leygardagur 5. september 1936síða 1

FRÆLSI -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT BRÓÐURSKAPUR JAVNAÐUR vtu Lýsingaprísur fyri petitreglu : 30 eyr. á forsíðuni, Nr 36 20 oyr. á 3. og 4. síðu. . , avslåttur i prísinum. Vid størri lysingum fæst Føroyatidindis skt. Jørgen ríður um kapp við teir heiðnu frå Marokko ímóti teirri kúgaðu arbeidarafjøldini i Spaniu. Undir kristindémsins kápu roynir hann at goysa ósannindir úr sær og hylja teirra spansku rebellanna brotsverk, ið er hitt søguliga stórsta, ið nakar hevur titint móti landi og landsmonnum sínum. Hver er hesin sankta Jørgen? Flestir gita uppá x, ið er hin negativi fyrrverandi blaðstjóri á „Feroyatíðindi“. Onkur annnr gitur uppá fyrrverandi málsmann kommunistanna í Føroyum, systurson blaðsins kannuberara. 0g Hví berjist so Spania? Tað er sagt, at frekleiki verður væl lentur. Men mát skal vera við ollum — eisini við tí ónæris- liga. Tí hjá honum, sum ikki kennir hógv, verður ætlanin at bresta. Og hjá tí freka er tað »livid um at gera«, at ætlanin ikki brestur; hansara lyndi er verunliga so óruddiligt og illa- vorðið, at tað, ikki at kunna úlinna sína skemdarællan, rakar aftur á spreingjandi megi. Og lí er lad, hann við týnandi og so legið tað ljóðar, ikki minst umráðandi hjá tí freka atkunna Men at duga henda freklyntum sær hógv. »kunstin« er fáum manni givið. vanliga ikki miskunnaður við skil og mannakunnleika. Hitt bulvirkna, óstortisliga er oftum hansara eyðkenni og ger tað, at hansara atburði verður atstanda til »Skræk og Advarsele fyri onnur menniskju og gerst so statt umvegis til viðmæli fyri hann ella tey, id hin freki vil týna av jerðini. talandi dømi um Sum eitt henda bulvirkna, illavorðna og mót- eitursprongda freklynta stødumannin kunnu vit nevna »Føroyatidindi«s ella tess sveina álop á arbeiðaraflokkin og hansar oddamann —herertað P.M. Dam, ið skal bikast og týnast. »Føroyatidindi«s buldoggaálop á P. M. Dam og arbeiðararorsl- una er vorðið til »grin«, látur- ligt í uttanfyri alt mark tað gongur í mannaeygum, so langt frekleika. Vit hava av og á offrað teigar her í blaðnum okkara heiðraðu lyndið á hesum bul- nakrar fyri at sýnt lesarum doggum. Vit kundu so statt gjarna latið tað verið nóg mikið, Hin freklyndi er og annars loyvt hesum skemdar- gestum Í tøgn at dálka seg sjålvar eftir »alle Kunstens Regler« — til »Skræk teimum sjålvum og vidmæli fyri og Advarsel« móti okkum. Men vit vilja kortini skoyta nøkur orð til tær tvær seinastu = skarnsbytturnar, ið blaðsins . »rebellar« hava tveitt móti arbeidararørsluni og fyrst og fremst einum av henn- ara leidarum, P. M. Dam. Tann eina byttan eitur: »Hvor fører det hen!« Hon stendur i nr. 33 f år. Her er ein »rebell- urin« frammi við »Moral og Ansvarc. Undir einum stormi av »Sprogets vulgære Blomster« móti arbeiðaraflokkinum leggur hann »Ansvaret« fyri tí ringa standi í Froðbiar sókn á herð- arnar á forarunum fyri socialism- uni, ið hann sigur, hevur sitið við maktina í longri líð. Vit vita, at alt,sum eitur sann- leiki, er bannlýst frá »rebellun- um« í »Føroyatidindi« og tað til tross fyri, at teir logra sum »kristnir«. Okkum ikki, at rebellurin Z (menn gita, at tað er x, id hevur við gingið blaðstjóri »Føroyatidindi«s, er nóg mikið frekur lisið á Tvøroyri, hættir sær at undrar lí at vera fyrrverandi til í blaði, sum verður bera fram biksvørt ósannindi. Hvat skulu »rebellarnir« gera, um teir missa ósannindini at liva av? Standurin er ringur! Tað skulu gudarnir vita! Men »Ansvaret«!« Tað er hjá rebellunum — partamonn- um teirra spansku yvir- gangskroppa, ið um allan heimin nú, í radio og pressu, verður skýrdur >rebellarc. | | Leygardagin 5. september 1936. | Hesir góðu harrar hava fgjøgn- um líðina sitid við ræðið bæði í sóknarslýri og vinnulívinum. Nú, tá ið alt var við at sokka, lók arbeidarafjøldin seg saman og skúgvaði teir av pallinum í sóknarstýrinum. Men hvat var tað fyri eilt umboðsmenn fyri 2 árum síðani búgv, I] yvirlók frå »rebellunum«? Ein flokja! Ein tilfkur vavgreytur, at tad hevur líkið meginpartin av leim lveimum árunum at rudda upp og fáa skil og greiði á. Seinasti maður, ið stóð fyri hesum húsagangs- og vavgreyts- búgvi, og sum fekk í lut at avgreiða tað av hondum »re- bellanna vegna, var eingin minni enn »oddamadurin« og marxist- Nazihøvdin- revsarin »selveste gen« á Tvøroyri, ið íó ikki var størri, enn at hann »åt tað bein, hann havnadi«. Ja, so logið er tað, at hitt almenna, sum hann hevur domt niður og norð fyri at blanda seg í vinnu- lívið, at hetta almenna spældi í hansara hondum sum reiðskap fyri at ogna honum stjórnar- sessin í tí av »rebellunum» um- kollrenda arbeiðaravirki, sum hann í »Føroyatidindi« royndi at bíta til avlívs líka frá fyrsta degi av. Tað kundi verið freistandi at nevnt dømi um standin og skilið í sóknarstýrinum, tá ið >rebell- arnir« lótu ræði av hondum. Men lat tað bíða til seinri. Vit lata tað standa til »rebellarnar«, um vit koma nærri inn uppá hetta ! Hin skarnsbyttan eitur: »Om- kring den spanske Borgerkrig« av SL. J. (sankla Jørgen). Í eitrandi hati móti arbeidar- anna stremban fyri betri korum flensar hesin »halgi« frá sínum gifttonnum. Hansara samvitska er ikki småsår. Heilagt er einki hjá honum. Minni enn so. Hann aftrar seg ikki at brúka kristin- dómsins heilagskap sum skálka- skjól og ham, undir hverjum hann við messandi redd lesur signing yvir teir slórstu sam- móti vitskuleysu = brotsmenn mannaættarinnar frælsis- og livsrættarkravi her á foldum. Samstundis sum hann hevjar uppreisnarmenninar í Spaniu sum halgar, id berjast fyri eini hann úr heilagari sak, goysir sær lær frekastu lygnir móti arbeidarafjøldini og aftrar seg ikki við at gera rangt til rætt. Men sum vanligt fyri »rebell- arnar«, kann hann sær ikki hógv, men gongur so langt yvir sannleiksmarkið, at hann letur seg sjálvan úr í lann mun, at hvor einasti lesari blaðsins, sær- liga teir, ið hava radio og hava | arbeiðara | | verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarsteðum og skrivstevuni. Telf. 148. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið ri un | 10. årg. Spania vil keypa føroyskan fisk fyri enskan pening og vøru. Úr Barcelona er komið boð uppá føroyskan fisk. Tað eru tó bert 7000 ballur, teir vilja keypa. Teir vilja gjalda o. u. helvtina i enskum peningi og restina i Veru. Undir slíkum viðurskiftum, sum Spania nú er staft i, er tað neyvan læti at fáa ein slíkan handil Í lag, og menn ivast í, um tað letur seg gera. Helst skuldi varan verið tíkin alt fyri eitt, so óÓtrygt alt er i Spaniu nú. Í Føroyum liggja nú 0. u. 35.000 ballur av klippfiski - umframt allan saltfiskin. KØDCENTRALEN Tlf. 173... KONGEBROEN — Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail. Bygdeordrer ekspederes omg. um tey spansku síggja »ålvin í rodi« aftanfyri ta kristnu givið sær far viðurskiftini, duga at kápuna. Hann knúsar so statt sínar egnu tenn og rívur sítt egna skinn í lepar í fólkaeygum. Hesin rebelski »hyklarin« — vil megu hava loyvi at nýta hesa merking — gongur hart fram móti P. M. Dam fyri, at hann sum skúlalærari skal hava »rebellanna«, forsvarað upp- reisnar målstødumenninar, og kastar P. M. Dam fyri at fara við ósannindum um viðurskiftini í Spaniu. Aflaná ein herviligan orða- streym, ið dømir P. M. Dam og allar socialistar til heljar sum gudloysingar, endar hesin »heil- agi« sankta J. grein sína við hesum orðum: »Sandheden om det, der í Dag foregaar í Spanien, er: at Side Regeringspartiet for Indførelse paa den ene kæmper af kommunistisk Diktatur og Udryddelse af Kristendommen og paa den anden Side kæmper Oprørerne for Indførelse af en demokratisk Forfatning paa Kristendommens Grund.« Hava tit å nøkrum sinni verið vitni til eina Heiðraðu lesarar! frekari lygn í kristindómsins navni? (Meira). Taler i Slokkrot. Eingin eplasjúka er so vanlig í Feroyum sum slokkrot, hon er at síggja í at kalla hverjari eplaveltu um alt landið, og ógvi- liga ofta eru velturnar so sjúkar av henni, at eigarin líður tap. Tí er tað vert at geva hesari sjúku ans. I fyrru helvt av juli mánaði kemur sjúkan til sjóndar, plantur veltuni støgga í doyggja so smátt um smátt burtur. Tá ymsastaðni í vekstrinum, gulna og plantan er vorðin sjúk, avlagast bleðini og kurlast saman (sjúkan nevnist eisini krulusjúka ymsa- staðni í Feroyum). Tað pettið av slokkinum, sum er niðri í moldini, verður vatnugt, hált og dimt á liti. Seteplið er vorðið til sliggj alla tært heilt hurtur, so tómt skalið liggur eftir. Nýggj eplir koma ikki undir, ella verða ið hvussu er »ertrar«. Soleiðis er sjúkan, tá hon kemur tidliga, men hon kann eisini komu seinni á árinum. Få doyggja planturnar vanliga ikki og gulna ikki so upp, men blødini kurlast, og slokkurin verður dokkur og hálur í moldini. Eplir koma undir sum vanligt, men burtur ella seteplid er vorið til sliggj. Orsøkin til hesa sjåku er ein bakteria. Tað ræður so nógv um veðurlíkindini, um henda bakter- ia kann gera skaða ella ikki: Turrligt, forðar sjúkuni, meðan våtlligt og kølid heitt = veður veður fremur hana. Sjúkan kann koma úr jarðar- vatninum á eplið er lá at síggja sum blålig til svert rotsår á eplunum. Sjåkan kann eisin uu så