leygardagur 19. september 1936síða 3

GR — - í vong og káka seg av knóranum. Sigið okkum, harra Thomsen: Hætta lygum tygum at nokta fyri, at vidurskiftini í Frodbiar sóknar kommunu, tå ið tygum fóru frá, vóru ein flokja og ein vavgreytur? Høvdu lygum, tå ið fóru frá sum formaður, nakað persónligt arbeiði at vísa á, ið gjørt var fyri flokju og henda vavgreyt? Var kommunan ikki, tá ið lygum frá, at kalla eitt húsagangsbúgv, í høndunum á lygum at greiða hesa fóru sakførarum ? Vilja tygum sýla fyri hesum? Um so er, tå halda vit tað vera líð og stundir til at prógva fløkjuna og vavgreytin — og til tess eru vil bædi fåsir og førir, Lat okkum ló siga við tað sama til rættleidingar av møguligari misskiljan: »kriminelt« hava vit ikki skotið til. Men ódugna- skapurin og vanstýrið av Froð- biar sóknur kommunu hjá >kon- servalismuni«, »nazismuni« ella tað nú eitur, ið stýrt hevur til javnað- »fascismuni« ella hvat armenn tóku við — tað er nóg mikið, ivaleyslt. — Tygum eiga so útspælið, harra H. B. Thomsen, ísvirkis- stjóri. Finnar veiða sild í stórum við Ísland. Í tí fslendska >Morgunblaðnum skrivar Arthur Wieland um finska luttaking í sildafiskiskapinum við Ísland. Vit taka uppaftur høvudsheitini í greinini: „Finsk sildaborg verður við Ísland. 7 veiðiskip, eitt 7000 tons. Læknar, keypmenn, fonysul - og 270 arbeiðsmenn. Finnlendingar økja silduveidu sína ár eflir år og slevna móti tí máli sjálvir at framleiða alla ta sild, ið leir brúka. Av til- viljum fekk eg hovi til at kunnuga meg við Finnlendanna veiðiferð við Ísland, meðan sildaveiðan stóð á hægsta stig í summar. Hetta bar á umborð á silda- veidiskipinum »Petsawo«. — »Pelsawo«, sum er ogn »Finn- lands Fiskeri A.B.«, er eini 7000 hetta skipið vóru í tí finska flotanum tons á slodd, og umframt 7 smáskip. Í alt hovdu Finnarnir veitt 44.000 tunnur Í byrjanini av august. Stjóri felagsins hevði væntað veiðu uppá 70.000 tunnur. Men er hann tó væl hýrdur við veiðina, hóast hann er greiður yvir, al 70000 tunnurnar verður hann at bíða við til eina tær aðru ferð. Eg var heilt hugtikin av hesum flótandi sildaframleidslustad, e. s. »Petsawo«, Um hverja nót eru 14—15 menn. Umborð á Petsawo er sildin krýdrað og saltað, og umsteður eru til at taka ímóti um 1000 tunnum ísenn. 80 konu- fólk kverkra og salta síldina. Stjórin, kamarráð Elving, er væl novddur við teirra arbeiði. Nýmótans veiðiferðir. Straks í byrjanini av juli kom finski sildaveidiflotin Nordlandid, og hann skal dvølja bar til byrjanina upp til avgjørt er, at av september. hátt er kunnuga Å mangan lað for- vitnisligt at seg við veiðiferðina. Radio og telegrafur brúkt til at millum eru óspart halda sambandið skipini. — Verður eitt skip varugt við sild, sigur tað straks hinum frá. | kasti Í venjuligum fingusl 3—400, men stundum bar á, at 1000 tunnur fingust við einum kasti, og lá slóð á hondum. Tað hendi, at nótirnar rivnaðu av ovurstórari lorvu, og lå var sárt hjá Finnum at síggja, hvussu tåsundar krónur fóru verðalda gongd sína. Dagar og vikur kundi henda, at skipini sigldu aftur og fram, uttan at sild sást. Tå legðist ringur hýri á skips- og arbeiðis- fólkið. Monnum komst fyri eins og leir sigldu á skipi, sum reikar um hav uttan miðvísa stevnu. Tilveranin kendist lóm og til- broytingarleys. Fullkomin læknastova - og fongsul. Men straks varðmaðurin boð- aði frå sild, kom liv í. Bátarnir fóru av stad, og motorarnir vórðu settir í gongd av nýggjum. Sjaldan kemur fyri, at skaði hendur umborð, men hendur hann, er alt tilreidar. Læknin hevur væl útbúna lívbúð og høvi til al gera oppskurð (operasjón), Men sjaldan ella aldri kemur fyri, at taka til alt Menninir leita um tørvur er lil tess. honum tørvar at tæknasnildi sítt. råd hjå læknanum vid meltingar- svullum og tílíkum; mær varð ló sagt, at komið hevði fyri, at læknin hevði skorið beinsvullir, og var tað heppnast væl. Ég lærdi læknan betri at kenna sum lelvara heldur enn lækna lær lelurnar, sum eg dvaldist umbord. ... Umborð á »Petsawu« er fongsul kalla tað. Tað er ikki sjáldan tørvur — »bukta«, sum Finnar á at brúka tað. Hjeltskipari er vinsælur maður, blíður, men eisini harður í horn at taka, lá ið stendur á hjá honum. Uppreisn ella alvarsligur kuril er ló ikki at óttast fyri umborð. Hjá fulltrúanum, Kosti Paster- nach, sum kallast keypmaður, kunna menn keypa oll sløg av vorum frá bestu sjóklæðum niður í sigarellpakkar. Alt er selt til tubbakkið. fabriksvirði — uttan Fleiri framleidsluhættir. — Hóast veiðuatferðir okkara eru sumkvæmt nútíma krøvum, sigur harra Elving, verða vit at broyta til næsta summar. Vit ALT MÁLARAARBEIÐI VAKURT OG SÉRA HALDGOTT TILBOÐ GEVAST ANDR. MOURITZEN 7] eru ónoygdir við ta viðgerð, sildin fær hjá viðurskiflavinum okkara, og gera vit okkara ítarsta til at útfylla eftirspurningin eins og al gera vøruna belri og betri. Í summar hava vit gjørt royndir við at leggja roykta sild í dósur við tomalsós, eg ætli, at henda framleiðsla verður okt í miklum muni. Vil hava fleiri jørn í eldinum, hvat ið viðvíkur arbeidshåtlum. Men á núverandi tíðarmundi ber | ikki til at: siga meir um hetta. Øl líkindi ár verða flogfor brúkt við silda- eru til, al næsta veiðuna her á landi. Royndur lutur er, at flogfor hava verið til mikið gagn í leitanini eftir sildastimum og siga fiskiflotanum frá teim. Næsta summar munu vit fara at hava eina ella tvær fljúgvumaskinur við okkum. Finnar selja longu væl av sild til bæði Russaljóð og Sviaríki, og gera teir sær vónir um alt okja henda marknað, sum stundir líða og veiða teirra veksur. Jørdin. Bonusjúka. rætt vanlig at Bønusjåka er síggja í eplaveltum í Foroyum og er mangan so bágin, at bæði triðjingurin og helvt av plant- unum eru sjúkar av henni. Henda sjúka kemur til sjóndar úti á sumrinum, soleiðis al slokkar har og her í veltuni lýsna í blødunum og síðani brotna av eilt pelti omanfyri moldina og doyggja. Hyggja vit so belri at leim brotnu plantunum, síggja vit, at slokk- arnir vatn- eru so undaliga druknaðir og hálir í neðra, og aftur í beninum, innan í slokk- síggja klumpum, sum kaffi- inum vit eina nøgd av svertum bonur í stødd. Hesir klumpar verða vanliga róptir »bønurnar« og harav sjúkan bonusjúka. Tað er ein soppur (Sclerotinia sclerotiorum), ið elvir hesa sjúku. Soppurin veksur við sínum streingjum gjøgnum plantuna og ger, at tað, hann veksur igjøgn- um, doyr og týnist burtur. Tá hann hevur vaksið soleiðis eina tíð og plantan er komin á fall- andi fót, tå veksa hesar svørtu bønirnar fram av soppinum. Tá so plantan er deyð, rotnar slokkurin burtur og hesir klump- arnir koma í moldina og eru lá forir at spíra og veksa upp til nýggjar soppar. Soleiðis kann henda smilla halda sær í mold- ini frá ári til ár, ja menn skriva, at hon kann halda sær eini 4—5 ár í jørdini. Skaðin, ið henda sjúkan ger, er lann, al hon steðgar teim plantunum, ið sjúkar vera, i vøkstrinum, so eplini fáa ikki vaksið seg liðug. Tað tykist GOTT OG BÍLIGT KOL oc KOKS FÆR EIN HJÁ Cl. Clementsen TELEFON 319. tn Ledige Stillinger. Antagelig vil 1 Direktør og 1 Bogholder kunne fua Pluds til 1. Oktober i det nydannede L 'F Føroya Fiskadtflutningur. Henvendelse og Ansøgninger indsendes inden 20. Septem- ber 1936 til Ebba Miiller. ikki, at henda sjåka veksur f eplunum meðan tey vera goymd. Tað gerst einki beinleiðis fyri hesa al tyna sjúku, men lad ræður um at fora smittuni f at koma: 1) Við at leggja smittaða veltu burtur í fleiri år og ikki Við at vissa seg móti at flyta »bønur« nýta hana til eplir. 2) í velluna við seteplum, ambóð- um ruski og sovorðnum. Sjåkan kann mótarheiðast vid: 1) Ikki at seta ov tíðliga nið- ur. Tað ræður um at sela nið- ur í so passaligari tíð, ut eplið ikki kemur at liggja ov leingi deytt í jørdini, men kann fara at veksa beinan vegin; 2) ikki Tað er fyri at ljósið skal sleppa at seta ov tælt niður. væl niður ímillum, so plant- urnar kunnu verða sterkar; 3) ikki at nýta ovmikil kovi- evnitød. Tað er fyri tað sama sum undir 2, fyri at yvirvokst- urin ikki skal verða so stórur, at planturnar av ljóstroti verða slenutar og veikar; 1) at Plantur, ið jørd, verða ikki frískar og sterkar, hava turrlenta jørd. vaksa í ov válari kunnu tí ikki standa seg so væl móli sjúkum sum tær, id veksa á turrari jørd. „DAGBLAÐIГ Tiskatitfuttningurin. Tað kann tykjast legið, at »Dagbladid«, hvers ánari er sak- førari og sum hevði ein sak- forara til løglingsevni og ein annan sakforara til at greiða sínar stevningar, skal fáa seg til at koma við slíkum persónlig- heitum, sum tær, ið eru saman- kroystar í greinini »Rød Front«, Men logið : hetta er korlini ikki so »Utenom, sa Bøjgen !l« Fyri at koma inn al kjarnanum, »betrigva« »Dagblud- ikki paa skrivað hevur hinar báðar greina- skal eg num«, at tað er >Marxist Skolelæreren Suderø«, ið stubbarnar í »Føroya Soc.-Dem.«, men undirritaði. Um »Dagbladid« so elur í seg aftur persónlig- heitirnar, ella tað letur tær hanga og darra í levsari luft ella tveitur tær yvir á meg — ja, harum tað. So, reiðararnir hava tapt 15 kr. á hvorja ballu av portugals- fiski. Man hetta ikki vera dekan og ivaleyst? Og eilt enn: Hevur útfluttningsfelagið — so ungt tað er — ikki havt hægri boð uppá henda sama fisk enn tað, tað nú selur hann fyri? Ger so væl at svara ja ella nei! blað reiðarar, ið farnir eru So skrivar hetta sama um teir av knóranum, og ein fær ta fatan, at »de færøske Redere har sat alt til, hvad der i tidli- gere Generationer ved Flid og Sparsommelighed har været op- sparet .« Nei, lat onkun fara undir at granska búgvini, og hann vil finna, at við einstøkum undantøkum er tud júst trot uppá framskygni, ið hevur verið atvold til húsagangin. Í mongum tilfellum hevur tud verið so, at tey ár, driftin gav yvirskot, átti reiðarin tað, meðan forrættningin átti driftinu tey ár, hon gav undirskot. Nú eru tey tíðindi til landið komin, at fiskaúlfluttningsfelagið fingið 1 ráða yvir, og felagið skal eiga hevur miilión kr. at monopol uppá útfluttning av fiskinum, lí má ein vóna, at eisini tær treytir eru ålugdar, at fáast við fiskasølu, allir sum skulu hava rætt at fáa sín fisk seldan gjøgnum hetta felagið. Av eini grein, ein keypmaður skrivar her í blaðnum í dag, sæst, at leir smærru fiskakeyp- ikki eru tilfriðs við lað uppskot, reiðararnir settu ararnir aldeilis fram. Vónandi verða tað menn, ið ikki direkta eru interesseraðir í nøkrum bestemtum reiðaríi, sum koma at ráða fyri útfluttning- iuum, og ikki stórreiðarar. >Vi haaber, at vi har forstaaet Deres Artikel rigtig, Kammerat Dam, nemlig at De mener, at »alle« skal være med til at bære Byrderne, og ikke som nu blot de »enkelte«, og at det ikke er saadan, at »alle« kan skal være der er »Gevinst« og Tabet til de »enkelte eller Statenc. — Við >Dagblaðiða sín leiðara seinasta med, hvis ellers overlade hesum ordum endar týsdag. Teir hópa, at javnaðarmenn fiski- mannin vera við til at bera tað ikki sæð vilja lata hin føroyska hava mátti tap, sum reidarar kunnað ella viljað koma. Hetta hop rímar væl saman úttalilsi, framkomið í um, at fiskimadurin einum sum einaferð áður er hesum »dagblad« vinning av hevði ov nógvan sliti sínum. Poul K. Mouritsen.