leygardagur 13. juli 1935síða 1

FRÆLSI Verdaldar- umstødan. Hvat ger Mussolini? Síðani Mussolini lók einaræði staðið Hann kom í Italien, hevur nógv rumbul av honum. til við at torna og buldra um kriggj, um eill stórt Italien, ið skuldi lýsa í veldi fyri verðini, eins og tad gjørdi í Cæsars døg- um, lá id tað var eitt verðaldar- ríki — sjálvur skuldi hann koma al standa í søguni sum størri enn Romaríkis stórsti. Og Mussolini legði ikki bert Nei. Alt, hann kundi kroysta úr tí ikki særliga út við orðum. peningarfku Ialiu, varð nýtt til Italiu. stendur hann so í viggi, at land- at »militerisera« Og nú ið er vaðið í eill ófori av skuld. Fíggjarstandurin vísur milliardir í undirskoti, og arbeidsloysi og handils- og vinnulívið sigist al versna i stórum. — Slull sagt: Mussolinis styrid er komid so út á ylstu tremur, at tað krevst ikki nógv aftrat, so hann og lad Hetta veil Hann má lí royna sturlar í avgrundina. Mussolini. at bera tað so í band, at fólks- ins eygu verða vend frá innan- ríksins ruðuleika at nokrum, ið tey kunna takast av í samhuga við diktalorinum. Henda kroysla støda saman við einum óbendiligum slórleiks- anviti hevur leitt hann til eitt innadhvørt — bera ella bresta! Hann må vísa seg og Italiu í veldi og megi. — Men hvar og hvussu? er hill stóra spursmálið. M tað má verða við kríggj, sýn- isl at standa flestum kennarum av verðaldarumsteðuni greitt. Í mangar mánaðar hevur Musso- lini skipað farm eflir farm av hermonnum og krigsvåpnum til Eritrea, hin italiska koloniin vid reyða havið, ið liggur lætt aftur- at få um, ið ikki á nakrarisíðu røkk- abessinska keisaradomin- ur til havs. Tað er í móti Abessiniu, ið Mussolini flensar frá síni tøku- tonn. Nú er regnlíð í Abessiniu — og tå ber ikki til at kríggjast í hesum vegleysn og illgongda fjallalandi. Í september stedgar regnið — og lá ætlar Mussolini eftir ellum sólarmerkjum al døma, at stríðið við Abessiniu skal bresta á, um hann kann og lorir, Tad er eill spursmál, um Mussolini kann og torir at seta eld í krúttunnuna. nevniliga stórt Lýsingaprísur fyri petitreglu: 40 oyr. á 3. og 4. síðu. avslåttur FØROYA: 30 oyr. å forsiduni, Vid størri lysingum fæst i þrísinum. Kønir menn vilja vera við, al hann hevur stórsta kansin at verða sjálvur sprongdur í luft- ina. Abessinia stendur ikki einsa- moll. — Fyrst er hon limur í fólkasambandinum og eigir krav upp á at verða vard í móti álopi av oðrum stati. Harnæst hevur fyrst og fremst England, men eis- ini Frakland alstórar interessur í, at Ítalía ikki gloypur Abes- siniu. Umstødan er nevniliga tann, at hesi bæði londini hava innløkur av og fyri- alstórar g munir fram fyri onnur lond í Abessiniu. Frakland eigurjarnbreytirnar, ið ganga at hovuðsslaðnum. Henda tydningarmikla handils- veg vil Frakland ikki lata frå sær. Hilt eystliga Afrika frá Kapp- staðnum (il Alexandria eigist av Englandi ella stendur undir tess valdi. England vil íkki góðviljandi Malín at tess koloniríki. loyva kíla seg inn í millum Sudanlandið, id er enskt, ligg- ur í millum hill italiska Lybien og Abessiniu. England vil treyðugt verða út- sett fyri al verða álopið av Italiu Her- afturat kemur, at hitt enska So- bæði frá eystri og vestri. maliland liggur í millum hill italiska Somaliland og Abessiniu. Stutt sagt: Fær Italia Abessiniu, sigir lað tað sama sum, at Eng- lands kolonirfki har um leið verður umgyrt av llaliu. Hetta er annar vandi enn hilt miðaldarliga abessinska keisara- ríki. Í sjálvum Abessiniu eiga Eng- bummullar- lendarar veldugar flotur, kaffiplantasjur, stórar gull- og platinminur. — Afturat ollum hesum kemur eitt, sum kanska vigar mest hjá Eingils- monnunum, nevniliga at í Abes- siniu eru keldurnar til ta so kallaðu »Blå-Nilin«. Skuldi tað hent, at hesar keldurnar verða avveiddar, kann Nilinar yvir- svimjing ikki koma til hitt enska Sudan, ið so statt vildi gjørst (il eilt oyðiland — og Englendar- arnir vildu mist allar tær milli- hava sett í bum- ardir, ið leir ullardyrkingina og aðrar fyri- lekur í Sudan. Við ollum hes- um og meir í menlu er lætt at skilja, at England mælir í móti Abes- siniu, og at td leggur allar år- herferð Mussolinis móti ar um borð fyri at forða, at hin eftir kolonium og veldi tyrstandi Mussolini skal fáa Abessinu á sítt vald. Fyri stullum var hin nú navn- frami enski stalsmaðurin mr. Eden | solini »til fornuft« — men henda | um long summi. í Rom fyri at tala Mus- Leygardag hin 13. juli 1935. JAVNADUR ferð einki at hava batt. Og nú frætlist, at sjálvur Mac- sigist Donald skal royna sín vidgilna »forhandlingskunst« upp á Mus- solini. Eitt tykist at vera givið: Lel- Få ur Mussolini kriggid bresta å við Abessiniu, kemur hann at berjast við England við, sjálvt um (ad ans vid at senda honum kriggs- ikki opinlyst stendur hins abessinska keisar- menn. Kanónur og kråt og oll slog » av våpnum vilja streyma frå Englandi til Abessiniu. Um- framt al vilja forða italiskum landataki vilja lær ensku kriggs- våpnasmidurnar heldur en gjarna | vinna milliardirnar av våpna- søluni til Abessiniu. Vit ivast í, at Mussolini torir Ti tað at leggja á Abessiniu. eru kanska storri moguligleikar | hjá honum al bíta í grasið í móti Abessiniu við Englandi og kanska Fraklandi við sum varða- manni en at bera sigurin heim. Men ger hann ikki kríggj, halda stutta líð at mola sínum Waterloo menn hann innan koma innan fyri sítt egna mark vegna hin herviliga ringa fíggjarliga standin í ríkinum. So tad er líka so stór grund til at møla lagnu síni heima hjá sær ivast í, at hann torir at sjálvum. Øl verðin bíðar og bivar ti í spenningi: Hvat ger diktatorurin Mussolini? Frá Hetlandsterðini. við »Signhild« í Het- landi í summar, og eg haldi, at Eg var ” eg må sign lesarum eilt frá viðurskiflunum har. Eitt tað var, at tað ikki bert Var sjálv »Føroya Social-Demokrates sindur fyrsta, ið sló meg, natúran, sum var meinlík teirri foroysku, men eisini mong av livivilkorunum. So meinlik er nalúran korlini ikki teirri foroysku, at hon ikki er betri í Hetlandi. Landið var nógv slættari við heilt stórum flotum, og gråt var einki í haganum samanlíknað við í Foroyum. Tað at síggja Hetlendingar skera torv. var ein sannur stullleiki Teir nýttu foryskera við pinna- grevi, eins og Førovingar nú eru farnir at brúka. Teir logdu Men munur á eygunum — torvid upp, eins og vit. tað mógvurin var var bæði nógvur og teir hovdu góður, og eyguni, skorið, vóru åt í móli 200 metr- SOCIALDEMOKRAT BRÓÐURSKAPUR kr. 1,50 fjóðringsárið + Kostar verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. Hvor maður hevði jørd sina gyrda av, bo ella haga, alt var avgyrt, um tað var lítið ella stórt. Teir nýttu ikki tey netini, sum vanlig verða brúkt her í land- við slíkum Ikki vóru gyrðingarnar hogar, 6 træðr- inum, men trædrir fyri hvørjar 5—6 alin. — ir hædd — piktrådur sást ikki. Fuglurin var nógvur al síggja har suduri — lundi, lomvigi, álka og skarvi og ikki at gloyma másan, ið var so spakur, at ein kundi lata hann eta úr hond- ini. Djørgini søktu Hetlendingar ikki, og lílið gera leir av al skjóta fugl. Teir mugu gjalda 10 sl. (við byrsu). um árið fyri jaktloyvi Eg koyrdi fleiri ferðir í bili har suðuri, og lað undraði meg hej altíð, at hvar eg kom, so vóru | vegirnir altíð líka slættir og vælhildnir. Eg spurdi, um allir | vegir vóru so væl hildnir. Og | lá søgdu leir mær nakað, sum allir Foroyingar mugu undrast yvir: Teir hava vegir, id tilsam- ans eru um 2200 fjórðungar langir. Harav eru 850 fjórðung- ar tað, teir kalla fyrsta klassa vegir. — Tað eru vegir, ið eru púra slættir og fastir; teir eru pressaðir vid damptrumlu. So høvdu leir 970 fjórðungar av vegi, teir kalladu annan gi, sum klussa vegir. Teir vóru gjørdir eins og binir fyrrnevndu ogeis- ini ætlaðir til bilkoyrslu; teir vóru ikki pressaðir við damp- trumlu, men vóru annars líka góðir sum fleir frægaslu landa- vegirnir í Foroyum. Hesir veg- irnir vóru heldur smalri en hin- ir og vóru oflast síðuvegir frá » leim fyrstneyndu, turistvegir og annað. | — Tridja klassa vegir nevndu teir slíkar, id mest vóru rokn- aðir til gonguvegir og sum ikki vóru egnaðir til bilkoyrslu, men kundu brúkast til heslavognar. | Ein stórur partur av hesi vega- 1870—80 bygging er longu í gjørd, og so sjálvsagt eru veg- irnir seinni umvældir og gjordir betri og sterkari. At leir longu nógvum árum“ síðani fyri so vóru so frammalaga í vegabygg- ing, skyldast, at hin enska ríkis- stjórnin, tå fiski- og arbeiðsloysi var um at kova Hetlendingar, læt sela í verk stóra vegabygg- ing har. Eg veit ikki, hvussu nógvar fjórðungar leir foroysku vegirnir eru tilsamans, men nógvar hundrað verða teir ikki, — so nakra samanlíkning millum Ilet- lendingar og okkum í hesum kann tað ikki vera tælan um. J. H. RUBEKSEN. | Porto. Blaðið 9. árg Katolicisme og Aandsirihed. 15. Juni Præst T. I »Før. Soc.-Dem.« træder den katholske King i Brechen for sin Kirke. 'astor King er som saa mange af sine Kaldsfæller en meget be- læst Mand, og overfor det Op- bud af Henvisninger, han møder frem Citater og teologiske med, er der for en Lægmand ikke megel at slille op. Punkt vil enhver, der blot kender en Smu- Kun paa et enkelt le til evropæisk Kulturhistorie, Stand være i til at korrigere ham — del er i hans Omtale af den italienske Filosof Giordano Bruno, der blev brændt Jaalet Aar 1600. Det barn bekendt, paa turde være hvert Skole- at Giordano Bru- no er en af alle Tiders belyde- »Den ligste Tænkere. | nyere Filosofis Ilistorie« siger Harald Høffding om hans Værk, at det er den største Tankebygning, Renæssancen opførte. At en Mand af Brunos mægtige aunde- lige Kapacitet og ubændige Fri- hedstrang ikke kunde affinde sig med den katolske Kirkes skolastiske Spidsfindigheder, det volder næppe længere Forun- dring hos andre end papisliske Teologer. Der aander karakle- ristisk nok en middelalderlig og iskold Foragt af den Omilale, Pastor King giver den store Fi- Hør blot: losof. »Giordano Bruno var en fra- fulden Munk. Saa dybt faldt han, at selv vore Modstandere intet vilde have med ham at gøre. Hun blev straffet af Sta- ten og ikke af Kirken«. At Pastor King endnu i det Herrens Aar 1935 ikke kan se andet i Giordano Bruno end en frafalden Munk, det er, set fra et protestantisk Synspunkl, intel mindre end haarrejsende. Gior- dano Bruno var et Fuldblods Menneske og havde ogsaa sine har ikke det? og Svagheder, men hvem Hans Betydning for evropæisk Aandsliv er dog større end nogen Paves. Men nu med Pastor Kings hvorledes forholder det sig na stand om, at det var Staten og ikke Kirken (altsaa den katolske Kirke), der »straffede« Bruno? Det vil man maaske faa et Ind- blik i gennem Iøffdings Frem- stilling (Den nyere Filosofis Hi- storie I, S. 112): »Han (Bruno) har med Dø- den for Øje fastholdt sin Op- faltelse af Kristendommen i Modsætning til Kirkens, og