leygardagur 3. oktober 1936síða 1

FRÆLSI oyr. á 3. "Nr. 40. | x Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, á og 4. síðu. avslåttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL DEMOKRAT Vid størri lysingum fæst vartafelagi0 Andelsselskabet Føroya Fiskaexport“ 0g Føroya fiskimenn. Sum kunnugt eru samvinnu- målini »The cooperetion«, upprunninav samkenslu fálækra- manna; men tey eru vaksin upp til stórslu og peningaslerkastu samtøkur heimsins nú á døgum. Nú eru tey vard og fjálgað av lóggávuni í mongum londum; borin fram av men eru samanhaldi og álili teirra, sum ley leingi vóru í minniluta, íkki fingu part í teimum ágóðum og avlopum, sum ley og eingin annar skaptu vid sítt streva slit. Mótstoðan móli samvinnufelog- unum var stór og seig, men nú er hon vunnin, og har, sum javnaðarmenn hava fingið ríkis- stjórnina í sínar hendur, hevur samvinnan góð kor. Her í Føroyum, hvar lað mesta av vinnu- og mentunnarlívinum er eini 100 ár aftaná viðurskift- ødrum unum i Danmørk og grannalondum, hevur ikki gingist væl vid at fåa samvinnu tad roynt, tf undirlendid undir allari í lag, tó at hevur verið samvinnu er eilt ósvíkjandi ålil manna millum og eitt trúfast óeginnytlugt arbeið fyri felagsins besta, og tað verður ikki har, sum ikki andalig samkensla og samanhald um mentunnarmål binda fjøld av fólkinum saman til eina heild. mannsevni »Leingi stendur til bata,« sigur ordatakid, og eisini her í Føroyum er tað gingið framá hondina við felags- skapskensluni í mongum viður- kiftum. ymsum! Feløg eru stovnað við endamálum, og fleiri hava nú mong ár á baki, meðan summi eru dottin aftur í molar. Samtøkur hava verið royndar, hava gingið eina tíð, eru dottnar niður fyri og seg aftur. Skyldað hevur verið uppá hava ment eitt og annað, men aðalorsekin fólk- inum sjálvum ikki hevur verið er: tann, at undirlendið í nóg. haldgolt. Tó, tað styrknar nú eisini í hverjum. Tær avbera ringu tíðir, sum nú hava verið fyri sjóvinnuna — sum er álitið her á landi — hevur gjørt, at: menn eru farnir at:líla seg um eftir einari hvørjari ferðir til ríkisstjórnarinnar, og sum náltúr- ikki eina men fleiri ligt kundi vera, peikadi henda ríkissljórnin á samvinnuna; men tað hevur leingi verið, sum undangongumenn okkara, reið- fataðu bert ararnir, ikki hetta, at vildi rætta gjøgnum samvinnu, gjøgnum eina coopera- ríkisstjórnin hjálpundi hond eina tión. Teir vóru uppvandir við, at einstaklingarnir starvaðu hver fyri seg og hver í sínum lagi, ja, summir høvdu eisini lagt fót fyri aðrar, lá lað ráddi um al koma framat. fyrstur Felags- skapurin hevdi bert verið mong- um eitt haft, sum tað galt um at slíta, tá um galt. Hví skuldu tá hesir menn so knappliga skilja, al bjargingin skuldi koma júst gjøgnum hann? Tó, »neydin er, sum hon eiturc. — Og >neyð er ikki nokk breyd«. Sendimenn ríkisstjórnarinnar vóru í Feroyum og kannaðu Urslit teirra >Andelssel- viðurskiftini her. var tað sama: skab!< Men hetta var sum at rætta hundi brand. Tá so Spaniu- marknaðurin vegna bardagarnar har lokaðist fyri Feroyingum, varð hvaðna verri. Tá fór reið- arafelagið undir at stovna eitt eill skab«, sum ríkisstjórnarmenn- sølufelag, »Andelssel- inir høvdu rått til, og teir budu Føroya Fiskimannafelag at vera uppi í. Lógir og arbeidsreglur vóru gjerdar, og við teimum fóru so sendimenn til Keyp- mannahavnar. Tad var av treydum huga, at reidarafelagsmenn gingu við til at stovna hetta partafelag, og lað mátti vera einum og hverj- um greitt, sum bert kendi eitt sindur til >Andelsselska- ber«, at hesar uppsettu lóg- reglur vóru óbrúkuligar til tess. Urslitid úr varð so eisini tað, at tær vórðu sendimannaferðini grundbroyttar. Hovuðsinnihaldið av teimum lógreglum og arbeiðsreglum, sum ríkisstjórnin eftir langa mótstøðu frá reidarafelagsmonn- unum gekk við til at fremja, er fylgjandi : JAVNAÐUR Leygardagin 3. oktober 1936. Fiskaexport< Heimstaður felagsins er Tórshavn. Enda- at flyta út saltfisk og við vorum, ið slunda í náltúrligum málið er og dríva handil klippfisk sambandi við hella. Harumframt skal felagið styðju og fremja alt slary fyri al vinna nýggjur marknadir, við sludningi frá rikisstjørnini. Limir f felagnum kunnu vera allir ella ganga undir felagstreyturnar og persónur felog, sum játta at lata allan sín fiskahandil gjøgnum felagið ásamt 200 einaferð fyri alla. gangu rinda krónur í inngjald I partafelagnum standa felag- ikki til enn lí, sum felagið eigur. Tveir fyri meira arnir svars høvudsgrunnar skal felagið eiga: Ein garantikapital og eina reservafond. Garantikapital- fáast á tann hátt, at urin skal hvor limur garantifor- gevur skriving, id svarar til 50 oyr. av hvørjum pakka av fiski, út- roknaður í klippfisk, sum felagin selur seg fyri at lata um árið. Av hesari forskriving skal verða 10 % 31/12—37 og síðan hvert ár eftir ásetan á rindað innan aðalfundi hvert ár eilt gjald, ló ikki meira enn 20 %, um árið. Reservafondin skal fáast á lann hált, at felagið tekur 1 9%, frá hvørjum felaga av ti,sum hann fær útbelalt frå partafelagnum, inntil fondin er vordin 500.000 kr. slår, Sin vid driftskapital fær felagið lán móti lrygd í ognum sínum. Danmarks Fiskeri- bank hevur jåltad at lata hetta lán. Parlafelagið verður stjórnað á lann hátt, at limirnir velja eina uppá 7 sum nevnd manns, aftur velja eina stjórn uppá 3 manns. 7-mannanevndin velur ein direktor, sum tó skal verða góðkendur av minisleriinum; annars hevur aðalfundurin hægsta ræði í ollum vidurskift- kann eingin um felagsins, tó lógregla avlakast ella broytast ella parlafelagið avlakast ultan loyvi frá ministeriinum. Eingin felagi eigur meira enn eina stemmu á aðalfundi, og fyri at fáa hana, skal hann vera meltur til at kunna lata 1500 pakkar a 50 kg eftir klippfiskarokning til partafelagið um árið. Teir, sum lata enn 1500 um árið, eiga bert '/30 verða mettir til at minni stemmu fyri hvørjar 100 pakkar. Hetta gingið leim smærru monnunum kann tykjast at vera ov nær viðvíkjandi stemmu- rættinum; men hetta imøtikoma krøvum frá reiðara- ríkisstjórnin hevur sett inn fyri alt felagsmonnum, sum aldeilis ikki bjarging. Leitað hevur vedr Navn felagsins er »Føroya | vildu hoyra nakað um, at hvør | BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, brævsavnarsteðum og skrivstovuni. Telf. 143. skuldi eiga eina stemmu og ikki meira, felagi í partafelagnum antin hann læt lítið ella nógv av fiski. Eingin sak viðvíkjandi felags- málum millum felagið og felag- arnar kann fara fyri rællin men skal vera avgjørd fyri einum gerudómstóli. Amlmaðurin skal ríkisstjórn- arinnar vegna fora tilsýn við slarvi felagsins. 24. seplember varð fundur settur í Havn, har lógreglur og arbeiðsreglur skuldu vera til umrødu og endaliga samtyktar. Mótmælini trutu ikki frá summ- um reiðarum; men lað endaði l6 við, at alt varð samtykt við varð nevndar- meiriluta. Einki tað, at stórum broytt ultan limirnir skuldu vera 9 í staðin fyri 7. 9-mannanevndin varð vald, og hon valdi 3-manna- stjórnina, og tær valdu hver sín formann, so nú varð parta- Fiska- felagið »Føroya export« stovnað. At fiski- mannafelugið ikki fekk nakran mann inn Í 9-niannanevndina, er einki at undrast yvir. Tað mundu reiðararnir helst halda vera óhóskandi. (Fiskimenn hava bert ræðið yvir 35 % av veið- uni ! ?) So stalt skuldi einki verið til hindurs fyri, at hetta nystovn- aða parlafelag skuldi kunna tikið ll starvan við tað fyrsta, lí S »Selskabet begynder sin Virk- 25 i lógreglunum ljóðar so: somhed, efter at Medlemmerne med 8 Dages Varsel ved anbe- falet ning fra Bestyrelsen.c Brev har faaet Underret- Eftir er bert at velja direktorin og festa lað neyðturvuliga skriv- stovufólk. At leir stóru reiðarnir, sum higartil hava rátt einsamallir fyri borgum, ikki vóru so glaðir við at noyðastatsamtykja hesum reglum og ganga undir tær treytir, sum ríkisstjórnin setti fyri at rælta okkum eina hjálpar- hond, er lætt at skilja. Viðvíkjandi fiskimonnum er tað alt oðrvísi. Fyri teir má tað fata, at teimum fáa fult fyri leirra fiskapart, enn verið vera lætt at hendan fyriskipan gevur betri atstoður fyri at virði hava; spurningurin er bert um, hvussu teir fara at duga at fera sær hesa hjálparhond (til sannan bala. Soleidis, sum nú er skipað fyri, er einki útlit til tess, at nakar býður hægri saltfiskaprís, enn partafelagið áselur, og parta- felagið kann ikki seta saltfiska- prísin hægri enn so, at hann kemur at samsvara lí, sum vænlandi er at fáa fyri fiskin í virkaðum Llilstandi, tå virkingar- Í 10. árg. KØDCENTRALEN Tlf. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail. Bygdeordrer ekspederes omg. løn og rentulap gongur av. arlafelagid skal eisini eftir 8 / í arbeiðsreglunum ásela ein vurderingsprís, ti eftir somu $ eigir parlafelagið at geva feløg- fisk til felagið, 50 % av virðismelingini í for- um, sum lata skot. Peningin til hesi forskot ella frammanundangjøld hevur Danmarks Fiskeribank lovað at lána partafelagnum Foroya Fiskaexport. So hvort, sum teir felagar, ið hava bundið seg til at lata fiskin til partafelagid, virka fiskin til, og hann verður seldur og av- skipaður, kunnu leir víðari eftir $3 fáa a conto-betalingar. Tann endaliga avrokningin verður upp- gjørd vid limirnar 2 ferðir um árið: til 30/7 og 31/12. Tá fáa limirnir væl eisini teirra part av ti vinningi, sum aðalfundurin hevur samtykt at býta út eftir roknskapinum. Fiskimenn kunnu nú ganga ymissar vegir (teir hava sín frá- bytisrætt, og eingin kann syta teimum fråbyti): Selja teir sín saltfisk til reið- aran ella annan mann, fáa teir saltfiskaprisin og ikki meira, kontant ella pr. vexil, hvat tað nú verður; aðrir óviðkomandi forhandla so varuna víðari við lapi ella vinningi, sum teir nú hava keypt dýrt ella bíligt til. Lata fiskimenninir partin virka í felag við teirra reiðara — um teir kunnu koma ásamt um tað — so fáa teirgoldið út frá honum, eftir partafelagid ber í tílíkum tilfelli hansara avrokning; men onga ábyrgd yvirfyri fiskimann- inum, og nakran lut í møgulig- um vinningi eflir samtykt og roknskap, fáa leir neyvan. Nýla fiskimenninir teirra frá- fiskin hendurnar å Føroya Fiskimanna- bytisrælt og lata upp i felag, sum er felagi í part a- fáa mátar sama úrslit, sum reiðarin felagnum, leir í allar fær. Ein og hver felagi í parta- felagnum má rinda ley gjald til parlafelagið, sum áður eru nevnd, viðvíkjandi garanti- kapitali og reservafond, og hann má rokna tey sum út- gjøld við sína fiskasølu; hesum sleppa fiskimenninir heldur ikki ganga Lata: teir undan, hvat antin. teir ein vegin ella annan. fiskin til sílt egna felag, fáa teir at síggja hvørji útgjeld, teir