leygardagur 19. januar 1935síða 3

— Framburðsleiðin. Harra Louis Zuchariasen, verk- frødingur, hevur í seinastuni av og á tikid til orða í >Tinga- krossi.c Hansara greinir hava verið alhugaverdar. Maðurin er skilagóður, ikki kann annað sum ein Tað slíkar sum Hann skrivar framburðsmaður. síggja »Tingakrossi«, harra L. 7. nú er tvískinn- sigast. sannur er gleðiligt al greinir í tær, ið skrivar. Tyduligt er, al ingur komin í sjálvstýrisflokkin. Harra L. Z. nýtir hørd orð ímóti afturhaldsmonnum sum t. d. Jóannes bónda í Kirkjubø og Niclas Niclasen í Seyrvågi. Hann nýtir so herð orð, al ein má ógvast við at lesa ley. Hann hóttar ennlá við, at Jóannes bóndi og líkar vera koyrdir úr sjálvstýrisflokk- hansara skulu inum. Hetta eru forvilnislig tíðindi. Hvor hevði vænta at lesa slíki? Vit minnast, hvussu Jóannes bóndi feldi dóm yvir J. H. Poulsen í Skopun, og hvussu glaðbeintir sjálvstýris- menn lá fylgdu bóndanum og koyrdu hr. Poulsen úr flokkinum. Nú er umvent í holuni. Nú er tað Jóannes sjálvur, ið stendur fyri tað eydnast L. Z. og hansara monn- at verða útkoyrdur. Um um at basa bóndanum, soleiðis sum skaldið yrkli á sinni: >Nú skulu vil bóndanum basa«, ella tað Láusi, verður bóndin, ið basir tað er enn ovlíðliga at spúa nakað um; men at »ler- stríðið >Harður tá Norð- menn móti norskum stríða“, segði ningen er kaslet«, og er byrjað, er eyðsæð. verður hildarleikur, Olavur kongur á sínni. Tá eg í ådni nevndi Jóannes bónda fyri ein aflurhaldsmann. so vilja menn kanska halda, at eg eri ovharður móti lí munni, sum hevur verið slóðbróltari í mongum forum. Jóannes bóndi er eill stórt skald, og hann hevur gjørt eill stórt arbeið fyri Mær illa al: høgga í Jóannes bónda, 55 móðurmálinum. dámul ultan samstundis at geva hon- um lann heiður, sum hann av sønnum eigur. Um all lað, ið Jóannes hevur úlræltað, og sum vil Foroyingar eru honum takk skyldugir fyri, kundi skrivast heilar stórar bokur. Tann heiður skal bóndin hava, tí hann eigur hann við Gudi og æruni. Sjálvt um eg eri Jóannesar politiski måétstødumadur, so má eg altíð fyri honum. laka húgvuna av Tað gera; men nakað heilt annað er eiga allir Feoroyingar al at velja hann til løgtingsmann ella ríksdagsmann. Tað var tann tíð, at Jóannes var frálíka góður um- boðsmaður. var |. d. harður ímóti Rytter og hansara Hann húskollum, lá teir rovndu al lýnu móðurmál tað stríðið er komið at enda — okkara; men Móðurmálið er fulla síggja, at líbetur. komið lil men ló enn ikki sin rætt; kunna vil sigurin er vunnin. Eingin torir nú at berjast ímóti m6dur- máli okkara ; tí fólkið er vaknað og krevur foroyskt mál í oll- um forum. Nú er spælið vunnið. Men eisini í aðrar málar eru UR SUÐUROY Foroyingar við at vakna. Hin minni maðurin í Føroyum er farin at rembast og naggar nú burtur úr eygunum. svøvnin Hetta hevur Jóannes fleiri við honum ikki sæð enn, ella teir duga ikki at fåta slíkt. Teir halda uppá tað gamla, og kunna av sønnum kallast aftur- bóndi og haldsmenn. Teir halda óivað, at hin ognarleysi kann finna seg í at drekka vatn, meðan bondurnir drekka mjólk. Teir halda óivað, at hin ognarleysi skal vera eins og húskallarnii vóru fyrr í tíðini. Ognarleysir kunna fáa ein mosablett at velta í frå bóndunum. Ja, slíkt hugsaðu størmenninir í Før- oyum í ti harrans ári 1931, og óivuað verða teir at hava somu hugsun í 1935, og soleingi, sum Men nú er hin minni maðurin farin teir eru mentir at hyggja. at krevja sín rætt í Foroyum Hin socialdemokratiska bylgja, sum tað sama sum aðrastaðni, sigrandi fer um allan heimin, hevur eisini nomið við hesar smáu oyggjar okkara Oli í stóra Atlantshavi. Foroyingar vita ikki av, al teir eru vordnir socia- listar, men innast inni eru leir tað. Teir royna í ollum forum at sleppa sær undan stórmanna- okinum. Kvokkur er komin í sam- bands- og sjálvstýrisflokkin. Teir síggja, at leir ganga síni undir- | ífall somu aflurhaldsleið sum higar- gongd imøli, teir halda til. Einstakir eru tó so konserva- tivir, at teir vilja ikki síggja sannleikan. Men aðrir síggja, at fall teir skulu kunna bjarga flokkunum frá undirgongd, so mega leir koyra afturhalds- menninar úr flokkunum. Spurn- ingurin er nú, um Jóannes Pa- Niclas teirra líkar lata seg koyra út. lursson, Niclasen og Helst verður årslitid tað, al allig afturhaldsmenn støvna ein flokk fyri seg sjálvan, meðan framburðsmenninir ganga sam- an við javnaðarmonnum. Tað verða við ødrum orðum einans tveir politiskir flokkar her á landi: ein javnaðarflokkur og ein afturhaldsflokkur. Ella kanska verða lríggir flokkar: ein javnaðarflokkur, keypmanns- flokkur og ein bóndaflokkur. Hetta er helst at vænta. Teirgomlu sambands- og sjálv- flokkarnir g fella styrisflokkarnir sjålvandi heilt burtur. Henda tíðin, vit nú liva í, er ein broytingartid. Vit byrja nú eilt nýtt ár, sum óivað verður eitt merkisúr í foroyskum poli- tikki. Vit: javnadarmenn hava alt at vinna og einki al tapa, bert vit standa allir sum ein og stevna fram móti okkara høga máli. J. H. Danbjørg. Arbeiðsstríð. Hardskapur og harðræði heldur enn vinskipiligt samarbeiði ykist at vera hitt nýggja mótivið hjá ymsum arbeidsgevarum. Gudmundur Mortensen, keypmaður, leggur saman við monnum, ið vegna brot av felagsreglum eru koyrdir út úr arbeidsmanna- felaginum. Arbeiðararnir mótmæla hesum við blokadu. Hin nýggi meistarin á sleipisteðini, H. P. Johannessen úr Vest- manna, spælur proysara-junkari yvir fyri arbeiðarunum, skyldar teir fyri at vera Óbrúkligar og óciviliseraðar. Arbeiðararnir mótmæla hesum við at nokta at arbeiða soleingi sum hesin harri ikki verður fjónaður. Alla staðni er tað ein hovuðs- samtykt sum ein sjálvfylgja — ímillum arbeiðarar og arbeiðs- gevarar, al ikki skal verða nýtt óorguniserað fólk ella arbeitt saman við leim. Hetta hevur verið siður á Tvøroyri við, ein so fastur síður, at tað í sein- astu árunum ikki er komið til hugs ímillum arbeiðsgevarar og arbeiðsmenn, at tað kundi vera orðvísi: Teir gomlu arbeiðsgevar- arnir á Tvøroyri, P. Mortensen og altíð mann, ið kom inn í bygdina at fáa aðrir, spurdu fremandan arbeiði, um hann var í arbeiðs- mannafelaginum. Var svarið nei, fekk hann uppåbod um ut fara Eftir- menn teirra hava tigandi prakli- at melda seg í felagið. sera ikki at bróta regulin at nýla organiserað fólk. H.G brødur, og lJ PP, Hansen, J. P. Hansen, Petersen vóru, vegna at leir ikki vildu boyggja seg fyri felagsins reglum, | Tá ið nú G. Mortensen tók broðurnar stoyttir út úr felaginum. Hansen og ein óorganiseraðan mann úr Hvalba í arbeiði, varð hann varskógvaður av »Fylking«. Leingi var forhandla. Men G. M. vildi ikki geva eflir. Arbeiðararnir sogdu so, at teir máttu protestera ímóti hesum broti uppá gamlan sið og grundkrav arbeiðaranna Arbeið- lessverri við at erklera blokadu. tað av óansni vegna spursmálið ararnir vilstu, al ikki hevði verið »aktuelt« í nógv harrans ár var dáltið burtur úr sállmálanum, at ein arbeiðs- gevari ikki målti nýta óorgani- serað fólk. Såttmålin varð sjálv- andi alt fyri eill, at hetta brek var uppdugað, uppsagdur. Tá ið sýnt sín vilja og órykkuliga krav arbeidararnir høvdu við eini blokadu, vildu teir ganga við til ein voldgiftard6mst6l til at avgera stríðið fyri fyrst, hóast teir formelt ikki Men vildu ikki nakað samfundsstríð longri leir vistu, at kundu sigra. leir enn neyðturvuligt. Hitt avgerandi stríðið um at kontraktfesta lann hevdaða = organisasjónarrættin, vildu leir taka, tå ið hin nýggi sállmálin varð gjørdur. Enn stendur í botni í stríðnum millum meislarin á sleipistødni í Trongisvågi og arbeiðararnar. Helfa stríð er elvt av, at hesin ikki aftrad seg við at lagt til sjóndar góði ungi maður hevur ein mannminkandi atburð yvir Menn, ið hava slaðið í bedingsarbeiði fyri sínum arbeidarum. í yvir 30 ár, og sum hava verið meltir at verið ímillum bestu og dugnaligastu smiðir, gevur hann skoðsmál sum ódugnamenn ogóvandur »Ociviliseradar«. Sam- stundis dylir hann ikki yvir sær sjálvum sum úrvalskappa fram um leir flestu. Tíðindini herum 7 taka sunnanfjarða, og 4 lapa lítið fyri geipatåtti. hann ikki Vestmenningum gevur hann fast. Maður lók aftur um bak fyri at taka lumma- sær báðar turriklæðið úr baklummanum innanfyri yvirbuksurnar — hann hevði fingið eitt rusk í eygað. aftan Hey, mars, ikki hendur bak — heim! o. s. fr. Hendan atburð vildu arbeið- ararnir sær ikki lynda við. Teir allir ein ikki tóku sum avgjørda stødu : talan um at halda fram við arbeidinum undir ein- Men lulin í sleipisloðar stjørnini um tilikum harra. meiri- lann einasti sakkeni stjórnar- arbeið- lið- Avvísir limurin heldur við árunum selir undir seg meislaranum og > ma a arbeiðaranna krav um at fáa uppreising við avseling av meisl- aranum ella fulla trygging fyri hampuliga viðferð. So statt stendur alt í botni. Teinkja teir stóru harrar ikki uppá, hvat ið tilikur hevuð- kampaatburdur kunn koma at leim og » Nú nærkast tíðin til skipini skulu kosta samfelaginum. nýggjum. 8—14 stad, týða lúsindar. Tilikur atburður leggja ål a dagar ov seint av kann er ikki at hevda seg sum »slor kar« ikki longur í hvussu er, tí betur. Løgtingi0 og Føroya Fiskimannafelag. (Framhald.) Ég segði í hini greinini, at lað so- alla staðni í verðini er leiðis, har sum arbeiðsklassin — hin minnimenti — er organi- seraður, og tað er jú allastaðni, har er samarbeið millum organi- satiónirnar og. socialismuna, Javnaðarflokkarnir í teim ymisku hendur | } Utbjóðing av vegarbeiði. Gerast skulu: 100 m framhald av koyrivegn- um í Froðbæ, 300 m av úlskiftingavegum í Trongisvági. Teir, ið ynskja at fáa lut í arbeiðinum, bidast venda sær til undirrilaða vegnevndarfor- mann seinast 23. í h. m. Vegnevndin í Froðbiar sókn H. J. Lindberg. Oljuklæðifernis og seyðavask D. J. Enni. fæst hjá løndunum eru sprotnir av organ- isalionunum, og organisatión- irnar hava fleirra uppruna í javnadarrørsluni. Organisa- javnadarrørslan men ein og Tad er tions- og eru ikki hin tvær, sama rerslan. lann rørslan, sum liggur í barm- inum á einum og hverjum, sum harav kúgauður er, og spreltir hins minna manns lrongd og bardagi fyri at bøta um kor síni, bæði igjøgnum organisa- liónirnar og socialismuna. Henda rørslan er sprottin úr barmi teirra forfjónaðu, teirra sum liva á lívsins skuggasíðu. Ein organiseraður maður — ella ein organiserað kvinna — fara ikki til arbeiðis saman við óorganiseraðum fólki, og líka so sjálvandi er tað, at organiserað arbeiðsfólk og fiskimenn kunna ikki velja menn at ráða í land- inum, tå hesir menninir eru stillaðir og verða valdir av teim organisaliónum, sum arbeiða ímóti okkum. Tann arbeiðari ella fiskimaður, sum fer á val við ríkmonnum, hann er ein svíkjari móti okkum fiskimonn- um og arheiðsfólki. Allar landi organisatiønir her á åltu al gingid saman i eitt landsfelag og stovnad ein politiskan flokk, sum skuldi ar- heitt fyri okkum, sum eru limir í organisaliónunum. Hella skuldu vit havt gjørt í 1911, lå Foroya Fiskimannafelag varð stovnað; men flíverri, at vit Førovingar førdu inn organi- satiónirnar frå útlondunum; men vil dugdu ikki al organi- sera okkum á sama hátt sum okkara starvsbroður í eðrum londum. Meðan vit gingu saman í arbeiðsmannafelog og fiskimannafelag fyri at verja okkara rætt, fremja okk- ara krøv, betra okkara kor undir arbeiði á sjógvi og landi, so lótu vit okkara mótsteðu- menn sila við valdinum í Før- oya logtingi. Okkara starv fyri at organisera okkum er tí onga- tíð meira enn hålvgjørt. Vit mega laka takið heilt og íkki hálvt. Vit hava gjørt aðra helvt- ina. Vil hava organiserað okk- um í arbeiðsmannafelog og fiskimannafelag; men onnur helvtin er eflir, og hon er tann lýdningarmesta. Tann helvtin er ein politisk organisation, sum skal umfata allar arbeiðs- menn og allar fiskimenn. Allir organiseraðir arbeiðsmenn gerast og fiskimenn eiga at ri pr 7 Pe