leygardagur 22. september 1934síða 1

FRÆLSI og 4 Nr. 38. 20 oyr. á 3. . síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT JAVNAÐUR Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. å forsiduni, fo Rd | Leygardag hin 22. septbr. 1934. Samtala vid ein skipara vidvikjandi Grønlandsfiskiskapinum. Vit hittu ein skilaskipara, ið nýliga er komin úr Grønlandi, og spurdu: Hvussu hevur gingist í Grøn- landi ? — llla? Hvussu lá — verið í fiski? — Eg kann ikki siga, at tað hava tit ikki hevur verið lítil fiskur til — tað hevur verið sjáldan dagur, at vit ikki hava sæð nógvan fisk. Hann hevur gingið í stimum uppi í sjónum og hevur verið at sæð eins og tær tjúkku seiða- Ólukkan hevur verið, at hann ikki hevur tikið. Vit úr fiskinum, kalvabeitu og fugla- lorvurnar her heima. hava roynt við sild agni, men einki hevur hjálpt. Fiskiskapurin hevur farið fram hátt, at tá sæð stimarnar, hava vit siglt í á tann ið vit hava teir og kastað. Vidhvørt hevur fiskurin als íkki til aðrar tíðir kundu tríggir ella tikið, men so fýra draga í heinta; men lá ið oll snørini komu niður, doyði ikki. fiskurin ræddist ov nógv sneri. hann Tað vísti seg, sum Vit høvdu tveir båtar og royndu við teim. Teir fingu væl av fiski, men tað munaði ov lítið. Høvdu menninir, ið vóru noyddir at vera eftir á skipinum, fingið vildi væl verðið Men tað kundu ikki enn í tilsvarandi, burtur úr. meir menn tilsamans dríva fiskiskap í báðum bátunum, og 14 menn máttu vera eftir á skipinum og fingu at kalla einki. Tað merkiliga vísti seg, at á lí trimum minna bátinum við monnum fekst altíð um dupult fiski størra båtinum. Hetta og roynd- só nógv av sum við lí irnar á skipinum gav okkum ta hugsan, at tá ið vóru ov nógv sneri úti ísenn, bar ikki til. Hetta tyktist logið, eftir sum vit Før- verið vanir við. Tað er ræður um at hava flest møguligar bátar við, so allir menn kunnu fiska í báti, oyingar hava Men soleiðis var. meining, at tað mín og helst skulu ikki vera fleir enn tveir á hvorjum. At tað er nakað í hesum — ið hvussu er, tá ið talan er um flotfisk, stima- fisk — Fransum og sýna royndirnar hjá Portugisarum, ið lógu uppankraðir haruppi. Teir fiskaðu bara við smáum dorium hvørjari. 30—40 lógu manni í hevdi doriur við einum Hvert >doriura. skipið Hesar eisini fyri fla. Kg var umborð á fleiri franskum og portugis- iskum skipum. Tað var íðiligt, at teir høvdu 4—5000 á dekk, vit, ið fiskaðu frá skipinum, bert kundu hava 200. ll foroysk skip, sum vit tosndu við, og sum ikki høvdu samstundis sum fleir enn tveir bátar, søgdu somu søguna. Hvussu ber tað til at ymsi stór skip hava fiskað heilt væl? Hava tey haft fleiri bátar? — Jú, hesi skip hava haft nógvar bátar, summi upp til 7, og haldi eg tað vera orsekina til teirra fiskiskap. Teir, ið hittu við stødufisk, fiskadu eisini væl frå skipinum. Men hjå teim flestu var talan um flotfisk í ár. Hvussu nógvir menn vóru á teim stóru portugisisku skonnart- ) unum “ — Einir 40 vóru teir ikki. menn fleiri Høvdu hinir annan reidskap og annað agn enn Føroyinganir? Jú, teir høvdu víst orðvísi reiðskap. Teir høvdu smáar blýggjkúlur drignar á eina klæna lissu. Snerið hevdu teir fast í oðrum endanum á lissuni, svovil í hinum endanum, fast í svøv- ilin ein klænan teym uppá ein 1 favn við húki í. Mitt úr hesum teymi høvdu teir ein lítlan teym við húki. Agnið var nakað tað sama sum vit høvdu; vidhvørt høvdu teir skráp tidir Vit royndu viðhvert kalvabeitu og til sild úr fiskinum. við hesum reiðskapi frá skipinum, men tað segði tað sama. Teir pilkaðu eisini við serligum pilk- ingarreiðskapi. Flestir av Portu- gisarunum og Franskmonnunum lógu á Fyllu banka — og fisk- aðu sum sagt ófert, meðan Før- oyingar fingu lítið og einki. Halda tygum, at Feroyingar ífall teir fingu sær »doriur« ella smábátar, at teir so vildu fingið nóg nógv uttanfyri markið? — Jú, eftir sum royndirnar hjá Fransum og Portugisarum vísti seg. skuldi tað einki verið at ivast í. Er tað altíð fiskur innan fyri markið, á fjørdunum ? — Óivað. Kundu Føroyingar fingið loyvi at ligið uppankraðir innan fyri við um tað ikki var meir enn 10 smáum bátum, vildi óivað fingist fleiri ferðir uppí? Hvussu síggja tygum uppá útiróðrarspursmálið í Grønlandi? - Oføra væl. Tað er ikki at ivast í, at til næsta ár vil hópur av fiskarum royna at sleppa sær at rógva út har uppi. Spurs- málið verður so, hvussu bátarnir, saltið, provianturin skulu fáast upp. oljan og Ég meini, at beinast og lætlast er at fleiri, i, d. bátar saman um at leiga eina stóra skonnart, ið kann føra úlgerðina einir 20 taka seg og bátarnar upp til Grønlands. Skonnartin verður ankrað upp tætt hjá fiskigrunninum. Fiskurin verður saltaður í hana, og hon førir hann heim. Tað, id nú verður goldið fyri frakt av fisk- inum og úlgerðini, er óivað nógv hvat ein skonnarl meir enn, kostar at leiga. At hava eina tílíka skonnart vil eisini gera tað møguligt at fara við fiskinum hagar, ið mest fæst fyri hann. » Fiskimaðurin hevur jú einki oyra at missa. + At munur er å, hvat id Frans- arnir og Portugisararnir í år hava fingið í Grønlandi, og ti, id Føroyingar hava veitt, visir, at ein Fransurin í år fór undan Grønlandi við 500.000. Heri var kortini tad, id fiskad var å New Foundlandi, ið tó ikki gav nógv í ár. Óyggjarvegurin. Térshavnar byråd hevur sent løgtinginum bræv, har teir skriva, at teir vænta av løgtinginum, um >finansplanurinc verður samtyklur, at tað tekur sær av al faa oyggjarvegin lagdun. Oyggjarvegurin verður 18 km langur frá vegnum í Havnardali til Kolfjarðarvegin. Hann er ætlaður at koma at kosta 275.000 kr.; tað er 15 kr. og nokur oyru hvor kvadratmetur. Byarstýrið greiður frá, at Havnar kommuna letur ein fjórðing av ollum løg- tingsskatti, og at hon eftir »finans- planinum« kemur at lata um ein triðing; og roknar hon so- statt við, at hon fær nakað av tí peningi, sum eftir planinum« skal nýtast til vega- bygging. Býráðið greiður eisini frá tí týdningi, ein slíkur vegur kemur at hava fyri sambandið millum Tórshavn og bygdirnar á Streymoy og í Vágum og seinri (tá brúgv verður gjørd um Steym- in) á Eysturoynni. Kommunan ætlar, fyri at fáa hetta mál framt, at gjalda tann part av peninginum, sum kom- munurnar skulu gjalda, norður til Kolfjarðarvegin, og tekur uppá seg at halda hann í góðum standi norður at markinum til Kolfjarðarhagan, av tí at tær smærru kommunarnar, gjøgnum hvers hagar vegurin skal leggjast, ið hvussu er í fyrsta umfari at kalla onga nyttu fáa av honum, og heldur ikki eru forar fyri at útreiða so stóran pening, sum krevst. Umframt ta nyttu ein slíkur vegur kemur at verða til gjøgnum tíðirnar, má eisini hugsast um tað nógva arbeið, ið fæst við at leggja vegin; og er tað sjálv- andi av stórum týdningi í hesi arbeiðsleysu tíð. — Tað er tí at vóna, at løgtingsmenninir taka væl undir helta mál og fáa tað framt, annars »finans- BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið -- Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum Á árg vstovuni. Telf. 143. . . og skr Skarpskering á tingi. Jóannes Patursson lovar at standa á sýslumanni K. Djurhuus fyri at bera lygnmannsboð. Djurhuus (nevndarinnar vegna), Debess og Niclasen åtaladu sinnnisrørdir nøkur úttalilsir í einum skrivilsi, ið A. Ziska, tradarmanna- felagsins vegna hevur skrivað til ministeriið. Undir málinum miðstoðu fyri sølu av foroyskum nakrir sam- eplum — komu bands- og sjálvstýrismenn so í »harnisk« sum onga tíð er hent í ár. Stríðið elvdist av einum skriv- ilsi, sum A. Ziska traðarmanna- felagsins vegna hevur sent mini- sterinum. Í hesum skrivilsi verða teir føroysku bøndurnir ógviliga Millum harðliga = vidfarnir annað fáa teir hesa åbreidslu: >Den desværre med Tiden for største færøske Bondestand har Partens vedkommende udviklet sig til en evneløs, men for sund Udvikling i Landbrugslivet paa Færøerne skadelig, hæmmende Samfundsklasse«. Fyrst åtaladi K. Djurhuus at- finningina at bóndunum ógv- uliga harðliga og helt at flestu bondur vóru ógviliga arbeiðs- samir. Síðani helt N. Debess eina langa harmatalu yvir, »at nakar Foroyingur kundi fáa seg til at fara út um Føroyar við eini tílíkari útspilling av einum klassa, einum standi í Feroyum. Ein kundi hvat bøndurnar, tílíkt lá méina um ið ein vildi, men niðan fyri alt sum her var farið fram. .. << So tók N. Niclasen og gjørdi Debessar orð til síni og var eins harður í síni fordoming. takkaði teim- Jóannes bóndi um báðum seinast nevndu lal- viðvíkjandi | ing. Tað undraði hann tí ikki, tað sum her lá á tingborði. Tað var ikki bara hann, ið undir stóð, ið var ut klikkja. hevði bara sett á prent tað, ið Hann var hildið fram millum manna av politiskum uppesarum, sum høvdu líka nógva skyld sum hann. helt tað vera A. Samuelsen beteknandi fyri J. Patursson, at takkaði Niclasen og ikki gav eitt takkar- hann bara Debess og orð til framsøgumannin, ið tó sum hevði var tann, fingið nevndina til at åtala tey ljótu úttalilsir ímóti béndunum; ja, Jóannes bóndi gekk enn tá so vítt, at hann umskyldaði undir- skrivarin av skendarskrivilsinum ímóti bóndunum og vildi leggja Men kundi væl alla skylduna á aðrar. framsogumaðurin vera Patursson takk fyri uttan. Harðmæltur svaraði Jóannes bóndi, at hann kundi ikki takka ordførara, ið ber lygnarboð í nevndina. K. Djurhuus svaraði, at hann hevdi yvirhevur íkki borið ósonn boð frá Patursson. Patursson var nú heilt sinnis- rørdur, og segði, at tad var satt, at orðforarin hevði borið ósonn boð — og hann skuldi koma at standa til svars fyri tey. Samuelsen bad Patursson »passa uppå, at hann tå kom at bera sonn bod«, kom so Hesin hildarleikur arunum, og nýtti hevi til at | óvart, at allir tingmenn, ið halda stóra talu um, hvussu | einki kendu til forseguna, sótu bondurnir hovdu ligið undir | bilsnir sum »dottnir úr måna- eini javnari og savnari útspill- | num«. ——— —— = Få