leygardagur 14. september 1935síða 1

| Grønla FRÆLBSI Nr. 37. 20 oyr. á 3. og 4 Lysingaprisur fyri petitreglu: síðu. avslåttur í prísinum. -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT 30 oyr. å forsiduni, Vid størri lysingum fæst Vinnuflokksins hasardspæl i ndspolitikkinum: „Havnir i Grenlandi ern óneyðturviligar!“ reypa teir. - „Nú skal Føroya fólk reisa i sínum veldi! - Nú skal setast hart moti herðum! - Nú skal skeiðin takast Í aðra hond! - Nú skal ikki dvínast, fyrr enn kanónurnar dundra!“ 0. s. fr. Spurningurin um fullan veiði- rælt við Gronland er ein aðal- spurningurin í foroyskum poli- tikki. Hann er vorðin lað av livsins hørdu lagnu: Føroyingar hava at kalla einans fiskivinnuna at liva av, og heimagrunnarnir eru oydd- ir av fremmandum trolarum, Sudurlandid er ikki so fiska- ríki sum áður, og Eystur- landið er ikki betri enn okkara grunnar. Grønland er einasta vónin fyri summar- oftum fiskiskapin. Men Grønland er at kalla eill stongt land fyri Foroyingum. Føroyingahavnin er tann einasta havn, vil kunnu fáa til nýtslu. Gronlandspolitikkurin her á landi er eingin partapolitikkur. Her standa Foroyingar samdir. Og tað var logið um teir ikki gjørdu (ad. Allir Føroyingar, fiskimenn, reiðarar og alt heimafólk hava sama ynski: fullan veiðirætt í Grønlandi. Vit søgdu, at Grønlandspoli- tikkurin frå føroyskari síðu er ein fyri allar flokkar felags- politikkur. Helta er kanska ikki heill hann beint — tað er tó rætt, al hevur verið tað. Men er hann tað enn? Ein nýggjur politiskur flokkur: »Vinnuflokkurin« og hansara blað, sum uttan at vera tað nevnir seg »Dagbladid«, sýnist at hava lagt út við einum nýggjum Gronlandspolitikki. Tað fyrsta, sum hesum flokki tøktist at vera umráðandi, var við stórum orðum at útvarpa, al tann Grønlandspolitikkur sum hinir flokkarnir høvdu ført, var einki verður. Hesir flokkarnir, søgdu leir nýggju menninir, høvdu strevast og slílið fyri al fáa meir rætt í landi, t. d. fleiri havnir. Burturspill, rópti vinnuflokk urin. Okkum lorvar ongar havnir. Vit skulu vera menn fyri at fáa okkum skip, sum avloysir tær. „Havnir í Grenlandi eru óneyðturviligar!“ var hitt fyrsta herrép vinnu- MNMlokksins í Grønlandsmålinum. Men lá ið hetla herrópið vísti seg al vera so »desperat«, at lað kódnaði, áðrenn tað hevði fingið ekkó í teim føroysku homrum, funmu »stjor- arnir« ørgrynni av »disperatum« herrópum. lummanum — vil ikki, at í teir Tungir í uppåstanda erva er oman til fjøll: ov full rópa Danir og yvir Feroya „Nú skal Foroya fólk reisa seg í sínum veldi! (Blaðið skrivar: »sinari«, tess andaliga »habitus« er vorðin kynleysur ella kynvillstur í nazihøllini hjá Dovragubba- num.) Nú skal setast hart móti herðum ! Nú skal skeiðin takast í aðra hond! Nú skal ikki dvinast, fyrr enn kanónurnar dundra !“ O. s. fr. orð ! Men ikki vera líka so skaðilig sum Stór munnu tey herrópið til Danir, ið segði teim, al leir í friði og náðum kundu behalda havnirnar? Teir — teir stóru og lungu Í »vasanum« — skuldu vísa vegin til avloysing av havnunum, ið hýttlingarnir í løgtinginum høvdu barst fyri. Okkara áskoðan er, at vil einki vinna við at vera bondskir, orka ikki al (í Vil vera so bondskir, at vit við »veldi« kunna fáa fiskimanni okkara betri veiðilíkindi í Gronlandi. kann Hann, ið veikari er, bert vinna sómdir við viti og hepnari telving við lívsins átroðk- andi grundum. Hetta ræður sær- liga, tá ið hin sterkari meinar, at hansara støda er »Oegoistisk« og lann einasta beina Fig JAVNADUR Leygardayin 14. september 1935. | tridja parti f sakini — her Grøn- lendingum. At Stauning er hjartaleysur yvirfyri teim treingjandi, noktar kampur fyri hansara lívslangi Y hin minnimenta. Hansara stødu í Grønlandsmålinum fata vit ikki. Men at hann er yvirbevístur um, at hansara, ríkisdagsins og støda í Grøn- danska fólksins lands málinum er bein, og at hann heldur seg vera noyddan ivast vit at halda hana — tað ikki í. Og vit tessverri, megu vit siga — ivast heldur ikki í, at slødan ikki verður broytt við bondskleika frá okkara síðu. Vit kenna okkum vissan í, at einasti máli og vegur at fáa Stauning og Danir í heila takið vid til at broyta støðuna er við vilsins og líysins herðu krovum leið, ið interessurnar hjá Føroya fiski- al visa å eina rekur manni uttan at nerva Grønlend- ingar. Føroysk fiski- og arbeiðsmanna livikor. Harri bláðstjóri! Tygum biðjast geva hesi grein innivist í blaði tygara. Ein Danskari, hr. O. M. Schultz, blað skrivað grein um okkara fiski- og arbeiðs- hevur í donskum manna livikor; og (ad, hann skrivar, tykist at harma flest allar tingmenn, ja, summir vilja halda, at lítið og einki er sann- heil av tí; men er heita nú nakað at vera firtin yvir? liggja teir ikki har úti á havinum og tuskast, frá ti teir fara úr skúl- anum til teir ikki orka meir av elli, um lívið annars er teimum lagað, og teir ikki verða eftir har úti — og hval er lønin? 6—7—800 kr um árið; og hvat tað forslær til klædna og matnar hjá eini familju við t. d. 6 born- um, kann einhver hugsa sær: Undirerneringur ! Hvat teim flótandi líkkistunum viðvíkur, vita vit: at skip fleiri ferðir eru farin til Íslands og glað aflurvend, og manningin við at vera heim aftur komin f ollum góðum, og tað hevur eisini verið haft á máli, at tað er einki at gera við tað, tí um nøkur skip skulu vrakast, mugu flest oll av teim gomlu skipunum vrakast. Oivað heyði mangur fiskari verið glaðari við at farið við einum betri fari; tað nýtist lí ikki at siga, at hella kann gera teir illa til passar; teir vita fullvæl, at teir seta lívið í våga, men leir eru noyddir al fara avstað; men syrgjuligt og skamm i- tað, al — bert vinna tad neydturviliga til ligt er meðan leir BRÓÐURSKAPUR Kostar lívsins uppihald hjá sínum ag | knossa nógvar pengar og góðar lotur til teir, ið heima sita — stundum hevur verið roynt at vunnið eitt og (vey oyrir av kilonum av fiskinum, teir koma Ljótt! Ein arbeiðsmaður her í Havn lagi 17—1800 aloflast 12—13— tí Ofatandi, at heimaftur við. vinnur í mesta kr. um árið, 1400 menn, ið fáa 3—4—53000, kunna kr., tað er fáa seg til at halda, at livikorini eru, sum ley eiga at vera. Hví halda tit, at klagan frá læknunum er komin? Handilsavancan maneyrigheitin ikki halda seg hava nakað við at gera, har man alt vera, sum 2—3 grenmeli, tað lað eigur, um vit gjalda dupult fyri t. d. nervar einki, letur tað til. A. Á. C. Holm-Jacobsen våttar órætt sín. Harra Chr. Holm-Jacobsen skal eiga tokk fyri, at hann leggur borðið. Fólk høvi til at síggja, at tað var rætt kortini á fær so sum á fundinum í sjónleikar- húsinum var sagt: Holm-Jacobsen talað við 1) at hann — — hvorki hevði Stauning ella hin >fungerandic stats- og fiskiskapsministarin, H. P. Hansen, 2) at Stauning persónliga ikki hevdi haft við Ananu-málið at gera í hesum viðfangi. Til prógv fyri hitt fyrsta upp- afturtaka vit hesi Chr. Holm- Jacobsens orð: »Eg havi ongatíð sagt, at eg havi losað við Stauning . . .« Viðvíkjandi hinum seinra »ci- terar« Chr. Holm-Jacobsen hetla úr einum brævi frá Grenlands- styrinum : >Í Anledning af Deres Skrivelse angaaende forskellige Fiskerifor- hold ved Grønland af 27. August 1935 til Hr. Th. Stauning, skal Styrelsen — efter Statsminister Forhandling med den fg. Stats- Herr Hansen, herved udtale... minister, Finansminister H. Þ. Til deres Eflerrelning tilføjes endelig, at man under Dags Dato til Føreren og Fiskerne i »Anana« har telegraferet som følger: »Anledning deres Tele- gram til Statsministeren med- deler Statsministeren . . . .« Persénurin Stauning var á feriu og hevdi einki við stats- ella fiskiskapsministarastarv at gera, so leingi »ferian« vardi. Alt,sum hevdi adressu og ørindi til stals- ella fiskiskapsministarin, varð avgjørt og svarað av H. P. kr. 1,50 fjóðringsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. | 9. árg. Hitt máttleysa liðið. Tað ýlir undir jerðini, tað fýlist undir jorðini, smátt fólk býr undir jerðini. Vit livdu kátt, vit trúðu hátt, men tonktu smátt. Várt lyndi er veikt, var áður seigt, nú er tað horvið í myrkri. Vár tíð hon fór, vit drukku bjór, alt rak út við sævarflóð. Tú máttleysa lið legg frælsins mið, hejv andan hátt, fá sálarfrið. Vit flyktust har, ið einki var, bert rotið slógv úr tara bar. MAGNUS SKÆLING Hansen sum fyribils stals- og fiskiskapsminislari. Hetta vistu vit. Okkum undraði tí tey persónligu álop á Stauning vóru ley í hesum máli — og avgjørt sum alt, ið ósakligt og ósatter,ikki til gagns fyri sakina. Tað hoyrara eyðsæð, at Chr. Holm- var hverjum fundará- Jacobsen royndi at andeva ímóti, at annar maður — H. P. Han- sen — hevði haft við helta mål at gjort. Á fundinum leyp hann t. d. hitt petti um, hvarí H. P. Hansen er fyrst = »citerada« nevndur fy. statsministari, og sum sigur, at svarini til hansara sjålvs eins og til »Føreren og Fiskerne i Anana« var givid »efter For- handling med den fg. Statsmi- nister Herr. Finansminister H. P. Hansen.c Aftaná eina tílíka >dokumenta- sjón< gevur Holm-Jacobsen eina syndarliga mynd av einum fast- skorðaðum manni við at gera eina hjálpaleysa roynd at venda orðunum soleiðis, sum at Stau- ning »overhovedet ikki beskæf- tiger sig med« 90 fiskimenn, ið heita á. Vit halda, at hann ikki skuldi gjørt hella — hann er virkiliga ov góður til at geva sítt >bedre soleiðis upp til skutul Jeg« fyri . ... Løgin blaðstjóri! »Dagbladsins« stjóri, harra E. Sondum, skrivar 10. septbr. eina lítla grein: >Ein ósmæin madur«, har hann millum annað ilskast yvir, at vit seinasta leygardag søgdu frå, at Grønlandsfundurin << RP s å