leygardagur 1. juni 1935síða 1

FRÆLSI ovr, á 3. Og 4. Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 oyr. å forsiduni, sidu avsláttur i prisinum. FØROYA: Við størri lýsingum fæst | JAVNAÐUR Leygardag hin 1. juni 1935. SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið - verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. Blaðið Porto. Svar til Joen Rasmussens „ Føroya Socialdemokrat“ og kristindómurin“. Tú, Jógvan, var við á sinni til at heila á Tvoroya arbeiðarar og aðrar arbeidsmenn um at fåa ibirt eitl ing av Føroya arbeidarafjøld. Hvi dalt fyri, er arbeidarablud til reis- henda roynd niður seg, men ein suk fyri hugsjón tín tå var vist »6gvuliga radikal socialistisk«. Tá ið javnaðarflokkurin varð slovnaður, var tú uppi í slovn- Hví tú datt burtur frá, er eisini ein sak fyri ingarslarvinum. - seg, men lað var vist ikki (Í, at hin socialistiska stevnuskráin voldi tær andstygd. Tað er íkki »heill at tå yvir fyri útlendskum hevur slutt« síðani, longri enn givið teg út fyri ein í minsta lagi radikalt socialistiskt innstill- aðan mann. Þú, Jógvan, hevur so slatl fleiri ferðir bankað upp á hjá arbeidarafjøldini og veitrað við tí reyða merkinum, ið lú so mannilign« strýkur, traðkar undir fólum og bannar í storri ekstasu, enn menn á sinni vóru í, lá ið teir kyndu heksabålini. Á, nei, Jógvan, lú erl okkum Vil fylgt lær, eisini tå ið lú sum nå alls ikki ókendur. - hava undir huldumerkinum: »ein ar- beidari« hevur skemt og dålkud bert eisini hilt reyða merkið, ið lú ikki einstakar menn, men so fdin vildi gerast oddaberari av. — Vil vilja ynskja, at teir menn, ið nú tykjast at vera við at betrågva lær at bera teirra merki, ikki gera okkara royndir um aftur. »Andsligir desserter- ar« og yvirloyparar eru ikki bara stuttligir. Hetta vóru nokur vá sín hátte søgulig inngangsorð, ið siga eilt »kvalitetin« av annað um og álopi línum, Jógvans. Tú mást fyrigeva mær, Jógv- an. Men álop lítt tykist mær at vera dikterað av einans po- litiskum molivum. Og er lað so ikki nakað av »blasfemi«, tå ið tú loyvir tær al farga tinar »kristuligu brillur« fyri at geva socialismuni ein 6kristiligan lil? Tú ert veikur í vápnum, Jógv- an, tå ið tú so noydist al yrugg: tilt kristna sýnið fyri at lesa okkara blað, sum ein vissur maður sigist at lesa bíbliuna. Er tað soleiðis ikki kostuligt, tå ið tå í líni roynd at prógva, ul vil javnaðarmenn eru Í móli kristindóminum, tekur tilt høs uðsprógv burtur úr hesum okk ara orðum: | »Lesur lå søguna, sært lú, at alla staðni og til allar líðir hava leir múgvandu í slríðn- um fyri at halda fjøldini, lí minnimenla, niðri, sekt sær sítt sterkasta vápn í at halda fjøldina óvilandi, bundna í fá- kunnari yvirlrúgv og ræðslu fyri tí yvirnáltúrliga.- »Og at blaðstjórnin, tå hon skrivar um fákunnari yvirtrúgv og ræðslu fyri tí yvirnáttúrliga, vil siga, at tad er kristindómurin, ið hevur verið ollum heimsins arbeiðarum til stórslu vanlukku, er einki at ivast f«, sigir tú. Tað er at undrast yvir, at lå mentunarliga ikki er komin so langt, at:lú ikki smæist við at sýna slíka mildast merkt hervuliga mislesing. Vit skriv- z aðu á foroyskum máli fyri Før- oyingar, og hevur tú ikki loyvi til at leggja annað í tað »citer- tað, ið »fåkunna yvirlrúgv ada« enn Foroyingar meina við og ræðslu fyri tí yvirnåttårliga«. Eg havi aldri hoyrt, at Foroy- skír! kristindómin ingar hava fyri yvirlrúgy o. s. frv. Før oyskir javnaðarmenn gera lad í ikki. Teir eru ikki ollum follum ímóti sonnum kristindóm i. Ímóti katolikkum ? Nei, vit eru ikki ímóti katoli- Á uttan tá ið hennara sismuni, lænarur Í kristindómsins navni gera brotsverk og misgerðir ímóti socialismuni, arbeiðaranna fri- gering. Tað eru hesar misgerð- ir, vit hava åtalud og undrast yvir, samstundis sum vit hava undirstrikað, at kololicisman og eitthvørt trúarsamfund megu, ífall tey at vera sonn kristin, taka undir vilja gera krav upp á við sociulismuni í stríðnum fyri socialum rættvfsi her á foldum. Hetta havi eg viðhald í hjá lí katólska prestinum í Havn, ið tó leggur við: la socialismuna, sum ikki fylgir princippinum, at »religion er opium fyri fólk- iða. Religión og skúlin? Religión er ein privat sak. — Tað er júst út frá einari djúpari virðing fyri hesum, at meirilutin av javnaðarmonnum hildið, al tud er higar til hevur sín sak, al religiónin verður greidd og forklúrað av einum hvørjum lærara, ið líka so væl kann vera heilt kaldur (frí- lunkuður ella teinkjari) sum heitur kristin. — Allar allra flestu liv- andi sektir og kristin eru av hesi áskoðan. Borgarlig konfirmatión ? Hetta er einki parlamál, men eilt fyri Innan ella lrúarmál, ið menn flokkar minni mun eru fyri. allar í slørri Kirkjugóðsið ? tað nakað ovugl at fuð ei Fellur ikki tuð vinnuflokkst, kann ló vera, útháluð privatka- pitalistiskt - al tå, Jógvan, í hesum (døgum roynir at ræðu við, al vil javnaðarmenn vilja hava kirkjugóðsið frá kirkjuni. Hvorjir Foroyingai alt tað vera fegnir yvir, at og presl- fyri eisini ikki ar við Munu prestarnir missa preslajørdina? Streikan í hålvfemsunum ? Hvat ið einstakir hava gjørt í depressjón, hevur einki at gera við stevnuskrá javnaðarmanna, særliga lá ið vil leggja í mentu, at í stríðnum um broylinguna av sjålvari samfelagsskipanini st60 arbeidaraflokkurin tå, sum altíð móli ríkmannaliðinum, hann hevur gjørt: einsa- mallur í aðalsmønnum, prestum, klerk- og ollum, sum Ð um og bispum høvdu sætuð sínum skinni. Kanst tú, Jógvan, undrast yvir, at beiskleiki ofta og tilt hevur fingið yvirvaldið hjá tí minni- menta flokkinum, ið altíð hevur liðið óræll og er vorðin kúgað- 5 ur og forfylgdur, trælkaður? Tú sigur, at vit hava givið kotolikkunum skylduna fyri verðaldarstríðið. Aflur eill dømi um, hvussu blendaður tú ert (av politiskum hati?). Eg loyvi mær al prenla upp aftur tað, ið tú óivað sipar til. Okkara orð ljóða soleiðis: > Vit kirkjuni ella leirri protestantisku geva ikki teirri katólsku skyld fyri verðaldarstríðið út yvir, at hesar kirkjur aldri hava brotið næsur við kapitalismuna, arislokraliið og yvir veldið, men háborðs tvørtur í móli sílið til hesta vinarlagið við hesar og Í felagssok s Í og Í yvirslætlir mongum fori gjort vid leimum i slríðnum móti javnaðarmonn- um. So lesur tú, Jógvan. At lú, Jógvan, roynir at gera javnudarmenn lil krigsmenn av grymmasta slag, synir bjartari enn alt annad tin heldur løgna mentalitet. Øll skilafólk vila, at javnuðarflokkarnir kring um heimin eru teir einastu, ið uttan himpr leggja alla orkuna á fyri Al tyskir krignum at bjarga friðinum. javnaðarmenn undir greiddu atkvoðu fyri krígsvápn- um — lá hevði kapitalisman longu sell Europa í eina hel- | | | Í | | vitisflamu er ein sak fyri seg, ið má meltast og dømast út frá vørum grundum enn vanligum krigslysti. Teir gjørdu kanska lá skeivt, óivað. Men teir meinlu seg al gera lað til bjarging fyri la tysku tjóðina. Karakleristiskt og vert er at bíta merki í, at tú, Jógvan, í líni umtalu av okkura skriving um Dollfussar misgerð Í móti arbeiðarunum í Eysturríki el in (ridji verjurin fyri katoli- | tridj j fyri katoli cismuni, ið frammi hevur verið í foroyskum blødum — sum óbeinleiðis í katolicismunar navn hevur góðkent hansara gerð. Tú vísa lil hevur einki al síga ullan al ein mann: Calles, sum tå nevnir fyri ein yvirgangs- kropp. Við ødrum orðum: Doll- fuss er ikki verri enn Calles. Oh, himneski moralur! P. M. DAM, formaður foroysku javnadarmanna. Menniskja fødi ella ..? og onnur sending av 5 Fyrsta destruksjønskjøtinum (il Tórs- havnur kommunu vóru góður I. grad í oðrum klassa. Hin fyrra seld Á 30 oyr. kiloið og hin seinra 35, heldur hegir en lágir prísir at doma eflir lí, sum tað er ætlað lil. Men lriðja og fjórðu sending! Skulu iskja fødi? kallust góðar menn- hilt lær Hvussu sær lá út, sum ikki roknust fyri etundi ) al verðu? Kann nøkur muts- eftirlilsnevnd hava givið sítt við- mæli til at senda hetta kjøt sum menniskju foði til Tørshavnar? » trúgvi tí ikki; annars hevii hon sjálv domt seg sum ómog- uliga. Hesar seinru sendingarnar vóru eisini seldar fyri 30 oyr. kiloið. ilval kostar tað í innkeyp? Kjolvon fólk í Danmark høvdu lað varla etið hella, um var teimum givið. Her i arbeidandi Havnini må kropsliga fólkið lógvanum og lelja venda hvørj- um oyra Í eflir, hval tuð kann loyva sær at keypa til lívsupphalds og fær tó varla endarnar at røkka sum an. Tað gleddi seg lí til bíliga kjølid, teknuði seg fyri so og so mongum kiloum. Og lå lað so fekk men royndi 16 at fúa okkurt úr kjølid, bregdaðist tí við, tí fyri ikki beint at sipa peng- Men ley, sum ikki kundu ela tað. arnar burtur. mong vóru Førovingar eru ikki serliga vandnir í mati. Men tað er góð og rein fødi, vit eta. | | Í | Í mangar málar kunna vit lata okkum bjóða mangt. Men máli skal verða við ollum! Er tud býráðið, sum er or- søkin í hesum? Vil Men hvør! Ég frúgvi ikki, at lad kunn vera rælt, sum sagt er í Havn- ini, al Axel Hansen Esbjerg er orsøkin, sjålvt um hann «4 ur kjøthandilin »Esbjerg« í Tórs- solu. hesum kieli álti Utlutunin av ul verið í hondum »Havnar ar- heiðsmannufelugas; tað er jú lí kropsliga arbeiðundi fólkinum, sum kjøtid er ætluð, ellisfólki og øðrum neyðsloddum. Í hvussu er, so vildi tað tá verið ræltvisari ållutnd, og tey, sum eiga at einki eig betala kjølid við, høvdu óivað fingið sin part tann part, sum leimum mest ei neydugur. Felagið veit betri en byrådid, hvørji mest treingja lil hjálpar, so legið sum lað ljóðar. skul Ov amlmuðurin, sum kontrollera, at rætt er útlutað! } Hevir hann nakað sum helst vit av hesum í samanburði við »Havnar arbeidsmannafelng« ? Men eitt amlmanninum, o kunnu vit krevjn un (no gr ut hann geri makt galdand » eflir, at sina ansaa tuð ver fødi, sum Førovingar fáu; hann er jú til fyri fólkið altso læn ari fólksins — og ikki fólkið til fyri hann. Góð og bílig fødi er hjartaliga — serliga leim- væl unnad øllum um, sum mesl treingja til hana. Veil ikki býráðið, hvørji ley eru, ella vil lað ikki gera sær so líllan 6muk at kanna eflir lí. so veit »Havnar urbeiðsmannu- hava nýið og felag<, hvørji anga arbeiðisleys og kennir eis- vi » ini hini allra fålækstu. N. Á. EIDESGAARD. Vil slaktaramestari vita, at hesin maður, Axel Hansen í Esbjerg, hevur sent til landbrúks- ministeriið eitt útklipp av blaði okkura, har vitsegdu frá, hvussu kjøtið var býtt åt í eini av teim storru bygdunum. Hunn hevur fingið blaðið sendandi frá ven herværende Forrelninge. Blaðst. UTFERÐ #57 við UMF „SMIRLI“ til Skipanes sunnudagin 2. juni kl. 10 fyrrapartin fra kajuni. — Kostnndurin fram og aflur 2 kr. Farid verdur frå Skipunesi kl. 8 seinrapartin. Administrator.