leygardagur 27. oktober 1934síða 1

mit FRÆLSI Nr. 43. 20 oyr. á 3. og 4. Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, síðu. avslåttur í prísinum. -FØROYA- SOCIALDEMO JAVNAÐUR Við størri lýsingum fæst | Leygardag Hin 6loysiliga privatkapitalistiska Ein rópar i eystri, annar svarar i vestri. flokjan: Sum nú er, er alt i toku. Socialisman: hin målvisa centraliseringin av vinnu- livinum er einasta leiðin úr óforinum. Skipini bera seg ikki — tað loysir seg ikki at hava skip! Vit hava ov fá skip — vit megu hava fleiri skip! Eingir pengar eru at fáa til skipabygging! Få Men skipabygging má verða, tí at keypa brúkt, gomul skip, hevur givið ov dýrar royndir! o. s. fr. So líggur á ljóði — so er talan manna millum. Øll lala um vinnulívið — oil lala um fiskivinnuna. »Hon er lívs- nervan«, siga ley, siga vil, siga oll — og lað er satt! Men hvor kann loysa rebusin? Er annað frammi enn ynski, flokt, ógreið ynski, ynski, ið ræðast at taka um endan fyri álvara og reka flokjuna til síðsta tålt? Er annað frammi hjá sambandinum, hjá sjålvstyrisflokkinum, hjá vinnu- flokkinum, hjá kommmunistum, hjá einstaklingunum ? Er annað frammi enn suff, enn eymkan og harman, at so og so illa er tað vorðið ? tey, teir og tær realiteten, svarið at hyggja sann- leikan beint í eyguni? Hava vit, hava tit, svarið til Tað er kámt, greyttjúkt rundan um okkum á teirri privatkapitalistisku leiðini! Eitt tykjast oll at vera greið um ella vera >suggerað< til at halda, meina, krevja, krevja við agitatoriskari kraft: vitskulu hava pengar heim at administrera! elta er satt, sum sagt og Tad pengar. kravt. kemst ikki ultan um Men oll! Hvussu . ja, men tú, til, vit og skulu pengarnar Aftur í tokuni, í tí kolsvarta mjørk- brúkast, administrerast? anum. Ein rópar kálk, annar rópar stein. — Vit kunna ikki fáa okkum sluppur; tær geva fiskimonn- unum ov lítið — og reiðarin fær tær ikki at svara rokning sigur ein; jú, skip megu vit hava, bera tey seg ikki, megu vit geva teim, ið dríva tey, beinleiðis studn- ing, so skipið stendur brúk- arunum í brúksvirði — svarar ein annar, — Hella ber ikki til. Ein drift skoti, kann ikki ganga vid til- tridi Hvørt virki må hvila f sjålvum Heldur fólkinum leggur hin uppí. sær. kann ikki ein partur av umvegis foða ein annan við beinleidis studningi til vinnu hansara. Tað gongur í ring og etur seg í ormindahúsi. Fiskimaðurin foðir oll, verður sagt — og djúpast sæð er tað rætt. Men hvussu kann tað ganga, at tey, sum fiskimaðurin fødir — og ofta foðir í diddarak — megu noyð- ast at fara at føda fiskimannin ? — Tað surrar, tað melur í klingur Nýggj skip, nýggjar sluppir og skonnartir duga íkki, tí peningurin verður ov stórur at forrenta og avdraga. Gomul skip eru bílig, men tó í longdini dýrari enn nýgg. ... Få — á ja, tessverri: Hitt privatkapitalistiska Surrið — og nýggjar leiðir. Lat okkum so leggja nýggjar leiðir, fiska við nym6tans greið- um og forum! — Nei, nei, tú. Tað ber íkki til. Vit hava ikki menn, id eru búnir at taka upp nýggjar veidi- håttir. Okønir menn koma at »brenna seg« — og er hetta við? Einstakar hava Men »Hvad er det til saa ikki rætt vit kanska. hval tað ? munar Hvat munar tað til oll túsundini av mange ?« okkura sjó- monnum, ið sila við ov lítlum. Pengar til eina ovgamla drift, hin 27. oktbr. 1934. ið ikki ber seg, duga einki. Pengar til eina nýggja drift, ið hevur møguligleika fyri at verða rentabul við konum og til veiðuna vandum og upp- lærdum fólki, dugir heldur ikki, ífall vit ikki hava hetta til veið- una vanda og fólk, lí so hvørvur møguligleikin til, upplærda at driftin skal bera seg. So dugir altso einki — tað er vónleyst. Ja, tað er vónleyst undir hesum avgamla yvirlivaða privalkapitalistiska styrinum, ið hevur velt seg sjålvan yvir rygg — og kann ikki koma upp aftur. Tad er ein fysisk 6møg- uligheit. Hygg henda sannleika í eyguni. Tú mást síggja henda sannleika í eyguni, ífall tú skalt orka at slítu teg leysan frá teim fálittaðu bondum og leggja inn á nýggjar gomlu og samfelags- heilsugevandi leiðir. Hygg sannleikan í eyguni! Hygg sannleikanum í eyguni — og fær so og kanna tær so- cialistisku leiðirnar, og vit vita so, at tú verður socialistur! Hin socialistiski fíggjarpoli- tikkur er ein í friðum og náð- um gjøgnumførd kollvelting: Heila centraliserast, alt skal arbeiða í okkara vinnulív skal einum Landið heildarplani. skal eiga peningastoðurnar, so peningavirkiságóðin fellur aftur til landið: Landið skal einkarsølu, skipini og útgerðina, taka so skip og fisking, fiskalurking, fiskasølan og handil gongur alt undir einum, er ein drift. Turk- ing og sela verður so ikki ein serlig drift sum skal »vegitera« uppå at fåa fiskin frå mann- skapi og skipi til ein undir- pris. Skip og mannskap spreingja so heldur ikki hin partin vid at krevja ein yvirpris. Vinnulívið má centraliserast, arbeiða eftir einum — plåni. Nýggjar leiðir leggjast málvíst — ogíhesum er høvudstakid at leiða fólk okkara úl at læra, so eisini kann hin nýggja leiðin arbeiða eflir einum plani við hegni, kunnleika og dugna- skapi í allar mátar. Vit lata planloysið fara — og taka centraliser- ingina, hina málvísustevn- una: socialismuna! Jens K. Pedersen, kommunulækni i Havnini, kom til Havnar 1. apríl 1932 og | fáa aftur) og serliga tungt, lá ið er nú útneyvndur til lækna í Vágoynni frá 1. november í ár. Í Havnini hevir hesin lækni virkað væl og dúgliga og er sera væl lýddur millum íbúgv- ararnar. Altíð hevur hann verið skjótur, tå ið heitt hevur verið á hann á nåtl sum á degi. Sum dømi kann nevnast, at hann á kallaður til skundi er komin nátt er sjúklingar og í miklum á staðin og einans givið sær stundir til al lata seg í buks- urnar. Og hava hansara sjúkl- ingar verið serliga vánaligir, so hevir hann ókravdir ofla vitja aftur. Tá id nú Havnin hevir fingið ein so góðan kommunulækna sum henda Jens K. Pedersen, so er tað tungl at missa hann hiðani (vil vila ikki, hvønn vit vit halda okkum vita, at aðal- orsøkin er, at hann hevir ov lítið at gera her; hann vil ar- beiða dúgliga og hava nógv um hendur, og í Vágum er distriktið størri. Men Vágafólk kann gleða seg yvir nýggja læknan. Og teimum verður hervið hjartaliga ynskt til lukku. Millum kólegar — eftir teirra orðum — er hesin lækni ágrýtin, dúgligur og sera væl lýddur. Hann tók árið 1927—28. varð hann herlækni, síðani hevir læknisprogs Straks eftir prógvið hann virkað við sjúkrahúsið í Samsø, Odense amls- og býs- sjúkrahúsi, eflir tað praktiseradi hann í Sonderjyllandi, til hann kom tíl Havnar. N. A. Eidesgaard. Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið + Porto. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstovuni. Telf. 143. | júst eingin KRAT BRÓÐURSKAPUR Kvívíkar havn. At tað er nógv lagaligari at ferðast nú, enn tað var fyri bert síðani, er einum 15—20 árum einki at ivast í. Nú kann ein fleiri tær flestu bygdirnar í Foroyum, ferðir um vikuna koma í tá útbygdirnar ikki eru við- roknaðar. Og síðani bátarnir eru farnir at sigla tvær reisur um dagin norður í Sundini og inn á Skålafjørd, er tað megu- ligt år mongum bygdum at koma til Havnar og heim aftur sama dag, og fólk eru tí farin at ferðast dúgliga við teim bátum, ið ganga í hesum »rutum«. ársins tíð skal fara til Vestmanna ella vestur Men tá ein hesa í Vágar yvir Kollafjørð við einum fara frá Havnini kl. 4 s. p., so er hetta av leim bátum, sum yskemtiferða, ið hvussu er fyri gomul konufólk kundi eisini verið gjørt eitt sindur fyri og børn. — Men har at ferðin kundi verið lagaligari. og førini frá Kvívíkar er einki Um ferðina Havnini til uttan gott at siga. — Tá tú við til Kvívíkar, er myrkt. Er postbáturin ikki kom- bili ert komin in, kanst tú ganga har og spáka, til hann kemur, og so skalt tú flytast umborð í einum lítlum róðrarháti. kajuna, — har er myrkt; tó at klokkan er sjey, er eingin lykt nøkur lykt er á kajuni, veit eg ikki, tendrað Tú gongur oman á tendrað har. Um er hon so ikki — tú fert so út eflir eini langari brúgv framvið brimgarðinum, har er hált at ganga; men tað er ikki tað versta — tá tú skalt inn í bátin á fjøru, mást tú vera sera ansin, tí har er ikki heilt stutt at stíga niður, tað kanst tú síggja, um tú ikki ert ferur fyri at gera av, hvussu nógv tú ert omanfyri bálin, tú stígur á ein hálan 5—6 tummar breiðan planka, ið tú heldur teg hóma við kantin; men hann liggur tó fleiri tummar > nidari, og so loypur tå — »lad fulde« — niður í båtin og kemur, um alt gongur væl, í hann, og fluttur frálíka góðan motorbát, har tú, gjalda tína bilett, Kvívíkar verður umborð á ein umframt at letur eilt 25 oyra til havn í »Broafgift«, Skalt tå nú upp á Fútakletti, so saknar lú eisini har eina lykt; men har er oftast slættari í sjónum, so har verður kanska ikki so torført at koma á land.. — Hevði tað verið ovmikið avgjørt, um Kvívíkar sókn hevði havt eina einastu lykt tendraða á kajuni á kveldi, tá ferðafólk skulu á land ella frá landi. — Um ljós kann vera til roynt at TI