leygardagur 9. mars 1935síða 1

5 på JAVNAÐUR Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. å forsiduni, 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur í prísinum. Við sterri lýsingum fæst | Leygarday hin 9. mars 1935. | Nýggjar leiðir. 1 millión játtaði hitt íslendska altingið seinasta ár til kannan av nýggjum marknaðum og til nýggjar hagreiðingar av veiðuni. Í samlag við játtanina av hesum peningi varð sett ein nevnd, sum skuldi hava yvirumsjón við sjóvinnuni, serstakliga fyri at beta um seiuskipanina og fremja nýggjar tilvirkingar- háttir av fiskinum. So spennir okkara yranni seg út vestan hav. — Hvat gera vit? Vit standa aftalaga. Lat okk- um vidganga tað. Al dusa og durva í niðurlagnum: »best man vera sum erg, gongur ikki Nú bakkanum. eru vit á Nú undarhúsinum. Vit mega síggja tað. Vit tað. Men tað má og kann og eigur longur. gravar- eru vit á ørm- mega vidganga ikki standa harvið. Tað má og kann og eigur ikki longur aft ljóða :>best man vera sum er«. Ti tad 800 hvørt tað er nú so ringl sum 1—5—6—7 Eitt gerast. megu við. Vit ikki sovandi á gravarbakkanum. Vit ikki stirna Vit ein kann verða kr. til má familjuna. Vit kunna rassast verða kunna á ørmunda- vísa okk- húsinum. megu um sum lívskraftig tjóð. Vit kunna ikki fara niður fyri við einum jammurssongi. Tað má ljóða eitt: vit vilja vinna, vit skulu vinna yvir vansunum, teim útlendis meinbodunum og ikki vinna yvir okkara dáðloysi og minst leim innlendis — ráðloysi, vinna yvir teirri slirn- aðu og forkálkaðu lívsvanum, lívssjónum og hugsan, id tykist náttúra, og eyð- vera vorðin okkara karakterur, meðferð kenni: »best man vera sum er«… Tað ganga igjøgnum okkum: upp til dåd og dyst, fram til må ein torurødd upp og fram, stór- verkið at lyfta okkara fólk úr vesaldomi, til fíggjarlig og sálar- lig frí og fræls kor til andaliga og likamliga mentun og framburð. So var talan, so er hugur og lyndi hjá okkara frændum Ís- lendingum. Leingi lógu teir á grúgvu, á gravarbakkanum, á ørmundahåsi. Men teir kvukku úr durvinum. og bríndu og herdu síni evni, sín vilja og teir eru við at sigra. Eitt ævintýr er hin íslendski Teir rassadust framburðurin, eilt ævintýr, ið teir sjålvir við egnum målti og stálvilja hava skapað og rist við heiðursrúnum í seguna. Hetta er gjørt, meðan vit hava durva Í små- sinni og stríði um — ja, um hvat? Eitt sorgarblað, eitt skendar- blað verður tað, lá hin ólitaða sanna sogan skal skrivast við- víkjandi, hvat og hvorjum hetta stríðið komst av og stóð um. og smásinnisklandrið Nú megu Føroyingar, Føroya fiskimenn og arbeidarar venda hesum deyða- og armóðs- síriði bakl0. Kreppa og vansar hópast á gøtum okkara frændum, Íslend- ingunum eins og hjá okkum. Men teir fella ikki í fátt. Har ið ein hurðin læsist, má onnur lætast upp, siga leir. Men hetta kostar stríð, hetta kostar jarnvilja og risatøk. Og teir bera seg ikki undan stríðn- um. leggja alla orkuna, allan viljan til. Teir handla. Seluskipan teirra Teir loyva sær ikki men var ikki samsvarandi tíðarkrovunum. Hon tøva um síni egnu bein og ar- Hetta teir var har sum her við at beiddi eflir fummum. sóu Men gjørdu ikki sum sambandið og lótu alt sovna í pråti við niðurlagnum : Íslendingar. sjálvstýrið. Teir ikki »Sagen udsættes til fornyet Over- vejelse«. Nei, teir handlaðu. Sølu- og marknaðarlíkindi mátti bøtast, og leir fóru undir at bola. Tað, id lá í plånloysi og durvaðist burtur í práti, lít- andi hver á annan — tað varð ralionaliserað, lagt í fastar hendur, ið fingu lógliga heimild at handla við fíggjarligum stuðuli. Eitt yvirráð við einari millión í hendi sellu Íslendingar í sein- aslu altingssetu til at bróta slóð fyri nýggjum ræsum, nýggj- Og nú lesa vit, at um leiðum. hetta yvirráð, fiskimålanevnd, hevur skipað fyri og fingið í lag, al 1500—2000 tons av fiski verða nú Í vefur tilvirkað á nýggjan hátt og ríkisgrunnur Íslands veitir yvir 100 túsund krónur Í síudning til teir fiskimenn og útgerðar- menn, ið taka upp henda á Íslandi nýggja tilvirkingarhátt av fiskinum, ið sigist at geva 8'>- oyra meira fyri hvert tvípundið enn fáast kann fyri fískin tilvirkadur á gamlan hátt. blaði taka Vit uppaftur úr íslendskum blødum vilja í næsta hesum viðvíkjandi. „Heimapartarnir“ i Skopun. Amtmaðurin spurdi sóknar- stýrið í Skopun, um Skopun- ingar vildu hava nakað av hinum danska kjøtinum. Formaðurin 2)-. .. Fr = -… saman vid hinum limunum, bj60- aði okkum til allmennan fund fyri at fáa at vila, um vit vildu hava kjøtid, og hvussu nógv vil vildu hava. Vit teknaðu okkum, hvor sær, einstaka fyri so nógv, sum ti tørvadi; men lá kjøtid kom, 300 kg, varð býtt javnt — 5 kg til hvønn, sum teknad seg hevði. Eg var millum teirra, ið tekn- aðir vóru. Tá kjøtid kom, fór bod um bygdina at siga frá tí, og spurt Hetta Eg fari varð, um vil vildu hava. 12—1 so oman at skoða kjøtid. Sókn- var um líðina. arstýrisformaðurin var lá ikki sjálvur hjástaddur. — Eg sendi so sonin áðrenn kl. 6 sama dag oman við peninginum eftir tí kjøti, ið mær ognaðist. Hann hitti næstformannin, leglings- mann okkara, ið slóð við væl av kjøti undir arminum. — Men kjøt fekk hann einki, ikki ein bita. Svarið var: Einki er eftir! Einki var sagt um, nær kjøtid seinast skuldi verða heintað. Og tå ið eg sendi boð eflir mínum tímar aflaná at kjøti o. u. 6 boðað frá lí, so tað vera logið, at eg einki kundi var haldi eg sum ikki meðan menn, fáa, høvdu teknað seg fyri nakað, og sum heldur mugu sigast at vera millum teirra, ið múgvandi eru, kundu fáa. Morgunin eftir fór eg oman í krambúðina hjá Jens M. Poulsen, sóknarformanni, at spyrja hann, hvussu tað bar til, at eg einki kjøt fekk. — Madurin svarar Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið. og mær, al ikki hevdi eg eftir fi. vid hann, at eg føldi meg sterkt komið — Ég segði tå órættuðan við lað, at eg einki kundi fáa, og at eg helt meg vera líka klókan mann sum teir, ið sólu í sóknarstýrinum, og so ripaði eg nevan Í skivuna við vildi og segði hann, at eg ikki vera barn fyri honum longur, 39 ára gamalur. Men tå visti hann mær å dyr og koyrdi meg út og brúkti skemdarorð; men ley ordini hiltast vit um aðra- staðni. Hvat man orsøkin vera til, at eg einki kjøt fekk? Tað er væl ikki so galið, at grundin fyri tí eg eri hansara er at finna í, al eg métstødumadur í politikki, eg 5 Mær annað eri javnaðarmaður. — kunnugt, varð bert eitt fólk i ongum kjøtbitanum. Skopun sent heim vid Tey har í húsinum eru eisini javnaðarfólk! Eg haldi ikki hesa framferð | sóknarslýrisins vera tu rættu mannagongdina yvirfyri tí óm úg- vandi manninum. — Náði okkum Gud fyri sóknarslýri í Skopun, maðurin, — ið tá hin yngsti ikki var hjåstaddur, tå kjøtid Da KÆRA NA KE RA KFAR KAAS »], M. Mittilstein. VEL YU 40 år skipari. Nú ónsdagin vóru 40 ár, síðan hin um alt Feroya land væl kendi og avhildni skiparin á »Smirli«, Daniel Olaus Poulsen fyrstu ferð gjørdist skipari. Hann - við undantak av knapp- verið skipari hevur - um ári oll hesi árini. Vit hilla harra nú er ógviliga og heppnast at hava eina stutta síðani Poulsen, ið veikur av gikt, samreðu við hann: Fad er nógv umskift í Føroy- um í tygara tíð ? Jú. Tað er vist og satt. Nú ringar, tað Men kann líð eru líðirnar ikki sigast annað. mín hevur verið ein broytingarlíð og ein uppgongulíð. Tíðirnar hava altíð skift. Vónandi fáa vit eina ferð enn eina uppgongulíð. Hvussu tíðliga á árum fóru lygum til sjós? — Eg var 15 ára gamal, tå ið eg fyrstu ferð legði í havið. Tað var í árinum 1885. Hvussu vóru tidirnar lá? — Tá vóru eisini ringar tíðir. Útiróðurin gav einki sær. Tað var at kulla oyði við fisk við Feroyar — vóru kortini eingir trolarar. Langfara- fiskiskapurin var tá einans Í síni byrjan. Minnast tygum um leið, hvussu nógv fiskiskip vóru lá? — Sum eg kann minnast á standandi fót at rokna upp, vóru ikki stórt fleiri enn hesi skip: J. Mortensen átti »Frandsen«, »Falkin«, »Slanguna«, »Sjégv- ormin« og »Nordstjørnuna«. »Falkurin« var ein litil skonnart, av og tå BRODURSKAPUR + Porto. verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum s skrivstovuni. Telf, 143. viljað | í hildið al | baksast á sjónum síðan. Eg havi »Slangan« sigldi ímillum oyggjarnar til úthandlarnar. Hon var óforur siglari. Thomsen átti »Grace«, »Munk- in«, »Plover« og tvey konfardi- skip, skonnartir. »Don« var eitt aksiuskip, Debes Mortensen førdi Í og hana og álti størsta partin í | henni. »Robert» og »Jonetta« vóru eisini aksiuskip. Hitt fyrra fordi Daniel Thomsen, Sanding- urin, leir råptu, og hitt seinra fordi Povli Johannessen. Norðanfyri vóru tá hesi skip: »Nordlysi«, hetta ålti Hoyvíkar- brødurnir, »Margretha« átti Jens Mohr, ið áivað gav tí navn eftir konuni, sum hann tá var trú- lovaður við. »Gustav« átti Eldu- Jens vikar Jóanes. »Bikuben« hjá Bechs handli. I Vágoynni átti Godtfred »Gauntlet« og »Ket«. Hetta seinra var skipið, ið dr. Effersoe gamli rak til Oyrknoyar Við. : | Fad er rætt, skipini hjá Ter- gesen å Hvitanesi f Trongisvågi nevndi egikki. Tey vóru »Favn«, »Trongisvåg« og »Stjørnan«. Og tað skipið hjá I. og P. Dalilog Hansen, »Karin«, ið teir keyptu úr Vågoynni, har ið tað æt »Katrina«. Tað skifli navn eftir konu Karini. Hansen var skipari og sjólætst SO Val skiparans, við tí. Eg segði, at ftíðirnar vóru at fiska fyrstu ferð. Ég kann minnast, at fólk — ið ikki vóru óðalsfólk ella áttu av kongi — lítið og einki høvdu at eta uttan turran seið. Torskur fekst eingin, meðan hópur av seiði var at fáa. Tað var ikki nógv, ið var ófort, tá ið lad fór aftur at bragda við fisk. Tað er undarligt at hoyra nú, men tað var eitt satt upplivilsi: vera Beiggi mín og eg og ein annar vóru á úlróðri. Vit fingu 15 krónur á bát. Tann dagin komu 10 kr. í húsið. Næsta dagin fingu vit 9 kr., tá komu 6 kr í húsið. Triðja dagin fór beiggi at reka. Eg og hin maðurin fóru tá einsamallir avstað aftur. Vit fingu 6 kr. á bát. Nú vóru 19 kr. komn- ar í húsið. Tá segdu fólk: Tað er ongum at takka fyri, um væl- standur er í tílíkum húsi, hvar ið so nógv flødir inn. Eg fór so til sjós og havi nógv al takka fyri, at heilsan hevur verið mær so góð, at eg altíð at kalla havi kunnað verið við mílt arbeiði. Harra Poulsen, id var í sera góðum hýri, segði frá ymsum vandaferðum. Teim skulu vit siga frá eina aðru ferð. — Heilsan — Náttúrunnar lekjandi kreftur. Læknarnir eiga at vera fastløntir. Tey yvirfyltu sjúkrahúsini, tær stóru medesins og sjúkraútreiðsl- eitt ræðuligt skil her á Einstaklingurin, kommunurnar sum heila landið stynja undir hesum byrðum. Hetta verður ikki betri, fyrr urnar sýna landi.