leygardagur 26. september 1936síða 1

FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, | Nr 39 20 oyr. á 3. og 4. síðu. . , avslåttur i prisinum. FØROYA: SOCIAL DEMOKRAT Við størri lýsingum fæst JAVNAÐUR Leygardagin 26. september 1936. BRODURSKAPUR | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið -- Porto. Blaðið p verdur bilagt å posthåsinum, brævsavnarstødum 10 arg “| 2 . . | og skrivstovuni. Telf. 143 Valini i Sviariki: Stórsigur fyri javnaðarmenn Í Svíaríki. Javnaðarmenn vinna reinan meirluta Í Svíaríki. Teir konservativu fáa eitt dekans manna- fall, og teir nationalu, nazistarnir, verða stríkaðir ut. Kommunistarnir taka seg 2 menn fram. 1936 er eitt valár í Skandinaviu. Í grannalondum okkara, Dan- merk, Noreg og Sviaríki fara val fram í ár. Landstingsvalinum í Danmark greiddu vit frá í seinasta blaði Tað bar javnaðarmonnum stór- sigur í hendi og knasaði vinstra. Valið í Sveríki fór sunnudagin hin 20. í hesum og gav enn og storri sigur í hendi og fram har ein javnaðarmonnum lók reiðiliga andadråttin frá teim konservativu, ið gingu 74.000 atkvødur aftur og mistu 11 menn á tingi. Javnaðarmenn vunnu 12 menn og gingu 315.000 atkvoður fram. »Socialistarnir«, ið skiltu seg frá Moskva kommun- menn, meðan istum, mistu 2 kommunislarnir fingu 3 menn aftral. Úrslitið úr valinum varð, at 112 menn, Javnaðarmenn hava »Socialistarnir« 6 …— ) — Kommunistarnir Tilsamans 123 menn, 230, meirluta, um teir kunnu semjast. Tíðindi frá, at Per Albin biðið bóndaflokkin gingið saman við av tingsins allso reinan ganga Hansson hevur javnaðarmonnum um at mynda stjórn, men tað er ivingarsamt, um nakað verður burtur úr (lí. Tá ein lítur út yvir Europa og sær, hvussu diktaturid, eina- veldið, har tað ræðið, fjøldina, so er tað hevur vunnið arbeiðara- einki at undrast yvir, at arbeiðaraklassin sær kúgar í Norðanlondum, ið er ein hin mest håttmentada arbeidarafjøld f heiminum, gerst varin og ikki á nakran hátt vil útseta seg fyri at uppliva tað sama, men tekur seg saman um javnaðar- manna leiðina. Arbeiðarin í Nordanlondum vil liva sum friur sínum. Hann maður í landi vil hava loyvi at hugsa tað, honum lystur, og siga tað, uttan at bera ótta fyri konsentrasjónar- bolum og fongsli. Og hann vil sjálvur taka allar avgerðir í arbeiðisviðurskiflum sínum. Ein grundin fyri sigrinum er arbeidararnir óivað lann, al gjøgnum arbeidsmannafeløg síni stadid væl saman hava lært at og vunnid sær samfelagskunn- leika og samfelagshug. Gjøgnum feløg sini hava teir lært, at um teir skulu vænta livsmålum og krøvum sinum fullan frama, so eisini hava fulla megu teir ávirkan á lóggávuna. Feroyskir arbeiðarar eiga at ynskja starvsbrødrum sínum í Danmørk og Sviaríki góða eydnu við teirri framgongd, teir hava um, at tað má havt, við vón eydnast = javnaðarmonnum at arbeiða soleiðis, at kor arbeið- aranna megu batna. Hetta eiga føroyskir arbeiðarar at ynskja. Men leir megu kortini gloyma, at leir heldur íkki sjálvir arbeiða undir so våna- ligum korum, at hvorki danskir ella svenskir arbeiðarar vildu kunnað fatlað lad. Ahessinia og Geneve. Nå er lað avgjørt, at Abessinia stødugt skal hava loyvi at senda menn á fólkasambandsfund. Hin abessinski keisarin hevur lakkað londum, ið hava verið fyri hesum. gjøgnum bleðini teim Tey italisku bloðini og ymisk stórmannableð kring Europa eru avgerð. Tey í ødini um hesa halda, at Italia vil halda seg burtur frá Geneve og knyla seg nærri at Tysklandi, so at Europa- londini koma al standa í lveimum bólkum: diktaturlondini kontra ley demokratisk styrdu londini. Ríkisstjórnin vann meirluta Í landstinginum. Javnaðarmenn vunnu lutakastið á Bornholm. Týsdagin vóru valmenninir, | sum valdir vórðu við landstings- Í valið í Danmark, samankomnir at velja landstingsmenninar. Ur- slitið úr hesum vali varð. at javnaðarmenn vunnu 3 mandatir, | leir konservativu 2, meðan vinstra misti 5. hildu Feir radikalu støduna. Stjørnarflokkarnir hava nú 38 landslingsmenn, 31 javn- adarmenn og 7 radikalar, og métstødumenninir, vinstra og høgra, hava lilsamans 37. A Bornholm høvdu stjórnar- flokkarnir einar 550 atkvødur meir enn hinir men fingu kortini Danmarkarferð LÅ føroyska skúlabarna. Sum kunnugt vóru 67 føroysk skúlabern og ferdadust í Dan- merk í summar. Farið varð við »Tjaldur« frá Tóshavn hóskvoldið hin 6. august. Vedrid var frålika gott allan vegin niður, og móttokan í Keypmannahavn stóð væl saman við tað frálíka summarveðrið. Um nåttina búðu vit umborð á fregattini »Jylland«. Har umborð vóru 650 sengur, og tað er pláss til o. u. 2500 sengur falt, so ein kann ætla, at hetta er eitt stórt skip, og við lað, at tað liggur við síðuni tað at búgva móli landi, so er har umborð eins og at búgva á einum hotelli. Av lí at eg var við á ferðini, men mátti fara heim aflur til Føroya, vitjadi eg nú um dagirnat harra lærara Matras í Tórshavn, sum var ferðaleiðari, og spurdi eg hann sjálvandi, hvussu ferðin gekst, aflaná at vit skiltust. Harra Matras er frálíka blíður og Ltydur, seleiðis sum hann altíð er vanur at vera, og greiður hann soleiðis frá ferðini : Sum tú vísti, fóru vit fil Karise á Suðursjællandi, og vóru vit har frá 10. til 14. lærarafólkini august. Bornini og fingu har innivist í ymsum húsum hjá frálíka blíðum og fittum fólkum, id gjørdu alt fyri, at vit skuldu fola okkum sum heima og síggja og uppliva mest mogu- ligt. Fyrstilærari hr. K. A. Kristen- ikki fleiri valmenn enn leir, so har málli gerast av við lutakasti, javnaðar- ella hvor flokkurin, vinstriflokkurin, ið hava skuldi henda landstingssessin. Javnaðar- við lutakastið og menn vunnu fingu hann. Stjórnin hevur sostatt vunnið fleirtalid eisini í landstinginum. Men hetta fleirtalid kann kortini vikast enn: — um ein, ið gongur í flokk við vinstra ella hogra, verður valdur fyri Føroyar, so stendur á jøvnum parlanna millum. sen, formaðurin fyri Danmarks lærarafelag, hevði fyrireikað ferðina í Suðursjællandi, og dugdi hann avbera væl at leggja alt til unum. rættis og fara við born- Hvat sóu tit, sum var serliga athugavert, og sum bernini vóru mest hugtikin av? — Vit sóu og upplivdu so nógv, at tað ikki kann sigast í stuttum. Millum annað vórðu bornini ógviliga huglikin við vitjanina í Grundtvigs gravar- heyggi. Gásatornið hava bern lisið fegin yvir at síggja tað og hoyra fyrr um, og vórðu ley tí less søgu. Europas stórsta ella næststórsta verður brúgv bygd yvir »Stor- strømmen« millum Masneds og Falster. Brúgvin er um at verða liðug. Vit sigldu suður eystan- fyri hana í dyrdarveðri, og bæði vórðu bilsin born og vaksin yvir at síggja hetta stórverk menniskjanna. Saknaðu børnini ikki okkara foroysku fjøll? Jú, sjálvandi gjørdu tey tad ; men upphaldið við Stevns Klint gav teim nakað, tey seint vilja gloyma. Fjera við malar- gróli og aftanfyri hin høga hvíta klint minti tey um okkara heimligu viðurskifti, hóast munur sjálvandi var á. Eisini dugdu bornini longu lá at meta vakur- leika Danmarkar. Hvar gekk so leiðin ? Hin 14. august fóru vit til Fyn og vórðu móttikin í Odense av teirri fynsku nevndini við Ringberg og Gudmun Brun á odda. | | KØDCENTRALEN Tlf. 173. Tlf. 173. KONGEBROEN Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros á En Detail. Bygdeordrer ekspederes omg. ——————————m—…—…—— —8|88$—|%——m>— A Fyn vóru vit í 14 dagar, og bernini fingu innivist á ymsum stødum kring oynna. Har fingu børnini enn betur høvi at læra sið og arbeiðshátt Dananna at kenna, eins og tey dag og dagliga svumu og leikaðu, sum teim best tóktist. Hval løgdu børnini mest merki til á Fyn? — Fyrst og fremst vakurleikan og ta åføru grødi, ið oyggin bar. H. C. Andersens ævintyrhøll og Odins- Harnæst má nevnast tornið. Dagarnar við Nyborg strond verða bernini seint at gloyma. Hvorji steð í Jyllandi vitjaðu tit? Fyrst hitt søgurika Dybbøl, síðani Jyllands gamla hevuðs- stað Viborg við Dómkirkjuni við teim dýrmettu myndunum av Joakim Skovgaard. Síðani fóru vit til Silkeborg blíðu gyrd av skógum, aftanfyri krýnd við teim vøkru vøtnum við Danmarks vakrasta heyggi: Himmelbjerget. — Henda vakur- leika taladu børnini um mangar dagar aftanå. Ég g veit væl, at tú hevur nógv meira at siga eisini um Jyllands- vitjanina; men sig okkurt um teir síðstu dagarnar í Keyp- mannahavn. Nevndin eigur stóra tokk fyri, at høvudsstadurin varð goymdur vóru børnini tað, ið Nógv var at lil seinast, tí nú for fyri at skilja har varð sýnt teim. síggja, og býurin var stórsligin. re] aði Fram um alt minnast bernini bátaferðina gjøgnum havnirnar ásamt hilt mikla ráðhúsið og ikki minst >Tivolic, Umframt alt annað, ið børnini hovuðs- sóu og vóru við til í staðnum, er at nevna hin ógloymiligi dagur, tá vit vóru »Politikens« gestir. Har var alt sera væl lagt til rættis og einki varð spart. ley brosandi barnaandlitini prógvaðu, at hetta var ein dagur, ið dugdi. Hvat meinar tú um ferðirnar við »Tjaldrinum«? — At niðurferðin var frálíka góð, veilst tú jú sjálvur; heim- ferðin var ógviliga sjóverkslig; vóru børnini tað men av færri ferðarfólk, meira rúmligt og hugnaligt, og å »ljaldrinum gjerdu tey alt, (f, at lá høvdu Se sú rs