leygardagur 2. februar 1935síða 1

AR FRÆLSI Nr. 5. | Livga landsins teknar, og teir vilja lívga landið og offra tí allan mátt sín og megi. Men unnir landið ikki sínum teknum følin fastan og fullan | og heilan rætt til at kenna seg heima á sínum, kennst tað teim sum ein ring móðir i grúgvukeldum heimi, ið ikki er livandi hjá. Vónleys er oll talan um dáð og dyst sum sjálvbjargið fólk, tå ið fjøldin kennir seg heimleysa uttan strå ella stein Í „sínum egna landi.“ Ti eru teir ringir sjálvstýrismenn, ið vilja leggja hvenn stein og hvenn blett undir einstakra manna valdið og halda ti stødugt vaksandi ognarleysa flokkinum sum uttanveltaðan, ið ongan rætt eigur til at kenna landið sum sítt eins væl og títt, teir eru als ikki sjálvstýrismenn | ti eitt ódemokratisk sjálvstýri er 6møguligt í Feroym. Undarligt at hugsa sær, at} er treytað av samvinnu og sam- júst leir, ið rópa harðast um at elska fólk sítt og land, seta folur í spenn, tå ið talan er um at veita landsins teknum fast undir fotin, so leir kenna landið sum sítt eins væl og lílt, kenna landið. sum sítt holla og trygga heim, ið er vert at verja og all at missa. Undarligt, Ti hvussu kann ein kenna hin osløkkjandi og kveikjandi tókka brenna sær i barmi fyri nøkrum, sum varla unnir einum innivist. Hetta et Tað er lí Omøguligt. ímóti allari nattúrlóg. vón- leyst af hugsa sær at fáa eina við il eitt harramanns sjålvstyri. ognarleysu fjold Annað og betri er tað sjálv- stýri, ið við ollum alvi strembar eftir at gera hin ognarleysu, hin fátæku og heimleysa, frían við fast undir fótum, so heila fólkið av sonnum kann siga, at hetta líti, vil landið er hetta landið er Tað kenslu við land og fólk, sum evnir at vekja handlikraft og offurvilja fyri landi og fólki. Uttan frígeringina av einstakl- inginum, uttan eitt grundarlag fyri felagsinteressuni, uttan eina milt. geva einu sam- rótfesta virðing fyri, at landið og lívið á sólarsíðuni er fyri øll uttan undantak, uttan eina við lívsins sterku bondum flættaða samkenslu er eingin samgonga, ið allir aftanfyri, ein fyri allar og allir einki tak, hvar standa fyri ein, og uttan eina sam- oll fólk, alt nu, einki sjálvbjargni og fólk á steinum. Hill sama sjålvbjargni kenslu við uttan hetta o. land fyri Foroya einstaklingsins eins og tjóðanna Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur í prísinum. Við størri lýsingum fæst band ímillum landsins teknar so væl sum landanna millum. Her eru vit smáir og fáir við at kalla ongum einstaklingum, ið við egnari makt orka at lyfta stórum byrðum og taka stór- verk fyri. Og eitt sjálvstýri uttan at orka at lyfta stórar byrður og taka stórverk fyri, ferir fólkið bert í ómegd og vesaldømi. Þær stóru byrðurnar og tey tunga framlakstøkini kunna her bert takast heima hjá okkum undir eini hvar- eftir um hjarta- ið allil seg heima hjá sær sjálvum og íkki landaskipan, lundið veitir teknum sín- og húsarúmd, har Førovingar kenna sum uttanvelfaðir heimleysingar. Hin demokratiska og hin so- ciala = rættvísa leiðin, ið: setur solidaritelin í javnmetingina av hverjum oðrum hægsl, hon er og verður hin einast farandi sjálvbjargningsleið í Foroyum. Gloyma Jóannes bóndi og aðrir, ið tíðliga og seint siga seg at vera sjálvstýrismenn, gloyma teir hetta, so skulu teir vita, at teir ikki eru sjálvstýrismenn. Gabel. Vil hava øll hoyrt um ta dapru tíð, tá Gabel ráddi í Før- oyum. tiltikin. Vit línæst privatkapila- listar ræða fólk vid, at. ffall vit Tann líðin er hoyra fáu landshandil, so verður lað eins og í Gablatidini; men sann- leikin er tann, at Gablarnir vóru privatkapitalistar, = sum høvdu allan handilin í Før- JAVNADUR oyum í teirra hondum, og nú sær tað út til, at einstakir pri- fáa eina- valkapitalistar aftur ræðið í Feroyum serliga yvir okkum fiskimonnum. Vit frætla nú, at aðrir privatkapi- nakrir stór- keypmenn og stovnað eitt talistar hava felag, kallað = partafelagid Grønland. Hetta felagið er nú í ferð við at keypa ein dampara. Hetta er alt goll og væl. Mann skil vera so slórur, at hann skal føra allar útreiðslur yvir til oll Grønlandsskipini og alla veiðina frá ollum skipunum heim Skipini kunna tessvegna nóg betri sigla heim, tá tey eru næstan tóm. Alt hetta er mikið gott. Men hvat pris fáa vit fiskimenn fyri fiskin? Hava fiskimenn hugsa um hetta? Hver kemur lá al ráða fyri prisinum ? Kunna vit fiskimenn nýta okkara fråbytisrætt í Grenlandi? Hesar tríggjar spurningar mega vil fiskimenn hugsa um; lí hetta eru lívsspurningar fyri okkum. | Leygardag hin 2. februar 1935. | | j | | | | | | | | Kostar kr, 1,50 fjóðringsárið og skrivstovuni. Stórkeypmenn senda fleirra dampara eflir fiskinum, og teir prís, teir vilja lata áseta lann fyri fiskin. Hetta er greitl. Al vit ikki kunna nýta nakran frá- bytisrætl, er lika so skiluligt; li skulu vit fara við okkara Okkara hvar parti ? partur má (I damparin samun við reiðarans parti, og vil fáa tann prís, sum stórmenninir vilja lata okkum Ma. Gablatidin er nú av sonnum afturkomin. Tveir Gablar hava fyrr verið í Ferovum Gronlandsdump arin verður Gabel hin triði, og hanu verður meste af dem alle.“ Vaknio Ís „den grim=- kimenn Latum okkum taka okkum um reiggj og rudda lað privatkapitalisti systemid út úr landinum. móður slíkt For Gronlandsdampara og skip treingju vit Gil; men Fiskimannafelagið og i oya løgling ut fáa (il vegar. Vit mega krevja, at løgtingid og F. F. taka sær um reiggj. Fiskimadur. Fundur í Havn um jarðareformin. J. Patursson og Nyholm Debess bjóða traðarmonnum i Suðurstreymoy til fundur. (Framhald). J. Patursson: Nú vísmannin tala. hava vil hoyrt Hesin seinasti stóra talarin, sum er so ógviliga nógv lærdur, selur seg at vera lærumeistari fyri okkum eldru. Man må hava alla respekt fyri teim lærdu; skuldu teir drivid td prakliska landbrúkið. Jú, samfelagið kundi men fyrsl laka jørd fram um kommunurnar t. d. til vegir gjøgnum tradirnar. Tað kundi væl taka garðin frá Havnar kommunu, um lað vildi. x - Lán eftir »gråu høk«, nei tað vitsti eingin um. H. J. Jacobsen ; Seinasti talari nevndi meg vismann. Hevur tað nakað við »gråu hóka at gera, al eg havi eina eksamiu? Hana havi eg sanniliga arbeilt fyri al fingið. Fyrst var eg í nøkur år fiskimaður, síðani arbeiddi eg á gørdum i nøkur ár og strev- aði eina líð í Keypmannahavn, til eg fekk hesa eksamiu, sum nú verður kastað mær í nas- arnar. Hvussu bar tað til, at logtingsmaður og ríkisdagsmaður okkara ikki hevði lisið alla lógina. Í grein 31, 2 stk. stendur: >Ud- valget skal forhandle med ved- kommende Forstanderskab om Erhvervelse af sandan Jord og bistan Forstanderskabel, for saa | vidt Kommunen ønsker al over- tage KEjendomsrelten over de pangældende Arealer. Hetta, helt talarin, at oll kundu fata. Heldur ikki var tað rætt, lá talari hevði sagt, at lógin einki segði um lán. Alt V. kapittul var jú um lán. Síðani spurdi seinasti hann, um løglings- og riksdags- maðurin ikki vitsli, hval sum slóð í gráu bok« og bað hann taka uppaflur tað, ið hann áður hevði sagf um umvurdering. Hví hevði J. P., tå hann taladi um hetta evni, ikki lisið upp "å 9 í á Grein 13. 4. sik., síðsta punktum, men bert lisið til síðsta punktum ? Hendan síðsta reglan ljóðaði soleiðis: >Ved Omvurdering bort frá gennem Værdiforogelse, det i l Arbej« eller Kapitalanvendelse er tilført Bru rIcrels get siden sidste Vurdering,« Hetta var beint tvørturimåti tí, sum J P. hevði sagt. Kisin heyði J. P. pástaðið, al råa bok« ikki loyvdi monnum af fáa minni jørd enn eill heilárs kúfóður; men tað var blóðskeivt sGráa bók segði neltupp, al menn kundu fár smærri stykkir til urtagarðar, fiskaplåss, byggi- grundir o. á. Í. lað ministeriið at Orðstýrarin helt, at best at heita á fáa 150 reforminum, so at val eini einløk av jarða- traðarmenn í Havn kundu kenna »gråu bóka, áðrenn teir tóku stoðu til hana og adressunu. /. H. Hjalt svara »gråu bok«. skuldi ikki for- Hann hevði lisið hana; men til fullnar falaði hann hana ikki. Hann mátti fylast á innleiðararnar, so ógreiðir hell undarligt, at teir vóru. Eisini hann tað eitt Ind vóru logltingsmenn, ið skuldu vera sindur forkluga løgtingid. Innleiðararnir funnust kundu verðu koyrdir frå traðum sínum ullan varsil, og tað var kanska at, al menn BRODURSKAPUR verdur bilagt å posthåsinum, brævsavnarstødum Telf. Porto. Bladid 143 nakað í tí; men teir gloymdu, at gráa bóka gav bæði lån og studning, og tað bar nú einaferð ikki til at fáu pening uttan samstundis at hava forpliktilsir. Hann ikki at fala, at jørdin skuldi missa í virði, tå hon verður kulliverað. Væl var grán bóka ikki heilt antakilig, var; men tað dugdi so sum hon nú málti leglingið fáa broytt. Hann mátti beklaga logtingið, at tað hevði tílíkar limir sum inn- leiðararnar. Sverre Patursson vildi sum traðarmaður siga sína meining. Hann hevdi ofta verið einigur við Ziska; men í lí, at gráa bøk« skuldi vera so ógviliga donsk, tað vóru teir ikki samdir i. Orðstyrarin heyði sagt, al din í »gråu bék« var at draga jørðina inn undir Danmark; men Ilalarin vilsli ikki, um jørðin kundi dragasl meira undir Danmark, enn hon var nú. Tað varð sagt, at tveir Feroyingat ikki kundu gera seg galdandi móti einum Dana. Jú, betur enn so. Um amtmaður mótgekk landbrúksráðnum og skrivaði til minisleriið, so góvu Feroying- arnir sjálvandi frá. Og vóru tað so aðrir, sum tóku plássið teir ikki æru I Hann mátti sum traðarmaður siga, at hetta upp- seg eftir leir, so høvdu sær. skotið var eilt framstig, og skuldi tad delta nidur fyri, so komu vit aftur at sita eini 30 ár, áðrenn eitt tílíkt munandi uppskot kom at liggja fyri okkum Aflaná rødu S. Paturssonar settu ymsir fram spurningar og fingu leir meir og minni gott greiddar. So lók L. Zachariasen til orða. Hann hann, ið ikki tradarmadur, bað um orðið. bað orsaka seg, al val Honum tøktist, at, tå okkurt stórmál var fyri, so kom ein ørsla ímóli; og so syntist at vera við jarðareforminum. Tað var so nógv hafl frammi um, at ræðið vvir jørdini kom at liggja hjá landbrúksministeri- inum. Hann mátti spyrja, um tað var nakað her á landi, sum kki slóð undir einum ella oðrum donskum minislerii; stóð ikki løgtingid beinvegis undir mini- steriinum ? Var tað ikki betur, at jardaskipanin stóð beinvegis minisleriinum, enn at amt- skuldi J. Paturssonar for- undir maðurin, sum nú millumlið. var, vera var agitasjón fullstendiga feilað. J. Patursson: Har hoyrdu vit annan vísmannin. Talarin legði L. Z. tey ráð, at hann skuldi arbeitt uppá at fingið telefon- verkið forbetrað og fossarnar útbygdar, heldur enn at leggja seg út í ling, sum hann heyrði lítið ella einki skil á. Jú, amt- maðurin kom uppí landsbrúks- råddi hann, tað var vist. Tað slóð í »gråu bóka at landbrúksráðið var ein donsk tað var niðri bert amtmanninum. ráðið, og So »slatsinslitusjøn«, so týðiligt, at leir ha vildu lurta eftir L. Zachariasen segði seg at arbeiða undir linginum, og hann