leygardagur 29. juni 1935síða 1

FRÆLSI Nr. 26. 20 oyr. á 3. og 4. Frælsi (iríheit). Roða, hildin av S. P. úr Konoy kennara, á Jóansoku- stevnuni á Tveroyri 1935. Tað kann lykjast undurligt af tala um frælsi — fríheil á fundi, ið bindisfólk, avhaldsfólk Tað eygnakast, halda. sær ul við fyrsta lað tala um al sum um ikki hóskar væl saman al vera fríur og samtíðar at leggja teymar, treytir, á seg sjálvan. Men 16 vil eg siga nøkur orð um hetta evni — tí djúpari sæð, so vinst bitt sama frælsi, hin sama friheitin einans við, at lann einstaka menniskja lemjir nakað av lí villa, tí ónda, sum býr í henni, og við hesi sjålvuppaling kann liva sum eill frílt sjálv- bjargið menniskja, ein sjålvhugs- andi og sjálvavgerandi skapning- ur. Her er sjálvandi ikki tala um (ad umstrídda evni, um menniskjan hevur frían vilja ella ikki — læt teir lærdu um lad. Vit almannligu menniskju vila, at vil kunnu venja okkum bæði til ill og gott. Tað er ikki sjald- an al hoyra sjålvt vitugar og viljasterkar menn siga, at leir vildu, men leir kundu ikki leggja av at roykja. Tad sær dl, sum um alt cigarin ella tubbakkið er Hetta er t6 eflir mini meining so Oskyld- slerkari enn maðurin. ugi, um ein brúkar tubbakk ella ikki, men er einans drigið fram fyri at vísa á, at sjålvt eitt so óskyldugt ting sum eill sindur kann binda ein av tubbakki menniskja. Hann er betri stadd- ur, er fríari, ið ikki folir atdråttir eftir tí, sum ikki er neyðugt at hava, enn tann ið má lala pen- ing út, vegna sín vana, til ting, ið kunnu umverast. — Vani kann trælbinda! Nú var lað ikki um tubbakk, her skuldi verða falað, men av- hald frá drykkjum og alkoholblandaðum Tað er okkum ikki ókunnugt, ong- friheil. um av okkum, at spurningurin er frammi í leimum allarflestum londum og enn ongarstaðir er loystur til fullnar. Tað er roynt við forboð í — bæði av smærri londum og mongum londum størri, men ikki ber til. Sum- marstaðir gera teir vegin lorfor- an fyri borgarum at fáa fatur í hesar drykkir, og aðrastaðir sum í Danmark lala teir hesar varur vera dýrar, so al tað skal verða ein munagóð útlega fyri lann, ið vil keypa slíkt. — Í flestum | londum verður okkurt gjort fyri, al ikki ovnógv av fólki skal falla heilt undir og verða neyðardýr Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 síðu. avsláttur i prísinum. | } | fyri tí vana, tey eru fallin til. At nokla, at spurningurin ikki oyr, á forsiduni, Við størri Iýsingum fæst | er til — eisini her hjá okkum er al gera seg blindan, er al gera seg fåvitskutan. Okkara Løgting hevur roynt og roynir — hin einstaki borgarin f bygd og by roynir, og ymis sløg avfeløgum royna at gera tað, ið fyri teim- Men hvussu fólk yvirhovur í londum um fykist at vera frægast. skal venjast upp til eitt edrúgl, sjálvhugsandi og frítt fólk, óbund- ið spurningur er ikki loystur enn. Vit hava av skaðiligum vanum, tann her í Feroyum vilja íkki forboð — banna fyri inn- Mutningi og tilvirkan í okkara landi. fólk og neyvan ganga tann vegin, attad Tað borið til í oðrum londum, Foroya Løgting vil skal verða forboð. hevur ikki og hví skal tað so bera til her? Vegurin her verður vælat royna at at síggja, al misbrúk av alkohol fáa tað einstaka menniskja er skaðiligl, og at brúk av ulko- hol særdeilis lættliga kann fora til einstaka og teimum, ið av vara, misbrúk og harvið vera lí til miklan harm og sorg og sam- fundinum til stórt brek. — Og endiliga má tað ætlarlið, ið kem- ur til, upplýsast um, al vil ein vera fríur og í fult mál ráða sær, so må hann ikki venja seg til vanar, ið kunnu taka harra- dømi honum sjålvum, so at hann yvil hann kemur í tað stødu, at má træla og líða, meðan hitt full- harradomi yvir honum. óvanin hevur fingið komna Tað er lí heitir á skúlastjórn, og biður hana beint, at Løgtingid ávirka lærarafólk, so ley í leim- hvar líkindi eru til frå, hvussu brúk og missbrúk av al- um ferum, tess, greiðir ungdóminum kohol kann virka á tann ein- staka og á samfundið í síni heild. Við tað, út til missbrúk, og tann, ið líður undir brúk kann føra ti, er al tykja synd í, so er so lítið annað at gera enn at ráða ungum fólki til ikki at nýta al- kohol, at vera fråhaldandi og — um vilji er til tess — atorgani- sera seg, leggja árligan skalt á seg og vera íðin í arbeiðinum fyri hesum máli. Mangur heldur, at arbeiði fyri fráhald er keðiligt og hevur lítl- | an tydning. Tað er nú einaferð fólk kennir seg ymist yvir fyri leim so, Aal hugsar ymist og um ymsu spurningum. Tað má so vera. Men at spurningurin skal hava litlan tydning, ber ikki til at siga. Tað einstaka menniskja, tað einstaka heim, ið fær sviðan at kenna av mis- brúkinum, veit at siga frá, hvat lað kann hava at:lýða. — Mugu so nakrir av okkara allarbestu landsmønnum hava misskilt alt. Leygardag hin 29. juni 1935. Eg skal einans nevna tveir, ið | JAVNAÐUR báðir hava verið nakað av sín- um lívi — annar meiru og ann- ar nógv, nógv minni á hes- gr um plássi, á Tveroyri. Rasmus Effersøe var føddur her oglivdi síni barnaár her. Hann er til henda dag okkara fínasta skuld, hevur sungið inn Í hann seg barmin á ið leika til okkara fólk og lind. — Alt sitt fráhaldi. ur hvorjum Føroyingi, hevur neista í sær av kær- lív arbeiddi hann fyri Annar var ein maður smábygd í Norðuroyum, ið JO á ungum aldri var staddur her á Tvøroyri. — Meðan hann var VE her, kom norskt skip — á veg til Íslands vegna illveður og sjóarilsku inn á Trongisvág. Meðan skipið lá veðurfast her, hell norskur maður avhaldsfund á Tvøroyri, var ein ungur maður úr Norð- oyum. Frá lí degi, hann hoyrdi henda norðmann, slepli hann íkki tankanum um al arbeiða fyri fráhaldi frá rúsdrekka. Hann fór hygd av bygd og at beiddi alt sítt lív í talu ogskrift (mest við brævskriving) fyri at fáa Foroyingar at hava virðing fyri sær sjálvum og ikki liggja undir fyri ringum vanum. Hin norski maðurin, ið hell fund, var Asbjorn Kloster, og Feroyingurin, ið lyddi á var Absalon á Trellanesi. Man tað vera mangur í Før- oyum nú, ið vágar at siga, al hesir Feroyingar: tusmus Ef- fersøe og Absalon Guttormsson ikki vóru av bestu synum lands ins, vilbjarlir og eldhugaðir? Mugu teir, hvors virki va » teirra liv al arbeiða fyri frælsi og sjálvbjargni Føroyinganna 5 J< je åg U i ye il, iava líkið feil? Ég trúgvi li ikki. Høvdu vit haft fylgt meira leirra ráðum, so hovdu vil verið eilt golt stig fremri í dag, enn vit eru. Íkki var tad leirra andi, ið ráddi, tá leir, ið valdið hovdu, hetta tóku skúlarnar av, líka lá land var slept frá hundraða ára innistongsli til óhefla fríheit, frá ikki at fáa falur á bók ullan Katekismus, sálmabók og lestr- arbók og til útsolu av rús- drekka í nær sagt hvorjum Heldur ind teirra andi, ið ræður, tå vilenn bygdalagi. ikki er liggja í midøld við okkara jarða- skipan, og menn, id skuldu verið fremstir til al broytt lagið, krokja seg til viðlokur frá líðarskeiði í lá mundi vera hin besti. okkara søgu, stundurin ikki Eg fyri min part varnist ikki við at siga, al eg vil fylgja teirra leiðum bæði nalionalt, trúarliga og sociulpoli- tisk, íroknað teirra steðu til av- og eg til, al fleiri við mær ganga tær leiðir, haldssakina, ráði ið teir hava slóðað. Millum áhoyrarnar kr. 1,50 fjóðringsárið Kostar | til | SVAR Hr. Vilh. Rasch. Social-Demokrat« Hr. Vilh. Randbemærkning« »Førova NT. ef ryg . Nr. 25 skriver tasch | ven om de | to Artikler til Fordel for den ka- »ved el til at (holske Kirke, som han Tilfælde« fik Han skubber dem begge Lejlighed læse. til Side ning med kort Bemærk- at en om, de var, »som de plejer at være fra den Side«. Først man jeg bemærke, at j J den ene Artikel, iøvrigt udmær- ket og saglig, ikke kom fra ka- Side. Artikel , Beviser Í tholsk Min med var underbygget ra den kalholske tilg pr Kirkes Lære, lei engelig fol le, og bekræftet af anerkendte Ar- aa »som de plejer Historikere. | | | al |. | ikke-kalholske Í 1 tiklen var alls Men jeg Je Hr. vil med at være fra den Sided. | | ved godi, al dette ikke er Raschs Mening; han andre Ord kun sive. al vi pleje andre Ord kun sige, al vi plejet Delte han sene- »Hel og katholske at skrive Usandheder. — gaar op for een, naar Artiklen Halvmørke« i re I taler om den Wi Kirke og fremstiller sigselv som dei store ÍLYS, der skal oplyse Øernes Indbyggere, som han tror kan bydes alt muligt. Nej, Hr. »præstere Jeg vil ikke Rasch! g r klart en Forklaring« pan, hvad De skriver om Syndsfor lndelse og om Deres Oplevelser, hvad Salg« af Syndsforladelst angnar. Men jeg kræveri>Sand hedens Inleressec for at bru- ge Deres egne Ord . at De beviser det, De paustaar. Løse Puastande uden Navn, Adresse, 1 1 | | *1 í eller Ordlyd kan ikke staa som ) H 1 í . Bevis. Det man være noget, man kan undersøge og kontrol- lere. Et tilstrækkeligt Devis vi bestan i: I. At De paapeger ud fra den katholske Lære, at der bí staar noget som SulgafSynds forladelse eller Salg af Aflad i den kutholske Kirke. 2. At fremskaffe nøjaglige Op lysninger om et »Syndsforla delses-Dokumente. Í Deres Egenskab af Sekretær for Sømandsmissionen maa De da have rig Lejlighed til al gøre det, desto mere som De siger, at De to Gange har set saadant Dokument. De de to Dokumenter, De omlaler, hvilket som helst »Syndsforladelses-Do- et Jeg kræver ikke, al kommer med Bevis for men vil nøjes med el kumenl«. Naar Hr. Racsh endvidere ta- ler om »nogle Ugers Syndsfor- verdur bilagt å posthåsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf, 143. | Í Í | Porto. Blaðið til det franske Sprog, eller ut han ikke har Be- hans Kendskah greb om Forskellen mellem Af- lad og Syndsforladelse. »Nogle Ugers Syndsforladelsec er noget, der hverken eksisterer Kirkes Lære el- Prak- Her kunde der være Tale i den kulholske ler í den katholske sis. »Helmørke«. Hr. el Om Saa længe tasch ikke kommer med dokumenteret Svar, tillader jeg mig at stemple hans Puaslande som Misforstaa- Ukendskab elser, grundet til den þara katholske Lære. Hr. Rasch siger, al Engelens til Jomfru Hilsen Maria siger ikke noget om, at hun var syn- defri, snarere det modsatte. Her- til bemærker jeg, al det græske Ord »Kecharitomene« udtrykker en Overflødighed af Naade. Derfor er den koptiske og den syriske Bibel enige med Vulgata i at oversætle Ordene med »fuld af Naade<. I Overensstemmelse med Kirkens Lære siger Skt. Augustinus, naar han taler om Arvesynden, at alle Mennesker er født i jey ikke diskuterer Spørgsmualet den: »Undtagen den ymfru Maria, om hvem om Synd for Sønnens Skyld«, (De natura etgrat. K. 36.) Med Tak for Oplagelsen. T. KING, PRÆST. „Dansk Arbejde". Við »Dronning Alexandrine« komu tyskvøldid 4 útsendingar frå felaginum >Dansk Arbejde«: R. Einfeldt, frú G. Wandel, J. C. Johannessen, id er Foroyingur, og P. M. Bottcher, sekreterur, grosserur. Uppgáva leirra er at al VII fáa í lag eina skipan, hvareftir foroyskar verur skulu kunna seljast í Danmork í storri mongd, enn higartil hevur kunn- að lalið seg gjørt, tóaleinstakar royndir hava verið gjørdar. Miðvikudagin vóru vit saman blød- Havn bodnir til fundar við monnum frå hinum unum Í hesum sendimonnum. Harri indi teirra í Foroyum. HA Einfeldt greiddi frå ør- — Teir skuldu verid komnir til Føroya í fjor, segði hann, men lå sett- leir aftur. hildu, at lata seg gera at fáa í lag útflutn- ust leir tað væl kundi ing av foroyskum klippfiski til Danmarkar, men tað mátli vera góður fiskur. Fiskurin skuldi sjálvandi vrakast lað var al- deilis nevdugt, men tað var ikki nóg mikið. Tað mátti arbeiðast eftir meira fasllogdum reglum, ladelse«, kniber det enten med | so al ein ikki ein dag keypti