kan eller maa virkelig ikke for- ikke. Lagtingsmænd lange, at Regeringen skal være darnepige for dem og fortælle dem, at de maa se til at komme Plan til Fiskerierhvervet, frem med en Undsæt- ning for der gan ad Hækkenfeldt til. Bare at raabe efter Millioner til at opret- holde et falleret System batter ikke. Hvem har Skylden for den elendige Tilstand, Fiskeriet nu er inde i? Hvorfor er Fiske- Hin reyða snekkjan. Eftir Antonia Betranelli. (Framhald.) øst hana og styrkt longsul og trá hennara, eldurin í barmi hennara brann alt sterkari og sterkari. Og tá ið hon sá, hvussu lítið Ardi legði í hana — hann mikið minsta far um hana — tå (veitti ikki so sum gav sær hon eitt kvoldið netið, id hon var við at bøta, knýtti turri- klæðið um herðarnar, og lá ið hon sá mannin, hon heyði kjósað ímillum tåsundar, helt aftaná hann. sær ganga framvið, hon” spakuliga Hon gekk varisliga og hevði harðan — hjartaslått, Hennara dirvi fall, hóast hon nýtti alla viljastyrki sína. Hon helt, at hon mundi fara at sær gera fyri skommum og ikki fáa orðið upp. Hann mundi spyrja: Hvat mundi gentan vilja mær? Hví var hon so følin og skelvandi? fara at brosa al Hann mundi henni eins og at einum barni og sýna henni eina hábarisliga Men tað vildi hin undanforslu. dokkoygda Uriana hava. Hon herdi hugin og helt áfram. Hon legði ikki minsta lag í tey, ið gingu framvið og skeiltu eflir teimum, ja stedgaðu á fyri al geva teimum eftirans. Eina góða stund gekk hon soleiðis, vidhvørt trygg og hug- reyst, aðra lotuna vónbrotin og rådleys. Blóðið oysti og sjóðaði í æðrum Hon hennara. málti brátt Ardi komin heim. Um hon himpradist skunda sær, lí var og var í dopurhuga longur, mundi hon ikki sleppa Arda á tal hella kveldið. Hon tók so dyk á seg »Ardi! Ardi!c Hárini og ródaði knappliga : reistust á høvdinum, og hon kelnaði við at hoyra sína egnu rødd, ið ljóðaði henni so undarliga fremmand. Ardi snúði sær á og stedgaði. Í fyrstuni syntist hann ikki al 30 kenna ta ungu gentuna. fol hann til hennara og segði álvarsliga : ÞÁ, er kendi so skymligt. tú, Urianal Lg ikki. Ino ci Hval vilt tå lað leg vorðið mær, fagra Uriana ?« Hon lyddi á hann sum í dreymi. Tad kendist henni eins og allur tann hiti, ið var í sál hennara, breytst fram á vørrum hansara. Hvat segði hann? Tað ikki tøddin var ástarborin. Tud var var um ordini at gera. tað, ið hennara sál lysti eftir. Hon orkaði ikki at bróta lognina. Ardi hugdi forvilin at henni og 'skilli eyðsýnliga ikki, hvat ið ástóð, hvat ið hon vildi. Henni kendist, sum hon var bundin, um tað var ein ósjónlig makt, ið krovsti hana, tók hennara vilja og evni »Ert tå við at fáa ilt?< spurdi Ardi »Nei ilt fyri svaraði hon og hevði yri andadráttinum. »Tu ert følin og skelvur,* > Vel Sjúkdómurin loynir seg segði sjómuðurin álvarsliga. varin ! kringum okkum eins og skuggar.< Hon tagdi eilt bil. So mælti hon ljódliga „Mær tørvar at biðja teg bon.c Lat meg hoyra! Chinravi biður teg læna sær fleygingarnet frá tær. Hann hevur skrætt netið á síni slong og heyvut ikki fingið bott tað aftur. Vilt tú læna honum eitt ella tvey net?< »Ja, tað vil eg gjarna. Vilt tú hava tey alt í einum ?« »Ja !« »Kom tå við mær. »Ja,« svaraði Uriana. Fey gingu framvid havnar- garðinum, framvid teim longu skiparoðunum, ið lógu fyri akkeri, framvið bálunum, sum sjómaðurin kyndi á strondini. Um sólarseting hevdi hin slæða tokan lagt seg yvir landið. Alt var skuggalíkt og ónáttúrligt. Rásegl, mastrar, trossar, langir bummar og tey reyðu bålini — alt var hulisligt eins og eitthvert undarligt ævintýrblendi. Uriana gekk sum í dreymi. Hon gekk við líðina á Arda og hugsaði sær, at hann fór við henni langt inn í loynuna, har ið ástin og alskurin búgva. Og lá ið rómurin av manna- sanginum barst leim fyri oyru frá einum svørtum báti, ið lá