leygardagur 12. september 1936síða 1

JAVNAÐUR | Lýsingaprísur fyri potitreglu: 30 20 síðu. avsláttur í ovr. á 3. og 4. oyr. á forsíðuni, | størri lýsingum fæst þrísinum. | Við Leygardagin 12. september 1936. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Og SKUIVSLOVUDI, + Porto. verður bilagt á posthúsinum, br Telf. 143 Blaðið ævsavnarsteðum Diktatur og hardveldi: Tom Mooneys lagna - Sacco-Vanzeiti myrðingarnar av Roehm og teir 16 sovjetførarnir, ið Stalin týningin av arheiðaralrælsinum i teim fascistiskt og nazistiskt stýrdn løndunum. þrunin í Týskalandi hansara monnum nú lat skjóta harðveldi troll hyggja at Diktatur, sum einaveldi, svørt tå ið mannasoguni í forntíð og nútíð. vaksa týnandi fyri sjón, Vit Aftanfyri, inni í hesum trøllum finna vit altíð hin sanna-djevulin: ein trá maktgirnd, sinnissjúk eflir veldi og rikidømi. Hesin djevulin er ikki mjúkur einki at strúka. Fyri honum er heilagt. Hann kennur onga aðra lóg, einki annað mark enn tað, ið tænir og fremur hansara mål: makt og rikidømi alt uttan fyri hesa lóg, alt uttan fyri hetta mark skal týnast. — Eingin millumvegur! Henda maktgirndin- og ríki- dómsins lóg hevur dømt og dømir milliónir í trældóm, neyð og vesældóm. Og fyri sjón stígur so hilt »tragiska«, hin lívsins beiski sorgarleikur —: teir og tær, ið hesar milliónur skera í hjartað, og sum kenna tað sum skyldu sína at mæla ímóti teirra tyning, krevja teimum rætt til at liva — leir og tær verða uttan dvol hogd niður, jakstrað og týnd. Hvussu var við Tom Mooney? Hugdjarvur sum fáur talaði hann arbeiðaranna sak. Hann var samfelagsskaðiligur, søgdu teir stóru — og so skuldi hann týnast. Sakleysur varð hann dømdur, sakleysur hevur hann freistað hitt daprasta lív aftan- tyri fongsulsins køldu múrar. Teir múgvandu keyptu rættin leir múgvandu drupu sálina í dómarunum við gulli! Á, hvussi hóskar ikki orðatakið: hin fálæki eigur ongan rætt! Og hvussu gekkst ikki teim stóru idealistunum Sacco og Vanzetti? Hvor blóðsdropi í leim rópti hitt harðasta mót- mæli móli órættvísinum móti teim minnimentu — og sakleysir fingu leir verri lagnu enn Tom Mooney. Hin ríki, teir målt- miklu — teirra gull eigur altíð rættin ! [talia, Rusland! Japan og nú Spania! Tyskland! Eysturríki, Hvussu hevur maktgirndardjev- rikisdags- frå dagsbrandinum í Eldflammurnar ríkisdags- Tysklandi flamma enn fyri eygunum. Hitl ið Hiller, hægsta herviligasta blóðbað, maklgirndarinnar lat vinir, stig, fara fram yvir sínar gomlu sínar bestu vinur, bert lí, al hann óttaðist teirra atfinning — og so er ikki at gloyma hansara koncentrasjónarbeoli, ulin íkki farið við hesum løndum. verri enn helviti fyri menniskjuni! Wien! Hin undurfagri og væl- stýrdi arbeiðaraslaðurin — hverja lagnu fekk hann ikki av ti »kristna« Dolfussi, reiðskapið í salans klóm ! Japan — hin eysturlandski drekin við glógvandi kríggs- og maktgirndardjevlinum fram um allar blóð fylgt ti í holunum á less makt- girndarleið ! — og eldur hava Harðræðið, maktgirndin, hevur sítt frekasta bilæt í diktaturinum. Í tí vont fylgir at kalla alt dapurt, ilt Í Uttan annaðhvort er ella Sí nú í Ruslandi — vit hava hølunum. tað politiskum og mun, av einum oðrum liti. skotið til Týskland við lí nazist- Haðant frælt- ist um hina herviligastu spillu iska diktaturinum. av rættarfatanini f samband vid einstaklingsins fantastisku makl- girnd. Uttan pardón verða 16 av leim frægastu slóðarunum fyri ti kommunisliska diklatur- inum avhevdaðir — teirra roddir móti diktatorinum skulu tagna Og ikki úti við ti. Í tåsundatali verður fyri ævugt. fongslað fyri al hugsa ødrvisi enn Stalin! So eru fruktirnar av harðveldi, diktaturinum, á hvønn hált ella undir hvørjum navni tað nú er. Og kortini, hvat kunna vit annað eitt harðasti og altíð ! Hetta skil tilbidja nakrir okkara vesældóms stóru! Hoyra vænta — menniskja er jú rovdjór, og hin sterkasti vinnur av jubla yvir myrdanarnar i og okkum fyri kristindómin, leir Spaniu, Gud hjálpi náði ið nú jorð! Kitt syndarligur andaligur »habitus«! syndarligt lyndi. Ein (Framhald). Allir Við seinasta lógliga val í Spaniu skilamenn vita: fingu følkaflokksmenniniv reinan meirluta á tingi (Kortes). kratiskan Teir, sum vid voldum vildu forða teimum í hesum, eru ikki demokratar, men mólstoðumenn fólkafrælsis og demokratiskum styrishåtti. Í leirri av fólkaflokksliðinum myndaðu stjórn sat eingin kommunistur og heldur eingin socialistur. Tað er blóðskeivt og bein- lá sltórmanna leiðis hin ósannheit, ið tey bloðini argasta konservativu ikki bert í Foroyum, at nazist- men kring um heimin siga, uppreisnarflokkarnir — arnir, fascistarnir, nationalist- arnir, monarkistarnir, styðjaðir av lteirri ovurríku katólsku kirkjuni í Spaniu — gjørdu upp- reisn móti kommunistiskum yvir- gangskroppum. Uppreisnarmenninir, í radio skirdir »rebellarnir«, gjørdu upp- reisn ; tí teir vildu ikki lúta fyri einum frísinnaðum demokratiskum meirluta ; vildu, at teir fåu ti teir ikki ovurríku góðseigararnir — teir 79.000, 52.000 størstu eig 36.000 um og ha eins og hin g60s- og eyOrika kirkjan Madrid goymdi hjá sær yvir 8 milli- ein biskuppur f ónur í stalspappírum um framt aðrar dýrgripir skuldu rerast av fólkaflokks- tilætladu til bjarging av landinum og teirri ins umskipan tálg fyri 75 oyrir pundið. verða sendar Teir høvdu lógligan og demo- rætt at mynda stjórn. | | | | Í GG | GOTT OG BÍLIGT 5 KOL oc KOKS FÆR EIN HJÅ C1. Clementsen, TELEFON 3189. 00000000000000660000 LAMBSKJØT Gott lambskjøt, ferskar, vælsmakkandi rullupylsur, skinsakjøt, fersk tålg os skolsk lakasaltað lambs- Annars allar aðrar matvørur, góðar og bíligar, sum um allan býin alt fyri eitt. SMÆRAN TIf. 47, 48 og 133. Og hví berjist so Spania? á grúgvu komnu arbeiðara- tjøld. Í Spaniu búgva um 22 milli- g ónur av menniskjum. Sum dømi um, hvussu ræðuliga órættvíst og høpileyst skilið til inir komu til ræðið, skal nevnast, 10 9) av øllum dyrkilendinum í Spaniu. og landsoyðandi Var, fólkaflokksmenn- at 1300 stórmenn eiga um Í Andalusiu og Estremadura eiga slórgóðseigararnir hvønn einasta kvadratmetur av jorð,ið verður umsitin á miðalaldraligan hátt. landbúnararbeiðis- Lønin hjá monnunum er 1'/;—2 pesetas um dagin. Hin tilællada umskipan fólka- flokksins millum annað gongur út uppá: 1) Arbeiðast innflytan av landbúnarvorum - Nú verður skilið í skal fyri at gera óneyðlurvuliga. vegna hitt hopileysa landbúnaðinum sjálvtígóðum árum innfluttur mesti part- urin av landsins nýtslu av korni, grønmeti og eðrum landbúnaðarvorum, hóast Spania av rættum átti, um jørdin var umsitin væl, útflutt landbúnaðarvorur. Í fornoldini var Spania roknað fyri at vera kornhjallurin hjá Romaraveldinum. 2) Arbeiðs- og vinnuloysi á land- inum skal minkast niður í einki við at seta arbeiðarar sum sjálveigarar á jørd, sum teim til forðast skal við lóg, at arbeiðararnir skulu freista ríkið skuldi veita Vega, og trælakor KØDCENTRALEN Tlf. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail Bygdeordrer ekspederes omg. skulu setastsmábrúk uppá 25 ha 1.500.000 ha. skulu bytast út henda hátt. Fyrstskulu takast stórgóðsini, sum menn havn | í len frá ríkinum, og sum so statt eru ríkisins ogn. Síðani skulu útstykkjast stór góðsini, sum rfkiskroppai hava keypt bert til spæla sær við. Harnæst tey stóru kirkjugóðsini, sum ikki verða drivin á nútíður hátt. Við eðrum orðum: tann ið verður drivin ikki landbúnaður, við góðum skili, skal nakran hált nervast. — Fólkaflokksstjórnin hevur, síðani hon varð myndað, roynt av ollum alvi og á vísindaligum botni at fremja hesa umskipan. Hvor er tann Førovingur, sum av sønnum er demokratur og frælslyntur, ið kann annað enn uma hesum reformarbeidi tes bestu kor og hin skjótasla frama ! Hann, ið ikki ger tað, men tvørturimåti spyr lygnir móti ti spanska fólkaflokksstýrinum, er tann sami »rebellur« sum teir spansku, sum íkki hava aftrað sett sítt foðiland í ein at beidarafjøldina og alt fólkafrælsi, hitt fálalið kroppum framvegis kann hava til at landið seg við helvitisbrand fyri knekta ar so av ódugna ríkis hovi útsúgva fjøldina og føra ormindahús. á størg6dsunum. Íslaðin ovurslóru góðsini, fyri tey sum liggja óreklt, Jørdin. Verið tíðliga á veg við seteplunum. A hvorjum våri, lá tað líður 1 út í eplanidursetingartid, kemur fólk í hópatali og biður um set eplir. Hetta er eitt galið lag. | niðursetingartíð kann eingin vænta sær at fáa líkinda seteplir, tí lá fólk tað, skulu selja. Um nakað fæst til tað bæði Og um er hevur selt tey keyps tå, er dyrt og vánaligt. — so er, selin ta tidina g60, tå hon fer frá seljarum, verður hon jú hálvspilt av at vera fylt í posar og flutt frá stað til stað, brotna ella verða lestaðar nálir og hvort av sínum. Hann, ið skal keypa seteplir eðrum, vissið sæl um Tað er frá tey heystið. nógv beinast at