leygardagur 29. september 1934síða 1

JAVNAÐUR Leygarday hin 29. se FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, 20 oyr. á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst avsláttur í prísinum. r æ Oskil. Hundraðar av túsundum, id skuldu fallið Føroya landi, arbeiðarum, fiskimonnum, skipaeigarum og reiðarum i lut, verða | Á skílaloysi - ella av ti sum verri er - við eitt kut tveitt í útlendskar lummar, samstundis sum vinnulívið ríður á snarinum og fiskimenn og arbeidarar megu síggja hinum svarta ptbr. 1934. | -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT | BRODURSKAPUR Ey ætli vinningin soleiðis : Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið -+ Porto. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstovuni. Telf. | 8. árg. 143. 9000 ballur av klippfiski a 5 kr. til reiðarans kr. 45.000 9000 — - — a 4 - í arbeidsløn = - 36.000 12.000 = — - labradorfiski a 4 - til reidarans = - 48.000 12000 — - — a 3 - í arbeiðslon - 236.000 Hesin peningur kundi og ålti at ligið heima hjá okkum sjálv um, men hann er allur farin í útlendskar lummar. 72.000 kr. í tað hevði munað á tí plássi, Tver- arbeidsløn, oyri, sum fiskurin høvudssak- liga var tíkin frá ! Men afturat hesum tapi kem- Tilsamans kr. 165.000 prisdoyvandi óskil, nevnliga tað, at ymsir enntá ímillum »spids- arnar«, keypa og turka fisk fyri útlendskar »avtakarar«, Er hetta ikki ófatiligt ?« Ja, hver kann fata hetta óskil? Hver kann fata, at landið, okk- arbeidsleysa vetrinum ímóti. fiskasølu okkara Óskilið við hevur verið drigið fram, í hes- manna millum. verið. til Utgerðarmenn um blaði sum Tað gerðar á tingi. hevur við- og keypmenn hava hildið fundir, nógvar fundir sigst, alt um sama málið. Men til nyttu ! Tað er »beklagiligt«. Tað skuldi ikki Eitt hvert gerast! So viðgang- urin og niðurlagið ljóðað — ló líka langt! Einki úrslit! Tingið hevur ikki viljað gingið inn á »gebetid« hjá tí »privata initiativinum«. Og >hilt onga verið so. má hevur sælugerandi, privata« hevur øvundast sína millum. Einstaklingurin innan- fyri tað hevur ikki dámt eina sølustødu, ið vildi givið ollum sama kansin, sama møgulig- leika til prís — hevur ikki dámt hana, sjålvt um fiskasølan í síni heild vildi vunnið við henni — kanska vunnið í slérum. Hann — einstaklingur — hevur viljað >forbehildið< sær kansin at »gjørt tað betri annar, betri enn starvsbróðurin. So mikið dugiligari var hann! Hver hyggur at sær sjálvum, situr við sjálvdrátti. Nýggjar leið- ir? Nei! So kann tað tó henda, at rembing kemur í, ársakað enn ein av eini >prísdumping ella kanska duni við forfedranna av einum hverjum um, at gomlu getur fara at treingjast. Ymsir »fondar«, løgting og statur verða tá troytt fyri nakrar skil- ingar at fáa mann, vidhvørt menn, út at fregnast. Men ikki so skjótt tað helmar í, og toru- dunið og snarljósisflammingin legst, er alt aftur í somu durv- an. Og tað løgna hendir, at tá ið maðurin, ið út er farin, og sum snarljósi fær í ein »enda«, ið tad ræður um at håla til sín skjólast mog- uligt — tað eru so nógvir fram- við, Íslendingar, Norðmenn og aðrir — tá ið heim eftir provum, rópar eina ferð fyri og aðru ferð eftir, fæst einki svar. Neyðar maður. Hann er verri staddur enn Baals- hann fjarrilar prestar — gudarnir eru deyvir. Líggjas hevði sagt, at leir svóvu. Útsendingurin (Magnus Skæling!) kemur aftur, illur, fåkandi illur sum ikki er logið. Hann tornar og gevur so hervuligar skort- fleingjur, at sjálvt Skælings fjall skelvur í ótta — men ikki eitt mukk. Samanhald, kooperatión — og kanska ein landaskipan yvir tí privata vinnulívinum? Løg- lingið aflanfyri? Nei, nei! Tað Hann Tað er smakkar av socialismu. fríi og bevari okkum! hitt við ikki nakað fyri »privata Burtur fingr- Vit skulu nokk initiativid«. unum, lingid! klåra okkum, hvør fser, eingin neyð við ti. Og tingid er lýðugt. Tað heldur fingrarnar burturi sum hin trågvi tænarin hjå og verjarin av »det privatkapitalistiske Samfund«. Å, ja. So hugsa og so handla Bert nú bestaaende og ráða »de store Kare«. teir kundu, bert orkaðu, so var eingin grund at harmast. Men, eitt ólukku men ljóðar í dag, hevur ljóðað hvert eitt einasla ár og vil koma at ljóða, so sum Føroya fólk, Føroya fiski- menn og arbeidarar, ikki taka nå teir men — leingi sær um reiggj og slåa nevan f bordid og svørja hesum øko- nomiska ørmindarpolitikkinum kriggj og rudda ta privatkapi- tiska planleysa styrid av håsæti sínum. Vit lata hundraðir av túsundum fara út av landinum — til útlend- ingar! Hundraðir av túsundum, sum vit sjålvi skuldu vunnið, sum vit sjalvi skuldu haft at rúmka og stimbra okkara vinnu- lív, okkara fiskara- og arbeiðara- flokk. Harmiligt! Hetta er ikki briksl. ikki bert snakk. Hetta er sannleiki — sannleiki í Hetta er Nei! ein tømt tungur, ein harmiligur einum landi, hvar id tey flestu hava ov lítið. Vit kundu hildið á við at nevnt dømi, mong og greflig dømi. Men lat okkum hesa ferd vegna plåsstrot noydast vid at geva orðið til ein úlgerðar- mann, ið er eins harmur yvir óskilið og vil, ein mann, sum hevur lagt alla orku sína á at fáa hin føroyska fiskin heim til landið til at turka og selja til besta prís: Hann hevur orðið: »Ein dansk-enskur keypmaður hevði í ár eins og vanligt sín hjá umboðsmann úti keyp- monnum og reiðarum fyri at keypa føroyskan grønlandsfisk. Hann vildi senda skip upp eftir fekk fyrsta umfari fyri 15 og 19 oyru honum. Jú, hann fisk, í pr. kg. Eg og aðrir foroyskir keypmenn bjóðaðu meir. So hækkaðist prísurin í næsta um- fari til 17 og 21 oyru pr. kg. Hesin útlendski keyparin fekk nógvan fisk, 1300 tons. Høvdu skipini fiskað betri, tå ið damp- arin kom upp, hevði hann fingið Ikki av hesum nógva fiski kom heim Bítið enn og meir. ein stertur til Føroyar at tilvirkast. merkið í laðl< Hvussu nógv taptu Foroyingar uppá hesa >transaktióng, spyrja vit. >— Jú, tað skal eg so væl siga. Ég havi sjálvur verið við at leiga skip til Gronlands eftir fiski — Føroyum — og eri eg tí førur til sjálvandi at turka í fyri at greiða frá tapinum, ið teir høvdu, sum lótu sín fisk til henda útlending. Hesi 1300 tons kunnu bytast í 600 tons av stórum fiski og 700 av smærri fiski. Burtur úr teim 600 fåast um 9000 ballur av klipp- tonsum av stórum fiski, og úr hinum 700 tonsum fáast 12000 ballur av labrador- fiski. Tá eg nú ætli, hvat ið vinnast fisk, heim at turkast kundi uppá henda um hann var tikin og seljast sum turrur fiskur, vil eg nevna í lakari lagi: ara fiskimenn og arbeiðarar ár halda hondina yvir hesum vesældømi? ur tad, sum kanska verri er: Tann lági prísur, sum útlend- | eftir ár seta menn at ingar hava fingið hesa fiskalast Himmal og jørd í rerslu fyri frá Dønum til vegarbeidi sum hjálp fyri, ger tuð so ågviliga torført at fáa góðan pris hjá okkum, | at fáa hundrað túsund ið royna at tilvirka mest møg- uligt av fiskinum í landinum. | ímóti = arbeiðsloysinum, sam- vil í ómagaskapi burtur tað kapita- tað ? Henda armóðs- ella fákunnu- | stundis sum sola spennir soleiðis bein fyri | við eilt kvett tveita allar Føroyingar. Hon konkur- | dupulta til útlendskar rerar beint ímóti teim fríu for- | listar, hver kann skilja oysku reiðarum og fiskimonn- | Og so er hetta lítið av mikli um. Skaðin er so statt fleirfalt | sum vit árliga tapa, ja lala út- tær nevndu 165.000 kr. Eg | lendskar kapitalistar okra ål av kann ikki í hesum sambandi | ålmissudyrunum okkum >inclu- lata vera at nevna eitt annað | sive« »de store Kare«, Kirkjuk r irkjukoncert. Sunnudagin tann 30. september kl. 4 s. p. verður hildin koncert í Havnar kirkju. Tað, ið inn kemur, fer til einkjur og børn eftir teir, ið sjólótust undir Íslandi í vár. Bilettir á 1,50 kr. fáast hjá H. N. Jacobsens bókahandli, Hjalmar Jacobsens bókahandli, J. P. Evensen, Z. Heinesen, P. A. Restorffs forrætning, J. Lambaa's forrætning, Sápuhúsinum og í Havnarkioskini. Gnav Í Fred og velbekomme! 1916 blev Arbejderne organiseret og stottet af Redakter. En stiller Ungdoms-Idealer tro. I »Krossur«s skønne Dag »der Fiirer« med Hilsen fra dem, der finansierer, at man ikke saadan Som ung læste jeg »Tinga- PR uden videre maa tage Arbej- krossur«, det gør jeg ikke mere. = ; ; : derne under Vingerne. Konse- Baade »Krossur« og Selvstyre- kvensen bliver: »Dens Brød jeg jeg Hvis der nu ingen Ben var, saa blevet en stor Ved et Til- bekendt partiet er kun Skuffelse for mig. bleven æder, dens Vise kvæder«. fælde er jeg ; g vilde Redaktionen gaa over paa med, at »Krossur« befatler sig i BE På | . | andre Hænder, men nej! Der- med at forlælle om Bengnaveri, [ ; ; | sn for forundrer det Ben-Snak mig hvortil jeg ikke kan dy mig til en Del. Man tror nok, at vi at knytte et Par Bemærkninger. Á ; alle er Øjebliksmennesker, men Han var ung, slagfærdig, hans [deal firserne. tj ; der er dog enkelte, der husker var Frihedsheltene fra 8 | Han blev - en hel Del. oversatte Socia- Redaktør af Det listmarchen, Gamle Ven! Er du, som du >Tingakrossurc. var ham | siger, inders inde den samme, tilladt at tale Smaamandens | som da du begyndte, saa lad Sag, og han gjorde det. »Kros- dog være at jage dem, du stod sur« kom adskillige Gange | saa nær, dem der saa op til i Vanskeligheder økonomisk. dig. Livet er for dig som for Penge blev skaffet og Bladet | mange andre, en Skuffelse, jeg gled efterhaanden over i Reak- | forstaar derfor at du er gaaet tionens Vold. Redaktøren vo- | over til at ironisere over alt og | vede dog til Tider at være sine | alle, undtagen dem, der skal