leygardagur 16. mars 1935síða 1

FRÆLSI avsláttur í prísinum. "FOROYA: SOCIALDEMOKRAT JAVNAÐUR Yvir 100 milliónur. Hitt størsta tiltakið, sum nekur donsk ríkisstjórn hevur gjørt fyri at beta um hitt steðugt vaksandi arbeiðsloysi, ið er ein hin herv- iligasti vansin, sum ein stórur partur av tí uppvaksandi unga liðinum er við at ganga til grundar í bæði sálarliga og likamliga. Núsitandi socialist-radikala ríkisstjórnin í Danmørk ber í uppskot á ríkisdegi at veita yvir 100 milliónur til vega til ymis stórtekin arbeiði. 50 milliónur skulu nýtast til arbeiði fyri tey, sum i longri tíð hava gingið arbeiðsleys, 26 milliónur til brýr, vegir og havnir. 25 milliónur til nýggj „grundforbedringsarbeiði“. Fyri at flest møgulig av teim arbeiðsleysu kunna koma í arbeiði, er uppskot frammi um at nokta yvirarbeið og at skipa soleiðis, at i statsins neyðhjálpararbeiðum verða menn at arbeiða hægst 32 tímar ella 4 dagar um vikuna, tó fyri fulla tímalen. Fella vinstra og hegra hefta velduga uppskot? og kann tað skipast soleiðis, at eitt sindur av hesum peningi eisini kann koma at verða ein hjálp til okkara arbeiðsleysu um veturin, um afturhaldsflokkarnir ið tessverri tykjast einans at yppa akslar — gera eitt undantak í sínum illvilja móti arbeidarakrøvum um livilig kor? Arbeidsloysid — hitt daprasta orðið, ið hann kennir, id einki annað hevur at dúga á enn ar- beiðið. døgum, at Og so er vorðið nú á einki arbeiði, ikki bert eina og tvær vikur, men mánaðir, ja ár, er tað, ið ein stórur partur av lí uppvaksandi unga liðinum má freista. Í sannleika ein svárur lutur, ein døpur lagna. Arbeiðsloysið — tað er ikki bert hilt sveltur, neyð og sjúkdómur — hvassasta hvussu nógvur sjúkdómur stavar ikki frá trot uppá ta neyðturv- andi fødi, frá kulda og eldsløkk- ingi, tí einki var at keypa brenni og klæði og norandi foði fyri, men tað herjar sum einki annað á sálina, veldir trega og kvelur — brýtur karakterstyrk- ina. »Tå id krubban er tóm...“ Tá stígur hin andaliga sóttin inn um dyrnar aftrat teirri líkamligu neydini. >Klandur og stríða innandura — hat til ein og all. Ofridur við seg sjálvan, næstingar og samfelagið — sálin fyllist við kulda, beisk- leika, >disperasjóne. Alt tykist Vónbrotið knógvar sálina til jarðar. Hon at bresta. nívir, kennir seg svikna, og hennara solidaritets og ålitiskensla fyri og við eðrum tærist og mógvast burtur. Og at enda verður tað so, at arbeiðið, ið ein benaði sverðið: | og bað eftir, kemur at standa sum nakað fjarskolid og framm- ant, sum nakað ómoguligt og metimikið, nakað, ið vekir ólyst, óhug, um tað einaferð eftir mong ára arbeiðsloysi býðst einum. Handalagið og evnini at arbeiða ímillum og javnbjóðis við onnur eru so eisini farin. Hin arbeiðsleysi er so stalt so leingi pindur sum álmussudýr, píndur í svelti og virkisloysi — at hann er vorðin eilt vrak. Hann er vorðin tað, ið menn við einum fremmand- um orði rópa »demoraliseradur«. Henda sálarliga neyðin, hetta andaliga brotið er hin storsta Hetta er tad, ið menn við samvitsku og sam- vanlukkan. kenslu og ábyrgd fyri sínum medmenniskjum harma og ræð- ast mest av ollum. Teir leggja tí alla orku sína á at berjast ímóti arbeiðsloysinum, lí stóra, tí storsta sålar- og likamsmyrð- aranum. Sum arbeiðsloysið er hin storsta banningin, ið kann raka einstaklingin so væl sum eitt heilt fólk, so er arbeiði hilt storsla vælsignilsið á fold- um. Tað ber við sær eydnuna, sunnleikan, lívstreystið og hugin til einstaklingin, til heimið og Tí er hitt stóra loys- tjóðina. unnar orðið hjá javnaðarmonn- um, arbeiðarunum og smá- mannaættini : Gev okkum arheiði, gev okkum loyvi til sjálvi at arbeiða og síríðast fyri okkara dagliga breyð. Sum áður nortið við her í blaðnum hevur ríkisstjórnin danska borið fram á ríkisdagin eitt megnaruppskot til at hjálpa leirri donsku ljóðini úr lí svára vandanum, sum liggur í (i vaksandi arbeiðsloysinum, og sum hóttar vid at laka hana av fólum. Fáa og ongastaðni hevur verið gjørt so nógv fyri hin arbeiðsleysa flokkin sum í Dan- takið arbeiðaraflokkurin sjálvur tikið. merk — stersla hevur Í hundraðum av milliónum hava teir arbeiðandi latið til teirra arbeidsleysu kammiratar. Men hesin peningur hevur verið givin sum beinleiðis siudningur ultan arbeiði. Men sum ofta av ollum pørtum hildið fram, ber hin beinleiðis studningurin ein fára við sær við lað, at tad virkar beinleiðis >demoraliser- andi« stødugt at taka ímóti hjálp arbeiði sum viðurgjald. tað, at (ad ífylgju galdandi reglur er bert uttan Og so er tað eitt vist tíðarmark, sum studn- Og lá helta tíð- armark er úti, er hin arbeiðs- ingurin varir. leysi hjálpaleysur. Ríkisstjórnin hevur barst fyri studn- al býta hin beinleiðis ingin um við arbeiði. Hin ídn- asti talsmadurin fyri hesum hevur verið socialministarin Steincke. Hann fekk sett eina nevnd til at kanna møgulig- leikan fyri nýggjum arbeiðum. Henda nevnd hevur arbeitt yvir háls og herðar og nú avgreitt eitt álit um líkindini fyri at sela munandi arbeiði í verk. Burtur úr hesum sakliga áliti nevndarinnar hevur so ríkis- stjórnin = útarbeitt ådurnevnda stórfingna = uppskot, hvareftir yvir 100 milliónir verða at nýta til nýggj arbeiði. Vinnur hetta uppskot frama, vilja yvir 30.000, sum í longri tíð hava gingið arbeiðsleys, fáa arbeiði inntil fýra dagar um vikuna fyri fulla timaløn, Fyri at fáa flest arbeiði er eisini uppskot frammi mogulig í um at sýta yvirarbeiði. Tey arbeiði, ið talan er um at sela í verk, eru í høvuds- heitunum vegir, havnir og brýr. Arbeidarafjøldin í Danmørk væntar f spenningi, um vinstra og høgra, ið hava meirilutan í landstinginum, vilja fella hesn socialistanna stórfingnu ætlan | eitt goys Í BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Útlitið er ikki hitt besta. Afturhaldsflokk- anna måéltøka er at byrja við Men tad kann vera, at teir fara at aftra og teirra radikalu. ikki hin hjartaligasta. seg, tá ið avgeringarstundin kemur. Vera leir at hogga hetta tillak niður, verður óivað av- gerðin løgd fyri veljarafjøldina — og lá kann tað henda, at aflurhaldið ikki ferðir fegin við dómin. verður tíggju Arbeiðsloysið er stórt her á landi um veturin. Herer sanniliga torv- ur á, at nakað munagott verður gjørt fyri at bola um tær smáu minni innløkurnar, ið minni, enn so røkka til »dagin og vegin“. Okkum liggur tí beint spyrja í sambandi við slóru til- fyri al hesa her umtalaðu ætlan: Kunnu vit Feroyingar koma uppí part? Vit skulu alt fyri eitt við- ganga, at lað liggur ikki beint á vegnum hjá okkum at koma við, hóast vil eru ein partur, eitt amt í ríkinum, tí okkara heiðraðu stóru flokkar, sambandið og sjálv- stýrið, hava reitt so upp fyri småmanninum her á landi, at tann sociala lóg- skipan, sum er grundarlagið fyri teim stórfingnu tiltøkum fyri smámenn og arbeiðsleys í Danmerk, heilt og als saknast her hjá okkum, hó- ast henda lógskipan hevur verið boðin okkum ferð eftir ferð. „Brindasveinur.“ Í seinasta blaði nortu vit við »Krossi« av einum orindasveini teirra stóru innan- fyri Vinnuflokkin. Vit hildu, at doma eftir lónalagnum og ørind- sveinur unum, at hesin gævi ikki = var nakar verunligur arbeiðari. Eitt nylt goys í »Krossi« seinasta ónsdag av hesum sonevnda »arbeidara« hevur gjørt okkum fullvísar í, at rætt høvdu vit. Hann kennir seg so mein- stungnan, at orðið »plett« surrar sum skinnfluga í heysinum, og hann melur á kúluni, fyri at finna hver tað var, ið stakk. Hann tekur tann fyrsta tann besta og gloymir als, at >Smirile siglir nordeftir hósdag. Særliga hjartaillsku hevur hann av, at hann ikki torir at vóna, at blaðið »Socialurin« fer at bráðdoyggja eins og tey av honum á sinni fóðraðu nazi-, faci-, bolsi-blað- | i- Porto, Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstovuni. Telf. 148. 9. árg. Bestu og bíligastu Sukurvørur Sukurveruhúsið. skotini gjørdu. Fyrigev okkum, at vit leggja kol omaná við at Dam—Dan- bjørg—Mouritsen tóku sær um upplýsa, at síðan reiggj at tala småmansins sak í hesum blaði, er tað á nógvum plássum stokkið fleiri hundrað procent fram í lesarum og hald- arum. Einans í einari oyggj — og lað er hvørki hin stersta ella næslslorsta — er tað frá fáum haldarum gingið fram til hálv- triðja hundrað fastar haldarar. 50 vónirnar fyri deyðanum eru ikki góðar, sjálvt um bønin til okkara donsku breður um endi- liga ikki at styðja okkum, skuldi vorðin hoyrd. Men miss nú ikki tær forlornu arbeiðaratenninar fyri borð, um tað slær fyri hjartað og setur ymsar vegir! Á, nei. Persónligur fordeilur berst vist eingin hvorki Danbjørgi ella teim, ið stjórna »Socialinum«, av teirra blaðstarvi og politíkki. Teir, ið kenna viðurskiftini, vita, at tað er tverturímóti. Men nær hava teir fyrstu slóðararnir innan fyri smámansins politikk, socia- lismuna, notið frama og persón- ligan fordeil? Í Føroyum, hvar ið viðurskiftini eru smærri enn nakra aðra staðni er einki undan- tak í so mála. Vit takka annars tí íklædda »arbeidara« fyri, at hann so klårliga við gallsprongda, men tó deyðsbangna goysi sínum hevur sýnt harra síns ræðslu fyri »Socialinum« tad er okkum ein heiður og prógv fyri, at vit eru á beinari leið í orrustuni fyri smámannin, Feroya fiskimann og óforfalskaða arbeiðara. Vit lova at halda áfram á greiðari støðu, sjålvt um einir hverjir huldir ørindasveinar vilja villa hin minna mannin, sum t. d. tá id erindasveinurin í »Krossi« ósmæin spekulerar í at tilleggja okkum ein >lurvutan politikk«, tá ið klovningur kom í F. F. Vil hava altíð manað til saman- hald og lalað ímóli spreinging. Og — ló undirstrikandi, at vit ikki høvdu umstødur til at taka dagar ímillum ójavnan innan- flokks — róplu vit eisini tå, alt fingu fregn um Ojavnan fyrst av ollum blødum, fyri eitt, vit eitt varskó til fiskimenninar um undir ongum føri at fara so fiskimaður kom at standa móti fiskimanni. Fiski- menn okkara vóru tíbetur ov væl sidadir og at sær komnir til at gera annað. fram, at