leygardagur 19. september 1936síða 2

Kann óskilið her á landi ikki rættast? Tað kann væl ikki vera ov- mikið sagt, at óskil er í mongum her á landi. Tað fyrsta, eg her skal nema við, er okkara fluttningsviðurskiftir, Tað verður lýst í blødunum um at taka góðs við »Tjaldur« — sum eisini skuldi verið tað rætta. Sandi skulu brúka »Tjaldur« og so ta Um vit heima á einu rutuna, sum vil eiga higartil, so ganga í minsta lagi 8 dagar, man kann fáa veruna Eg undirritaði fekk verur við »Tjaldur« seinast; nú áðrenn at selja. er »Tjaldur« aftur í Føroyum, og varan er ikki enn. Væl vóru lað ólíkindi tann dagin, higar; men viðvikudagin bleiv komin til sølu »Smiril« var planadur ringt til Havnar, um tad ikki var gjørligt at fåa Smiril inn antin á suður- ella norðurferðini; men tað varð so ikki. Eg eri lá noyddur at ganga út frá, at tað vóru gyldugar grundir fyri, at ikki kundi koma. Tá álitismaður = Gunnar Winther var umborð, má man hann okkara rokna við, at hann hevði fingið hann inn, um tað var gjørligt, tí hann var við í ferðini suður og visti av, at lad var nógv vara til Sands. Undarligt haldi eg tad måtti ljóða fyri mongum — vit eiga ein fart higartil um vikuna — at tað skal vera onkuntíð hildið av okkara framstandandi monn- um, at tað vil ikki betala seg hjá »Smirli« at koma av Dals- endanum og norður til Sands. Onkuntíð verða Sandingar hildnir at hava so mikið at týða sum tann kolamoli, ið »Smiril« brenn- ur hesa leið, ja, fyrr enn ikki, tá krossarnir eru á lofti. Okkara skipan er í mínum eygum sera undarlig. Um so er, at tað skal kostbart at fáa »Smiril« inn higar fatast so, at lad er ov einaferð um vikuna, so haldi eg tað vera belur, at hesin túrur verður niðurlagdur fyri tað, at tað er ovlítið at koma einaferð inn og ikki fyri tað, at lað er oymikið. Okkara bildrift tykist at fána alt meir og meir, so flultnings- viðurskiftini eru ring. Fyrr var tað so frætt, at »Tjaldur« var inni her tvær árið; burtur í »disse Dagec. Tað sær ferðir um men tað er mær so legið út, at »Tjaldur« skal íkki við minni kunna koma inn her enn 10 tonsum av veru. Seinasta ár fingu vit ein dansk- an lækna, tá vísti tað seg einki at vera í vegin hjá »Tjaldrinum« Nógv vara var umborð higartil. Spurt at koma inn við honum. varð, um hon ikki kundi fáast upp; men tað var Ogjørligt. Sami lækni fór avstað aftur nú í heyst á sama hátt: tað at vera til hindurs hjá honum at fáa vÁlkunar at Hvat hann galt tóktist einki koma inn eftir sær. fyri henda túr, er mær ókunn- ugt; meira, enn vestanmenninir galda men um hann ikki galt fyri at fåa vestur ta vøruna, UU UR sum teir taka við »Tjaldri«, so var tað ikki nógv. Tað hevði verið forvitnisligt at fingið at vita, hvussu tað er við hesari rutuni vestureftir. Ég vil í stuttum síga, at vit Sandingar av hesum ringa vøru- fluttningi gjalda líka nógv fyri at fáa okkara voru frá Havnini til Sands sum frá útheiminum og til Havnar, av tí at vit mest altíð noyðast at taka hana yvir Skopun, og tá førur tað hendan kostnað við sær: lossing í Havn, vørugjald, lossing umborð, frakt til Skopunar, lossing og havna- pening í Skopun, bil til Sands, av øllum hesum rassaríi er fylgjan tann, at man ofta fær sundurskrædda og dýra veru. Av hesum óskili má fólk skilja lað, at um balanca skal verða í handilsskapinum, má alt hetta roknast út á vørurnar, og við tað kemur keyparin at svíða. Tað er ikki logið, um tað ofta og títt verður knarrarav honum, ið keypa skal, og lítið hevur at keypa fyri; men lá prísurin ber verður hildin langt niðanfyri prísirnar á sum spara allan henda kostnað, so haldi eg, at tað er ikki stórt at siga við teir, um so eg eri leimum plássum, ein av teimum. Tað er mangt sum vert kundi nomið við verið at og spurt menn vísari eru enn eg. Hvussu ber tað til, at at kalla alt okkara vinnulív gongur til- feldiga? Ella kunnu tit Føroya valdu tað ? Ég má um, sum álitismenn ikki merkja siga, at eg væl feli, hvussu planleys okkara vinna er, bæði ultan- og innanlands. Okkara arbeiðsgongd hevur fort meira á ta leið al gera okkara virðileysar enn nakað annað. Tað, stríðst hevur verið fyri, er mest fiskiskapur, eisini tuð einasta, sum er komið undir kontrol av vraking — men produksjónsmidlar sum okkara hann er ikki av salgi. Nú sýnist, sum eitt útfluttningsfelag hevur tikið seg saman viðvíkjandi fiski. Nú veit eg ikki, hvussu hetta felag ætlar sær at arbeiða. Útfluttnings- rætt sýnast allir ikki at koma at hava, sum avhenda fisk. Tað er fyri so vítt ræft, at okkara fiskur ikki verður boðin út til útheimin hurl um hey; men skulu allir Føroyingar ikki rætt til hetta út- gevi eg ikki hava sama fluttningsfelag, so nógv fyri tað. Latum okkum taka útiróðurin. Tað eru menn á útriðunum í Føroyum, sum keypa fiskin frå útróðrarbátum og líða undir tí útstandi at skula fáa hann (il tey sum pláss, skipini avtaka hann, skulu teir so eisini fáa ein millumprís fyri sin fisk, hvat pris skal tå úti- róðrarmaðurin fáa? Var tað ikki rímiligari, at henda skipan varð løgd til rættis av Foroya løgtingi og okkara bestu sølumenn valdir at stíla fyri søluni bæði innan- og uttanlands, og ein og hver hevdi sama atgongurætt til sølu? Tå fyrstani kann okkara fiskur verða seldur væl og allir vænta sær fult virði fyri hann; men sum nú er vorið, fær eingin lað. A sama hátt er við okkara eplasolu, ja, ein góðan mun verri. Tó vit eiga nógv eplir í landinum, verður innflutt í hópa- tali. Ikki at brúka okkara egnu eplir! Slíkt má føra til armadomi. Sjálvandi má tað reiðast so- leiðis fyri, at okkara vørur koma undir tað kontrol, at tær eru søluførar, í hvar tað so skal verða. Tá tað er gjørt, svíkur hann sítt, id ikki vil okkara egnu vorur. Tað er ofla land brúka umtalað í bloðunum av okkara tingmonnum, hvussu okkara grannalond reiða fyri búnaðum. Hví skulu vit tå lata okkara landsmenn liggja innifrystar við sínum vorum, meðan vil keypa frá eðrum ? Her mugu tit landsins valdu menn grípa inn, lí lit eiga fyri skuldina fyri Tað var betur, til reiddu fyri einum ein stóran part hetta óskil, sum her rásar. súmuligum prísi og kontrolli til okkara eplir, so ikki hugurin hjá dyrkimonnunum bleiv dripin, og at tit reguleraðu innfluttningin, so at okkara egnu eplir vórðu seld, áðrenn inn varð flutt. Al sela toll á til dømis steintoy og annað, sum má brúkast og ikki verður gjørt í landinum, sýnist at bera væl til; men at hjálpa fólki til sýnist ikki at bera so væl til. Eitt lítið dømi verja um tey virðir, teir eiga í betur skattaevnir, tað hvussu aðrir sínum landi: Hiðani fór fólk í summar niður til Keypmannahavn, og við varð tikin ein lítil døttur av eplum; men tá tollararnir komu at hyggja at góðsinum, fóru teir avstað við eplunum, og sjálvandi fingust tey ikki aftur uttan móti tolli. Soleiðis kundi ein blivið við at spurt um, hvat ið gjørt er fyri teimum ymisku vinnuvegum her á landi. Eitt orð er, sum sigur, at »ull er Føroya gull«, og tað er vist eingin lygn í hesum; men hvat er gjørt fyri lí sum ødrum. Tað verður ofta umtalað, at okkara ull eigur ikki at fara ótilvirkað av landinum, og tað er rætt. Men skal einki skil verða á tilvirkan og úlfluttningi, skal eisini hella ganga tilfeldugt sum so mangt annað? — Ég kann sjálvandi fáa tað aflursvar av onkrum, men ikki av rætthugs- andi manni, al keypmaðurin skal sjálvur halda skil á í. — Harlil er at tað sama siga, at so kann fiski- mansins part, tá hann er heim- Okkara reiðarin vraka komin við veiðu síni. ullvirki hevur ein ómetuligan týdning úli um bygdirnar, bara tað kundi fingist í tann stil, at soleiðis skal eitt plagg síggja út vinna sær markna Í Men statt, er tað gjarna so, at tað fyri at útheiminum. sum nú er gongur einaferð men ikki meira, av tí lað verður for lítið skil hildið á og ikki vrakað til fullnar. Royndirnar Tað verður lí aftursent sum óseljulig prógva lað. vetur var seinasti til fullnar, var hjá fólki vara. Ein velur; eingin veit stuðul tað uttan hann, ið hevði við lað at tað, at alt fyri, bert av hvat gera. Syndarligt er skal hesum vanda Øskili. detta = niður KØDCENTRALEN Tlf. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konsorves. En Gros á En Detail, Bygdeordrer ekspederes omg. Her gekk tað soleiðis fyri seg, at tann, sum onga ull átti, fekk ullina útaftur at tilvirka, bert við at trekkja innkeypsprisin á ullini av aftur, lá fólk kom við plagginum, so tað var ein fólki, hevur at liva av ultan la góður stuðul hjá sum einki avrokning, fiski- neyðar sum maðurin fær og viðhvort ikki fær. Fiskin sær fiskimadurin úti á bygdunum sum regul ikki aftur, frå tí hann verður sallaður undir fiskarinum,, Av lí at vara okkara sum regul ikki kann koma til lað ikki ley neyðar oyrini falla bygdini heldur enn nakað annað. Tað er okkara eggjasola, sum íkki er okkara egnu bygd, er so „frætt, at fyri lossing niður her í Eitt annað er eisini. so lítil summartidina. Hví skal tað verða ført í túsundtali inn av eggum, so uppkeyparin noydist at ganga og renna frá Per til við ley foroysku ? Og tað verður Páll fyri at sleppa av ikki allíð til besta prís, tá tað skal ganga soleiðis fyri seg, so hareftir verður prísurin til høsna- haldaran. Tungt er tað at kenna, at vit Foroya synir skulu standa so ósamdir, at lá man roynir eftir marknaðum í åtheiminum, skal fáa tað til aftursvar, at teir hava hatta og hatta tilboðið, so tå kanst ikki koma í betraktning. Eg haldi, at um vit Foroy- eflir (il koma at fáa ein betri planlagdan ingar her dags íkki vinnulívspolitikk, enn vit higar- til hava havt, so verður tud leingi at bíða eflir betri tíðum í Foroyum. Tad kann sjálvandi av mong- hetta mær fyri, at eg eri so grammur um, sum lesa, kastast at fáa tey ymisku vidurskiftini undir kontrol; hvat vil tú lá sign um leg sjålvan ? Til tað vil tað er meining at liva sum eitt lógleyst eg svara, al ikki mín menniskja í samfundinum. Um tit Føroya valdu ålilis- menn ikki halda tykkum vera førar fyri einum slíkum arbeiði, so er lað ikki vert av tykkum , at halda å fundum framman- undan løgtingsvalum, at tit eru menn al sela tykkan í rongina at stýra. Eg krevji av tykkum, at tit fora okkara verk inn á ta tryggu kronometrið leið, at líka sum tryggjar sjómannin á sjónum, verk okkara tryggjast, tá tað er gjørl, skulu nokk vísar- skal arnir koma at vísa rætt; lí tað er verkið, ið skal føra vísararnar, og ikki vísararnir verkið. J.K. P. Keypið frá teimum, sum lýsa í „Feroya Social-Demokrat“ Harra H. B. THOMSEN ísvirkisstjóri, = Tvøroyri, »Hann, ið er sekur, at sær tekur. Eitt sannleiksorð ! Tygum eru sekur, harra Thom- sen, sekur í eygum arbeiðis- og javnaðarmanna sum oddamaður á Tvøroyri fyri ta rørslu, ið strembar ímóti at týna javnar- arbeiðaranna frí- manna og gerinarstarv. Hetta vilja tygum valla nokta. Kunnu lygum tá undrast á, at Tvøroyri — teir allarflestu, ið lesa vit gita tygara persón aftanfyri »Føroyatfdindi« — og tey ymsu dulnevni í »Føroya- tíðindis, har tey ótespiligastu 6kvamsålop á okkum persónliga og socialismuna og arbeiðara- flokkin í síni heild finna inni- vist. Ein gitan, ið gongur javn- bjóðis við tygara stødu og atburð, lá ið lygum vóru blaðstjóri á »Føroyatfdindi« ! Kann vera, at vit við ødrum hava gitt skeivt viðvíkjandi faðir- skapinum til tær 2 greinirnar. Men leiðis guðpápi! kann tað broytast, fosturfadir, um ikki bein- vikast? Gjørd gerð hevur onga vend. Sum maður sáðar, verður hann at heysta. Tann gerningur, tað fræ, politisk sæð, ið liggur frá tygara hondum, bar og ber åvøkstur, samanber »Føroya- tíðindi“, og tygum gleddust sum sáðmaður. At lygum nú ikki vilja kennast við åvøksturin, nú hansara dapru svortu skuggar eru við at draga tygum út á vegin, lann vegin, ið lygum hava funnið fræga i sturta aðrar at hava roynt at oman á — lað broytir einki. Alt annað enn prúðir, sanni- | fostursynir iga einki at vera erpin av, hesir tygara við sínum ódreingjaligu brogdum! Ohugna- ligt at vita sær, al lað, teir hava nomið, at lað einans kann sýna sínar giflugu ormelnu groddar í hulduhamunum sum X, £ SL. J. (] 6. s. fr. At tygum, tygara politikkur, må koma at standa fyri svar- skotum, tå ið fostursynir tygara ella andaligu »avleggjarar« flensa frá lonnum á einum haga, har lygum og tygara flokksmenn eiga allar = vatnsseyðirnar — tað kann hvorki undra ella ógva tygum. Tað er jú av sjálvsávum, at beitt verður eflir tygum og tygara líkamonnum ! >Den som graver en Grav .. .« Froðbiar sóknar kommuna er sanniliga ein hagi, hvar tygum og lygara felagar eiga allar ratnsseydirnar. Og latokkum siga: lað er eingin slutlleiki at vera tann, ið skal geva »pillararnar«. Hvorki arbeiðaraflokkurin á Tveroyri ella vil leggja lag í at bera kannuna av hesum sjúk- lingum. Tygum eru firtin, harra Thom- sen, ti vit ikki vilja bera hesa okkum at kannu loyva beina adressuna til tygara og til tygara felagar. Satt al siga, høvdu Her men vit vænta meir av tygum. mátti verið lætt hjá tygum at valt tann klókara partin, id er at tiga íslaðin fyri at leypa upp ý p — — -