leygardagur 4. mai 1935síða 1

v ; Lysing ; aprísur fyri petitreglu: 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur i prísinum. -FØROYA- 30 oyr. á forsíðuni, Við storri lýsingum fæst Friður - ræðsla - dólskni ella óróur - stríð fyri andaligum og figgjarligum frælsi? Ella eru kor Føroya fiskimanna og arheiðaranna fri og fræls, so eingin grund er til érø og strid? Okkara mótstoðumenn harm- ast yvir, al javnuðarmenn eggja og til eitt meðvilandi og vakið strid fiskimonnum arbeidarunum móti teirri núverandi fíggjarligu og her á landi. Klassastríð! Stætla- strid! sum um eingir klassar og stættir andiligu skipan, ið ræður Bróðurkríggj! rópa ley, vóru her á landi uttan bert ein av líka rættindaðum breðrum og rætl, so systrum. Á ja, var hetta tørvadi eingin veking arbeidsmonnum og fylking av og fiskimonnum. So tørvadi einki strid, einki arbeidi fyri socialismu. Tí so var socialisma So frælsi og javnadur og bróður- rådandi her å landi. vóru skapur í hásæti. So var Feroya- land av So heildarkraft, ið evnadi at lyfta sønnum Føroya fólks. runnu allir løkir til eina og rokja lær stóru uppgávurnar. So syndraðist ikki alt í sundir- evnaloysi í stríð hvor hati kapping lyndi, móli ødrum, í øvund og gullkálvin. og persónligari um Q, nei, og nei! So er ikki. Hin minnimenti freistar ikki rúm og góð kor. Hann eigir hvørki andiligt ella fíggjarligt frælsi. Og Føroyar eru ongalunda hansara, ognarleysur sum hann er, undirgivin monopol ein- slaklingsins, arbeiðsharrans. — Undirgivin andaligt og fíggjarligt monopol teirra fáu, sum eiga landið, sjógvin, alt, so langt eygað røkkur og fótur fjakkar og strýkur. Hann stendur á tilju — og hann freistar at hoyra: Få í land, um tå ikki ert mær lydin og undirbråttligur. I land — tað vil siga, sum vidurskiftini nú eru: svølta og doyggj, ella gerst fálækralimur, sel (in "aa PA PO « Få Mini! borgararælt og svølta kortini! A landi — einki er prolitarsins. Kanska hann eigir eini, ber kannuna av einum húsi. Á nei, hann eigur tey ikki. Sparikassin, bankin ella keypmaðurin og reiðarin í einum persóni. Hann, sum álli skipið. Hann sum gav kredit til eru al liga og lúta. Tú hondum eins og skipið, tå siglir armóðstreytirnar, ið erl mín ogn, í mínum við, strendurnar, tú leggur al landi á, fiskastykkini, jorðin og selið, ið tu leigaði og borgaði nú, áðrenn skipini løgdu út. Hoyr, eg eigi sál tína og likamið og born líni og konu, so satt sum lil einans liva av miskunn og náði mini. Náðin og mis- kunnin eru lúnugl og kunnu brátt vendast til dóm og deyða, So rungaði fyri oyrum prolitarsins um lú prolitarur ikki rungaði ígjognum øldir. Reisli hann høvdid einsamallur, lærdi hann brålt at binda frið, tiga, taka ímóli yvirmansins boði við lokk á vørrum og hat í hjarta og ræðslu fyri, hvussu konu og børnum skuldu gangast — inn- til vónin doyði og dólskni, ið legði seg sum ein ævig toka yvir sálina, valdaði honum. Eingin er mannamunur yvir fyri skaparanum. Har hava øll sama sonarrættin. Hví tá hesin órætlur og Ojavni manna millum ) her á foldum ? So spurdi hin sanni kristindómurin? So spurdi hin rælttvísi idealisturin, inntil spurningurin varð til eitt stórt óleppiligt krav um frælsi, javnað bróðurskap her á foldum, og inntil socialisman skapti herrópið prolitarar, tit ognarleysu, fylkist! hetta herróp má ljóða í barmi á hverjum fiskimanni og arbeiðara, tí her er, sum nú er statt, deyðin í durinum, og her kann eingin bjarging finnast hjá nekrum uttan i arbeiðaraklassans frígering við egnari makt. Fiskimadurin og arbeidarin megu taka hendur saman og taka ræði á hverjum sessi - og føra socialismuna út í hitt praktiska lívið, ið nervar hvønn einasta dag. JAVNAÐUR Leygardag hin 4. mai 1935. - LDEMOKRAT BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Hitt privatkapitalistiska systemið må veltast ella um- broytast - um hetta megu øll rætthugsandi - menn og kvinnur - taka saman hendur. Feroyingar og socialisma Í „Fearoyatíðindi“., I »Føroyatidindi« seinasta leyg- ardag hevur ein »fyrkantur« eina oddagrein um ta sælu tid, lá ið arbeiðara- og fiskimanna- frið >væl- fjøldin svav, L v. s. bant kor, id harrar av miskunn vid ley hennara gerarar< og og náði góvu henni. Tá kundi alt friði, uttan at blaðorrusta skuldi stand- vera og fara fram í ast av tí og spilla vidyllenc. Eilt spark í endan, ein hundsan og skeldan ! Tað var bara úttrykk fyri faðirligum, patriarkalskum ella vinarligum forholdi. Endin var altíð góður: Eilt klapp á herðarnar frá aðrari síðuni og ein djúp og eyðmjúk bukkan frá hinari! A ja, tá var friður. Tá slóðu Føroyingar í góðum orði hjá teirra útlendsku harr- um, størkapitalistum. Veldisharr- ella her á landi kundu í fridum og og »regera« yvir fjøldini, rætt sum arnir leirra náðum avgera, »dirigera« teir vildu. lað, at (ad kemur Og so hendir rakkið av socialistum og spillur tað heila, hetta sæla túsundáraríkið, og loypir ófrið og split í dansin. »Tad má av ræltum vekja harm og sorg, al tað nú sær út til, at okkara um- domi sum friðarfólk (eyðmjúkir krúparar og kyssarar av knýtt- nevunum og trælkarunum) er í vanda. Og tað harmiligasta er, at hin stóra fjøldin av Foroy- ingum eins og ikki er for fyri enn at síggja ella kenna henda socialisma vanda, ...ið eilur .« Og so fylgir ein eftir frægastu kapitalistuppskriftum uppk6king av, at socialistanna »vidfevnandi læra ... er einans ein glæsiligur loftspegil«, er »eins og at lesa eina forvitnisliga Wallace-romun, ið er burturi og gloymd, so skjótt vit hava lagt hana frá okkum. .. .« Socialistarnir veru leir storstu kapitalistarnir, sum finnast á foldum (tær arbeiðs- leysu milliónurnar, ið fáa nakrar krónur um vikuna, summir tó einki). . . . Tann teoretiska marxísliska socialisman er frá- líkt valagn; í tí praktiska lív- inum roynist hon sum skol- bjálvi teirra maktsjåku í arbeið- inum fyri at útsúgva fjøldina og gera smásinnisins andan og leigilendingar fåkunnuna einaráðandi í land- inum“ (kapitalisman ger tí alt fyri at forða upplýsing og leirri skipan, ið socialistarnir berjast fyri at verja fjøldina ímóti). So endiliga, eflir fleiri leiga uppkóki um socialismuna í síni heild, herjar »fyrkanturin« — leggja navn til produktið hættir hetta »ovurmæta« reystmenni sær ikki beinleiðis á okkum, okkara vagilasjóng, ið hann sigur og bedýrar við skelvandi redd og deyðsangist í eygunum at vera »so greflig og fúlg, at ein må stórliga undrast yvir, at ikki allir Foroyingar fyri langt síðani hava fingið eyguni upplatin og dugað at sæð tær fylgir, hon hevur í viðferi.c Tað við at rapla fyri hesum neyðar kenst her, sum alt er »fyrkantada« — kapitalislverjara, sum um oll vón eitt bil er brostin. Men so roynir hann at erra seg aftur á aftur í vónini og vitanini um, at tað eru tó enn nógvir arbeiðarar og fiskimenn, sum ikki eru vaktir av socialismuni, men framvegis eru lýdnir, friða- ligir og takksamir fyri í heila- takið at teirri kapitalistisku verndarhond- sleppa at liva undir ini, ja sum pliktskyldugir venda sær í andstygd burtur »frå teirri socialistisku agitasjónini,sum teir eina ferð í unglingaárunum vóru fangaðir avec. Og bivandi, sum um deyðsdómurin longu hekk yvir høvdinum, últalar hann vónina um, »at leir fiskarar og uggar seg yvir, at teir eru fáir) sum styðja arbeiðsmenn (hann leir føroysku socialismufor- sprakkarar og harvið eisini leirra landsskaðiligu og siðspillandi agitasjon, starvast soleiðis uttan „< Men henda ugganin av sær sjálvum at vita, hvat leir gera. .. orkar ikki at halda mótinum leingi uppi. Óltin herðir aftur á, og gráturin er eymkiligur yvir, at teir (arbeiðararnir og fiski- menninir) eru dáraðir og fang- aðir av teim vøkru orðunum — háttflúgvandi ideunum — talanini um frið á jørd glegnum socialism- una, og líkheit og javnað millum oll Nokkur agiterar so vakurt og menniskjabornini. Eingin óskyldugt sum socialistarnir. Eingin dugir sum teir al fram- ala tær upprørsku krefturnar i- Porto. verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 148. Blaðið Lognbrá. Glitrandi blankt, safirblátt hav logar í sólstráludansi, smábárur leika eitt stutt sekund, kystar av sól í deyðans stund. Sett angar summarsins andi, eymt fevnast harvið og landið. Blánandi fjøll — so langt av leið — gleða í sólarbrandi, ljómandi lag um vøll og skóg, áirnar syngja sítt frægdarljóð, kapprenna sælar í kavið til teirra móður, havið. Túsundtals tirnur glitra við strond eins og smaragd og rubinur; ónomið alt av mannahond; gævi eg búði við sævarstrond, í smáttu av kokosblødum, goymd undir pålmatrødum. Tá vildi friðarstundin eymt vermt meg við sínum veingjum. — Her gráta mannabørn blóðug tár, hver veldir oðrum hjartasár; har er bert dýrdarfriður, ævigur harmoniur. P. Fr. Joensen. hjá teim ungu og beina arbeið- ararnar í blindan hernað móti hansara arbeiðsgevara og væl- gerara. Eingin kann sum teir elva klandur og stríð og harvið gera arbeiðsloysi og split ráðandi 0. s. fr.«, grætur hann og endar produktid vid einum sentimental- um upprópi um at verja hitt góða umdømid og vísa teim útlendsku (kapitalistunum), at vit eru eitt friðarfólk (sum her- eftir lekur alt við »Kyshaand«, »vælgerar- arnir« finna uppá at bjóða !) Vil haft av at lesa hetta kroysta hjartasuffið í sum áður sum hava frægd »Føroyatidindi« av einum, ið er so óttasligið — sum fyri alt tað er eyðkenni fyri flest allar skrivarar í »Føroyatidindi« — at hann fyri alt í verðini torur at lata nakran ána navn sítt. Hetta suff eitt ræðslu og måttloysi og letur til sýnir hav av sjóndar eina áning um, at nú er tap í hendi. Arbeiðararnir og fiskimenninir eru við at vakna, fylkja seg og krevja og stríðast fyri at verða fríir og frælsir og koma til fullan og hollan rætt í samfelaginum, so lívið, orðið so væl sum hugsanin ikki liggja í slórmanna lummum og leinkjum. Ikki eitt orð til måltbevis av socialismuni, tvorturímóli ein ímóli sínum vilja viðganging socialistiska men av, at læran, hin