leygardagur 17. november 1934síða 1

Nr. 46. | 20 oyr, á 3. 1 H meinbogin: fjøldin gloymdi samanhaldið, tveitti álitið á sjálvan seu burtur, meðan misstreytið og sundurlyndið festu refur. Hvi unaga svongdin og vónloysi og arbeidsloysi? Langar tíðir lótu fiskimenn og arbeidarar seg tøla og lokka av stórmansins felsku floytu. løgdu lukkuna og lívið í hendur hansara, men fingu einans | Lýsingaprísur fyri petitreglu: og 4. síðu avsláttur í prísinum. -FØROYA- 30 oyr. á forsiduni, | Við størri lýsingum fæst | Teir tyrptust um stórmannin, steinar fyri breyð, figgjarliga og sálarliga armóð og úmagaskap. Tað var og er hildið fram, talað og skrivað, ja beinleiðis prædikað, til tess tað kom al stendur grógvið inn í fjøldina : Tú skal lata stórmannin um at hugsa og handla og noyðast við tað, ið fellur burtur av frá honum. Og fjøldin, hin minni menti flokk- standa — og tessverri Hon alt hevur verið lýðin. latið upp í hendur, hevur latið hann urin, hevur stórmanninum verið um al hugsa og handla og stjórna, á tingsins pollum sum í tí dagliga lívinum. Hon hevur tigandi og undirbráttlig doyvt og skotið til viks røddina um javnbjóðis rætt vid stórmannin. Eftirlátandi hevur hon latið stór- móti få- mansins jarnhørdu rødd allari reising ímillum hini tæku og minni menlu, arming- arnar, doyvt sjálválitið, kensluna Frá hondini í munnin, bert so frætt av egnum menniskjarætli. burtur av slilinum og strevinum, at lív kundi tyggjast — hægri hevur hon ikki hættuð sær al stevnt. Vidhvørt fekk hon so frætt — tå id hendur hennara máttu nýtast, altíð fyri pirnastu løn — fyri at leggja meir og meir til hin ríka, stórmannin, veldisharran. Vidhvørt, ja vid- hvert — oftani, oftast varð tað minni, ov lítið, hin nakna armóð. Tá, altíð tá ið stórmaðurin íkki sá sær kans til at nýta fjøldina til at leggja meiri omanú nógv, okja ríkidomið og veldið — altíð tá sett út í svongdina, armóðina varð hon skúgvað burtur, og vesældómin, ikki bert í hin fíggjarliga vesuldómin, men út í tvifalt andiligu og hugsunnarligu oyð- tað, sum verri er: hina una og hjálparloysið. >Tú skalt ikki hugsa, tå skalt ikki royna, men tol, líða og bíða, til okkum gevst ein kansur einans hava tá skalt tú fáa Hetta boðið, henda stórmansins befaling til at nýla teg — molar frá okkara bordi.« læsti og bant niður uppreisnis- og sjálvbjargnisneistan hjá fjøld- ini sum fjøld. Henni varð tí al híða. hennara leið móli betri korum varð selt hin stóri meinboðin: mistreystið til sín sjálvan, hitt dapra vónloysið, ið liggur í avgudatrúnni uppá, at einasti lívsneisti finst í at henta molarnar upp frå ríkramannaborð- Fyri inum, og at ein sjálvur er minni | verdur, óverdur og óbúgvin til at | Í | Í Í Í | | | Í | | Í | } | | taka róðrið í egnu hond og bjarga | | sær sjálvum. Men tað gletti tó í hjá einstakum. sprongdu ló (røll- lað manna boðið, brutu av Summir dómin, slitu nívandi sær lað slór- fíggjarliga og andiliga okið. Flestir | av teim blivu blóðvitni, offur fyri arbeiðaraklassan. Móti teim- um vórðu nýttir knýllnevarnir: boykotting, arbeiðsloysi og aðrir Men talu harðir kostir. av lí, leir såddu, av fleirra fyri og dømi kom fjøldin al rassast vid, fáa eyguni upp fyri ti himmal- rópandi órættvísa muni ímillum stóru og ta tað klassarnar, teir fáu suffandi — fjøldina og Føj skaptist ein rørsla, ein målvis slevnan móti frígeringini, móti | fjøldarinnar javnbjóðis rætti við tann privilegernda klassan, veldis- harrarnar, ríkmannaliðið. Og nú heimin: um dun ognarleysu í øllum ætt, selið rygg móti tykkara | ryggi, verðið allir sum ein og ein sum allir, lyftið í flokki, so evna tit alt! Socialisman slígu! sterkari og sterkari fram sum hin einasta bjargingin Her sum aðra staðni: kenslan av ómegd, sundur- lyndið og tvídráttur gav ar- beiðarunum og fiskimonn- unum, ti minnimenta flokk- inum i Føroyum, trælakor og vesaldóm undir tilfeldigum uppgjørdum bygda- og landa- høvdingum og matadorum. Uttan hålva mørk í jorð målti maður ikki fáa loyvi at giftast. Bert jardadråtlarnir høvdu loyvi bíða. Hennara lagna varð tí at | at hava bát, ið tann fåtæki var londum fylkist, takid | | kenslu. Privathjálpin JAVNADUR skyldugur at rógva út vid o. s. fr. Bundin og heftur slóð små- mannaflokkurin. So fullu hesa treytirnar. Vinnulívið broyttist. Við komu stórkeypmenninir, ið tess síðuna av jarðadrállunum verri oftast ikki vóru annað enn strámenn hjá útlendingum. Hesi hovdu brúk fyri fjøldarinna: strevi og slíti. Teir floytuðu og hóttaðu, sum (no nu tænti teimum best. Og fjøldin fylgdi trevtuleys í breyðið br úrslilið av strevinum og stríðnum lyðug, gav seg hjá teim. Men lønin, VOIO, brovttist ikki tað var og skuldi at:tyggja lín Og ikki vera meir enn Vónurnar brustu. ongalíð sum nú liggja tær brostnar. Tær til breyð og nu, gjørdist stein í staðin fyri BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið vóru komin fyri, tå so var, al aldurin lyngdi, og so arbeids- kraftin minkaði og varð fyri Í ongum, ella lað var so, al fol | syrgjarin av einari vanlukku fall frå, so var Ind av mongum hildið vánaligt um, at ley, ið Í eftir sólu skuldu so verða undir- borin við þpengut tev fóru meslsum at slása seg Upp, klæddu seg í skært og skreyl og fingu lótir sum harramans fólk. Ja. tuð var hildið, sum láið aldursrentan var fyri, at tev fóru ikki at vita, hvat ley | skuldu gera við pengarnar. Men lann, ið hugsar seg um og fer at kanna eftir, hvussu tann privata hjálpin var og | hvussu lungt lað mangan mundi nú bankar svølturin á dyrnar. | Fjøldin ið lokkaðist av ti følsku kapitalistfloytuni og sum bygdi liv sitt og lagnu sina å teir stóru harrar, teirra virki og makt hen er nú tveitt á dyrnar við auksjónar hamrinum sjóðandi fyri oyrunum. Kapi- talisman, stórmaðurin, hevur svikið fjøldina til deyðis. Ímillum hin minni menta flokkin við må tí nú ljóða hetjunnar kraft. Ruddið burtur hin stóra meinbogan: mislreysltið á sjálvan seg. Vekið sjálválitið Fakid hendurnar saman, fylkist, arbeidarar og fiskimenn! Takið sjålvir róðrið í hond og verið skipaeigarar og úlgerðarmenn vera hjá honum, ið noyddur var at fara og heila á onnur fyri at fáa sær styrk, at hann kundi uppi- makt haldast og ikki rættiliga samdu! ast, hann fer at vera við seg sjálvan um, at henda hugsan so mangan bert et sprottin av einum ringum os ovundsamum hjartalagi. Øll tey, id eru á miðjum ári og omanfyri vita, hvussu fuð | var vorðið úli á bygd í Før- og virkisharrar! Latum fri geringinu og bjargingina — ur | neyðini og vandanum verða lykkara egna verk! Smidid sjálvir lukku | dyrum tykkara! Almenn og privat umsorgan. Privat hjålpin var ofta ålmussuhjålp, ið gevur ti treingjandi minnimans álmussu- hjálpin elvdi tí sjáldan kær- leika til tann gevandi, heldur kanska illvilja. Síðan aldursrentulógin var sett í gildi, hevur tað millum manna verið illneilst um, al hetta fór at forkoma samfelag num, og at kommunurnat fóru aldrin at kunna bera hesar lungu útgiftir aftur at ollum oðrum. Og'so hevur verið í heila líkið síðan hetta kom í lag: at lað almenna fer at hava um- sorgan fyri teimum, ið illa | av hjarta ovum, lá ið maðurin í húsinum var fallin frá, at hornini so noyddust at fara oman á slonna, | tå bátarnir komu aftur av úti- róðri. og geva seg at hverjum hh A 5 báti. haðani so, so og so mangil vóru lveiltir teimum all fiskað ikki mangul OTSKAT sum båturin hevdi skal sjálvandi hei lað veru lisið omaná, al untli hesum neyðar- leir fiskamurfarnar tey soleiðis fingu sær, men oflani mundu fiskarnir av ringum huga verða slongdir teimum; og so ind briksl hesi børn, ið gingu at biðja fisk, tå aflaná, farið onkur illstaða var ímillum, máttu lola; ja eingin kann av rættum halda, at hesin háttur fyri at hjálpa va idéellur: Dann, ið novdast skal uppi á privalmanninum, kemur at taka móli gávuni, lívsbreyðinum, um hann hevur ein rættan hugs unarhált av ringum huga, við einari sálarpínslu, og, um tað so ljóðar legið og ótaktsamt, so er lað ein kend roynd, at tann, ið er so fyri komin, at hann má fáa styrk, kemur aldrin at elska hondina, ið læt hann. Har verður allíð ofta | við óvilja at síla ein neisti eftir av illvilja móti leimum, ið tú noyðist uppi á, og sum lu fært gávur frá. Fad er ti at fegnast um, ut so vítt er komið í okkara sum- felagi, al privathjálpin fer al falla burtur, og at:hvor límir Í samfelagnum hevur fullan og óskerdan rætt til av allari heild- verður bílagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstovuni. Te If, 143 Fini, Í. Y. 8. av Porto. Blaðið Í felagsskapinum, t, sum hann so væl sum all Í hini, beinleiðis og óbeinleiðis í | teimum 5 ju tíðunum lelur HO til, at fáa hjálp, fáið hann er komin so fyri, at hann hevur tað fyri neyðini. Og at tann | gamli fær ein lftlan ellis styrk, ið væl kann uppfalast sum eitt ágóða, hann eigur aftanå stravnar daga Tad er eisini uloftast so, at tann gamli her í okkara landi er inni hjá soni ella dótluri, og vit vilu tad, at 80, sun so er mangan vanligt, hevur tann yngri nog mikið við seg sjálvun og kann ikki geva | tí eldra tann uldurdóm, ið Í hann kundi haft uppi borið. Tad er salt, at:kommunurnar víða hvar eru illa fyrikomnat og hava eingi ráð til at taka sær nýggjur úlgiflir soleiðis sum nú inntekurnar falla, men væl kann (ad gerast, at har, ið aldursrentan fellur niður, verður í so, af lagdur ein frægari skattur á, lí tað er greitt, al skattnevnan har er vorðin slerri Og orðini frá frægum monn- um í okkara samfelug um, at almenn hjálp er at skyggja sum landfarsótt og »pestilensa« kunnu stór- ikki nokur sonn framgongd byggjast nokk ljóða mannslig og > barlig, og sjálvandi kann lurra og bara al Men vera so, at menn uttan av uppa eina menna hjálp. tað kann egnum ávum kunnu vera so fyrikomnir, at leimum må veitast almenn hjálp, skulu teir og teirra húslag ikki heilt til grundar. ganga Og lað er visl eisini so, at allir arbeiðandi menn heldur vilja arbeiði enn móti tá tuka ímóli samfelagið er hjálp; menn fáa, til onkrum ikki er at frá efti arbeiðið at menn ganga morgni myrkurs og leita ikki kunnu at takast við eg so fáa tað, hvat skal gerast? Skal tann arbeiðssokjandi svelta, inn komin til pi ivatkapitalurin el so fyri seg, al hann kann veita arbeiði? Og sjálvandi er tað betur fyri allar partar, at okkurt muna gott verður gjørt í landinum heldur enn al »neydarbeidi« verða stovnað; men tað privata initiativið ræður vereldini, og ti túið må vendast sær hagar, talan er um vinnulívið, privat- maðurin hevur fríar hendur og har afturat treður statin, landið, ofta til veitir honum so og studningar. Arni.