leygardagur 15. august 1936síða 1

-FØROYA- SOCIAL DEMOKRAT FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAFPFUR Lýsingaprísur fyri potitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, | . an Kostar kr. 1,50 fjórðingsúrið Porto. Blaðið | ” Í Spaniu er okkara vón brostin. Hvar kunna vit knýta lívstráðin aftur, sum blóðbaðið í Spaniu hevur kvett? Eru okkara menn „passivir“, nú blóðæðr okkar hin spanski marknaðurin Lívsnervan í Foroyum hevur verið — og er klippfiskasolan Viðurskiflini í hesum ti i Spaniu. allrastórstu Góð landi hava hinu interessu í Feroyum. keypuevni og góð søluvidurskifti Spaniu týða uppgongutíðir í Foroyum. Ring keypuevni og trong sølukor har bera fátækra- dóm og lrong kor til Feroya. 5 Tey spansku viðurskiftini eru eilt okkara livskorum. baromelur So lreytaðir Ja, kunnu siga, at einki land í verð- ósvíkiligt fyri eru vit av Spaniu. vit ini kann vera meiri fíggjarliga treytad av einum oðrum landi enn Føroyar av Spaniu. Tí er Spaniu vælferð okkara vælferð. Í hesum viðurskiftum okkara yvirfyri Spaniu liggur ein deyðs- fári. So væl vit kunna fata, at okk- okkara reiðara- ara fiskivinna, | er avskorin ? og keypmannaslættur hava kjós að sær hin spanska marknadin sum hin altumrådandi, kunnu vil tó ikki lala vera við al ávísa og harmast yvir hitt hættisliga fólk, al menn al fyri okkara kalla einans hava hugsað um at hildið tær sponsku dyrnar opn- ar fyri okkum. Hetta hevur verið eitt hazard- spæl. Tað sýnist nú meiri enn á nøkrum sinni. Spaniumenn eru við at drepa hvønn annan. Teirra keypievni, lívsmegi er við at fjara ið heim í hesum slríði, verður úr- teirra út. Hvor so ber sigurin slilið tað sama fyri Foroyingar. Føroyingar hava sett alt inn á Spaniu — og sum vidurskift- hátta sær í hesum landi, al ini synast teir vera við at tapa alt. Spanialand verður ikki ment at keypa okkara fisk og vit missa i stórum. Hesin kennsgerningur er hætt- isligur fyri okkara okonomisku Vit spurningin út- ið verður at gera, um tíðin verun- vsevni. kunnu íkki skjóta um hvat liga vísir, at Spaniumenn einki kunnu keypa av okkara fiski. Vit hondum í hupp! kunnu ikki doyggja við Vit megu handla nú — í dag sum í morgin. Vit megu royna. Men hvat skulu vit gera? Ja, hvat skulu vit gera fyri at ikki burtur í lagrum okkara? Italia ? tini vera so ring, at litlar vónir okkara fiskur skal rotna Har synast vidurskif eru fyri, at fáa pening fyri veru okkara. Her má ríkisstýrið staturin royna at hjálpa okk- um sum best. Og so Grikkaland, Afrika, Mideuropa, Amerika ? Í ollum hesum londum hava Íslendingar og Norðmenn vunnið fótafesti. Vit Men henda ikki bara vera viðfáningur. Okk- sær megu royna eisini. roynd má um kemst fyri, at tað »imorgin sum ein annan dag« megu send- ast menn, teir skilabestu ið vit kunnu fáa, út til Ameriku og onnur lond fyri at fáa fatur í nýggjum marknaðum. Í nýggjum marknaðum liggja vónir. Fáast teir allar okkara ikki, er alt brostið hjá okkum. Abessinarar vilja aftur herja á Italiamenn i Addis Abeba. Teir hava savnað saman ein her uppá 60.000 mans. Tað at Ras sum var hovuðsmaður fyri hin- frættist, Imru, um abessinska herinum í lands- ins útnyrðingshorni, hevur savn- að saman ein nýggjan her uppá 60.000 mans. Við 40.000 monn um hann leiðina heldur nú móti Addis Abeba og Dessie og sigist at hava oyðilagt fleiri smærri italiskar herdeildir. Abess- inararnir sigast undir álopinum, sum sonur Ras Kassa, Dedja- Addis Abeba at hava fingið hendur á einum match, gjørdi á hópi av vápnum, harímillum nógvar maskinbyrsur. Tíðindi úr Spaniu. | Hitt spanska ríkisstýrið er ment at bera sigurin heim, um útlendingar ikki styðja uppreisnarmenn- ÍHar. Men móti teim nazistisku og fascistisku løndunum kann ríkisstýrið sjálvandi einki makfa. Í Norðurspaniu hevur fólkaflokkurin yvirtakið; bert nakrir býir eru eftir at taka har. Uppreisnar- menninir hava higartil havt yvirtakið í Suður- svanin: men har eru teir nú eisini farnir at vikna. Formaðurin fyri arbeiðara internalionalu, Beløiarin de gjørt eina al 3rouckere hevur til viðurskiflini ferð Spaniu fyri kanna har. Hann hevur verið í Madrid, og sigur, at hill spanska ríkisstýrið og fólkaflokk- urin avgjørt eru for fyri al greiða kollveltingarflokjuna, um verða uppreisnarmenninir ikki slyðjaðir við vápnum og pen- Mill- officerun- ingi frá oðrum londum. pe um 75 og 80 pct. av um hava svikið land sitt, og tað er eydnast teimum at fáa í flokk við sær ein stóran part av her- inum, umframt at teir ráða ella flestu skans Al vid råddu teir eisini yvir nøgd råddu yvir teim unum í landinum. byrja av våpnum av øllum slegum og provianti. Tað var lí ikki burt- ur år von og viti, tå teir hildu seg kunna taka landið í einum handavendingi. Men nakað fyri svarið, teir fingu, var verðaldarsog- ið stóð SCS. I uni. Fólkaflokkurin, vid at kalla ongum våpnum og uttan krigsvenjing, lók eina av gjørda sloðu ímóti leimum. Einslakar hendingar, sum {. d. tøkan av Barcelona og Montana búðunum í Madrid, kunnu bert javnmetast við stakhendingar í søguni. Eingin hevur å nøkrum sinni ivast í, at hin spanski arbeið- arin var djarvur. Men var hann seg, so 5 maður fyri at organisera tiltak nakað? hansara kundi muna Eisini her hevur hann víst seg sum undangongumaður. Bert nakrar fáar dagar kravdi rikisstyrid at savna sær saman fólk til stríðið og fyrireika spurn ingin viðvíkjandi kríggsamboð- um og provianti til herarnar. Og á flest ollum plåssum hal uppreisnarmenninir måttu vikja gjørdust oll vidurskiftini so al siga vanlig aftur. Arbeiðið varð byrjað aftur og friður hvíldi yvir býunum. Um ikki fremmandar maktir, fremmand lond, styðja uppreisn- armenninar, so kann rikisstyrid Í vænta at vinna sigur í hesum ræðuliga blóðbaði. Men, l6 at ley nokta tað, er einki at ivast í, at bæði Italian og Tyskland í loyndum hjálpa »brødrum« sín Herurin hjå um, fascistunum general Franco í Marokko hev- ur roynt at sloppid yvir um sundid til Spaniu, og tad el eydnast einum parti av honum at koma yvir um; men spansk herskip ansa nú so væl eftir, at flytast til Spaniu uttan ikki kann meira av honum at hjålp frå tyskum og italskum her- og luftskipum. Franska rikisstyrid hevur sent uppskot hitt teim ymsu londunum um at halda seg uttanfyri nokta allan til Tað tvska svarið skal vera reið- spanska stríðið og Spaniu handil vid våpnum uliga hampuligt, men tað er at óttast fyri, at bæði Italia og Portugal vilja styðja uppreisnar- menninar. Og kann tað prógv- ast, at teir í royndum gera tað, so er al óttast fyri, at ein helv- itisbrandur aftur skal fara um Europa Herskip ríkisstýrisins hava oyðilagt fleiri skansar suður! strondini Einar tvær enskar mil frá Tarifa kom eitt herskip hjá rík isstyrinum, »Jaime«, inn | strondini og byrjaði at skjóta inn móli skansunum Skipið sigldi haðani fram við strondin líka til Algeciras, meðan lað alla tíðina helt á við at skjóta Frá Gibraltar kundu Onglend- ingar síggja, hvussu spreingi knøttarnir frá skipinum fingu kanónirnar a skansunum at Algeciras, skutu teir inn tagna. »Jaima« var komin 24 áraka yvir býin. Fleiri hermanna- búðir og skansar har fingu a at vila. Síðani setti skipið kós ina beint inn í havnina, har skeyt tað eina heila »breidsidu« lá við Alt fyri eitt kom eldur í ein kanonbål, sum kaiuna. í hann og skjótt sakk hann. Skipið sigldi haðani heilt yvir móli sjómarkinum við Gibrallar, KØDCENTRALEN Tif. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. & En Detail, En Gro . Bygdeordrer ekspederes omg. har lað vendid aftur á aftur; men her lóklist óeydnan al ráma tað. Tað fekk eitt reiði- ligt æl av skotum frá landi og ley gjørdu stóran skaða umborð; men tó ikki meir enn at tad kundi sigla út til hin spanska kríggsflotan, ið lá og bíðaði eftir lí. Flotin sigldi síðani til Ceuta, har skipini logdu seg at skjóta inn yviv býin. Ein hópur av flogførum hjá uppreisnarmonn unum royndi at kasta spreingi- niður á knøttarl skipini; men nakran skada til muns gjørdu tey ikki, og teir å skipunum gjørdu sitt »arbeidi« uttan at latast um vón. Enska blaðið »Daily Heralds« skrivar, at »Jaima« kundi havt skotið Algeciras í mjøl, um teir høvdu lagt í tað. Ibúgv ararnir vóru flýddir í fjøllini, men »Jaima« gav teimum bert nakað at hugsa um. Hesin bardagi hevur ikki heilt lítið at týða fyri ríkisstjórnina ri marokkansku og fólkaflokkin. lað er á hesi strondini, teir hermenninir skulu koma á land, troysta sær at halda á tíð- trupulleikar um lei sundið. Harafturat koma indini um ymsar hjá General Franco í Marokko. Hann torur ikki at flyta til Spaniu so nógv herfólk, sum ætlan hansara var; tí hann má hava nóg nógv fólk eftir, um ikki ibågvararnir í Marokko skulu herja á hann har. Hann hevur verið noyddur at lagt tungan skatt á fólkið fyri at fáa pening til uppreisninu. Og tað botur ikki um skilið. Hin storsti bardagin hevur tó verið um Ovarzun-leidina. Fas- cistarnir høvdu tikid býin Le- sace ; men ríkisstýrið sendi her- fólk ímóti teimum, og í tí stríð- num, her stóðst, mistu fascist- arnir hópin av fólki. Fólkaflokkurin hevur tikið Baana í Cordoba. Hesin sigur verður roknadur fyri eein hin týdningarmesta, tí Baana liggur soleiðis fyri, attað er ein tryggj- an fyri tann partin, ið ræður yvir lí. Í Norðurspaniu hava fólka- frontsmenninir avgjørdan yvir- luta; men uppreisnarmenninir ráða enn yvir fleiri býum har, harímillum Saragossa. Í Sara- gossa hava teir sítt besta kriggs- fólk við góðum kríggsamboðum,