hósdagur 24. desember 1936síða 2

fimmogljågu oyra. Fáur ella eingin av hvørki yngru ella eldru høvdu nukran- tíð sæð eill jólutræ. Í skúlanum lósu børnini um tre, skógir, har tuð var so trongt og myrk!, at tú kundi villast eins og Í dimmasla mjørka ella ringasta kavaroki, og trøini — ja, eingin kundi droyma um, hvussu ónatúr- liga stór tey vóru! — Okkurt, ið skuldi geva seg lil at siga frá einum havn, tað hevdi sælt í burtur av bygd við nógvum stórum trøum, var bilið av og læð út, málið kvakk aftur í tað og váddi lá ikki at gloppa aftur. — Í Foroyum — tré í Før- oyum! — — Jólatre komu ikki úr Feroyum — greiddi Svanhild, keypmannsdóltirin frå, hon ið visli at síga frá mongum, ið ikki var sum lí var almannakunnugl, og sum ein profetur millum vinkonur og spælibørn. Hon hevði verið burtur, ja hon hevði verið í Havn eina Olavsøku, og hon hevði sæð havar, stórar havar; men tað visti hon, og tuð hevði hon lisið, at sovorðið vóru ikki tre sum ley. ið vuksu í útlondum, og sovorðið brúktu tey ikki til jólatro. Tey komu úr Norra ella Danmark, og lærarinnan, sum búði hjá sagt, at hetta træið ikki var so ógvuliga stórt — kortini nokkso stórt — tað rakk upp skúlaloflið, og væl lad, ið hvussu teimum, hevði sjálv undir var! — Óvitarnir tyrptust saman um Svanhild eftir ti, hon hevði at greiða frá. — Hon visti eisini um j6lalrø og lýddu púra still — hon hevði ikki verið á jóla- lræi, tað var so stutt síðan, jóla- trø vóru komin til Føroyar — men hon hevði hoyrt og lisið um jolstrø, tað hevði hon. — Og so opnaði hon fyri kunn- leiksportri sínum og læt áhoyr- ararnar í huganum síggja ein glotta av tí vakurleika, teirri dýrd eitt slíkt merkiligt træ við ljósum á hverji grein, stjørnu enda, í toppi og á hvorjum lituðum alskyns góðgæti, hevdi at hjóða kræmarhúsum full av teimum evdnusomu, tilluð kundu koma. — Tað var heilt ótrúligt. Hill klodduta hjá Niels Pæturi, Elinin, sum allíð gekk skitið og kruvt og ikki var sert fyri livadi heldur, svór uppá, at við skuldi hon, um hon fór sum hon gekk og slóð og um hon stjål sær oyra! Inga, sum burturfrå og fimmogljågu ultíð slóð sær sjáldan kom sær fram at, rodn- uði og kendi heitan yl fura seg frjognum av at lurta eftir frå- søgn um slíku dýrd. So sunni- lign målli hon biðja mammuna sleppu sær vid, Hóast fimmogtjúgu ovra mundi ikki vera so vist. Hon visti henda dagin, hon bað um nokur oyru fyri eina skrivibók, at: hon fekk til svars, at ley vóru ikki í verðanum heldur enn reyðar- gull. — Men nógv fór at veru fyri ut síla eflir, hugsuði Inga, bara lí at hon íkki ålti eilt fimmogtjågu oyra! Ongan hevdi hon ut heita á, so tann úlveg- urin var slongdur. Høvdu bál- arnir fiskud eitt sindur hesa vikuna, kundi hon henta sær nakrar livragroddar saman ul latið í handilin. Tað var so reiðiliga fill, oflu kundi hanga uppi í fiskugornum, lá id væl skundaðu Fleiri var fingið, og leir sær at gera lil rætlis. plægdu at henta og lala og fúa oyru fyri drops og tílíkt. Ovitarnir víðari um hetta ljósberarin, sum fór al gera hesi jól minnilig og losið og fyrigyklanin stund svára tosaðu vælsignaða træ, hesin drógu fyri eina Ingusar tankar frá lí »problemid« — hvussu hon skuldi fáu til vegur tey neydar oyru, opna skuldu henni vegin til sæluna. — Dansa skulu ley eisini um træið, snakkaði Svanhilda — — Dansa? — — lók eitt hálvlílið, ið stóð mill í flokkinum, orðið uppaftur heldur undrunarfult á málinum. — Ja, dansa — svaraði hin — hevur tú ikki hovrt, at fólk dansa; eg skal siga lær, um tú ert so býtt, at tå íkki veit tað, al øll dansa rundan um jólatræ, tað hoyrir til, Og hvat — tekur so onkur óvilandi áhoyruri aftur til orða — kveða tey so sum, lá ið tey dansa føroyskan dans? Nei, sjálvsagt kvøda tey ikki kvæði — tú ert nokk ikki klók- ari enn so, enn lú heldur, tey skuldu kveðið rundan um jólatræ. — Kvødid »Ormin langac verður ikki, tå ið dansað verður um jólatræ, sálmar verða sungnir, jólasálmur — eg dugi fleiri — lók eitt orðið av henni. — Tað er einki at ívast Í, lú plægdi bæði at duga sálmar og annað — beit Svanhild avbrótarin av — fer ikki lærarinnan at biðja teg til forsjangara, lú sum hevur sovorðið mál. — Hon var kedd nú at losa meir og tveila sína vitun fyri einu slíka samkomu. Hon 16k í armin á vinkonuni, Marjuni, dóttir Pæturs, smidin, fóru og báðar kneppufastar burtur úr flokkinum, sum var eflir standandi målandi um belta góðu jólatræ. Tær komu framvið, har Inga stóð, sum vanligt heldur deyðlig. Nú droymir hon eisini um lað, ið fyristóð, og píndi sín heila hvussu hon skuldi forvinna sær algongupengar og fáa sær okkurt so frætt at fara í, at hon ikki gjørdi sær heilt til skammar. — Hvat ert tú vaskað í ímorgun ? eg meini tå luklar so væl. — Tað er sjálvandi luktilsissåpa úr Paris — flentu tær og togaðu í húna. Tær meintu við hill vóða a vanliga plægdi at vera lváað í, heimagjorda slagið, Inga og sum ikki duldi seg, lá ið Ingn kom millum hini bornini. So mangan Inga hevdi grálið og bønad móðrinu um at sleppa frá at fáa slíka vælu upp á seg, lí oll argaðu huna so illa, og hon fekk ikki nakrunlíð frið. Men móðurin var so treisk. Eftir hennara tykki var eingin sápa so vanlig sum hetta slag, ið einki kosluði og fáust kundi hvønn dug. Nukuð hvilari ley vóru, ið vaskudu sær í hesum enn hini, ið smurdu handilssåpu upp á seg, og sum vóru gulmul í andliti. Einki legði hon lag f, og Inga skuldi heldur ikki leggja lag í, hval hini spoltndu hann við lí. Men tað var golt hjá henni, móðurini, at tosa, hon hoyrdi ikki fyri oyrunum tað, Inga hvønn dag málli hoyra, bæði í skúlanum, har angin frá fleirri neyður genlu stillur og dovisligur lå og heiðaði undir lonini, og so Ali í spælni saman við hinum børnunum, ið oll íkki vóru heilt ókunnug við hetta nátíúrunnar reinsumidul, men sum vóru so holdin, at tey kundu taka versta luktin burtur við einari såpu- flugu, Hesa ferð hevdi korlinispoytsku orð og håbrøgd gentunnar ikki la vanligu ávirkun á Ingu, bæði lí, at hon nú so ofta hevði fingið hatta Í nasarnar, og lí var voðin so von við 110, og so eisini — kanska mest lí — al hon var huglikin og fråverandi av hesum, ið fyrislóð: jOlatræid, og på hánisliga, genturnar gingu henni lí íkki ansaði, hvussu for- framvið og snerktu at henni. Hon hugsaði um fimmog- tjågu oyra, og hon hugsaði um, skuldi fáa ein Og lá ið hon skúla og fór al hvaðani hon kjóla at fara Í. kom aftur úr fáa sær ein bita til degurða, málti hon ål við lí, sær lá uppá hjarta, og siga mammuni, hval ið var á våsi, og hvat ið born losuðu um og og øll bygdin frøddu seg fyri. Sum væntandi var mammun lvør allfyrieill og gav seg, sum skuldi hjarla bresta, um sína tungu lagnu og helt fyri, at Inga skuldi haft annað at lonkt um ern hon, neyður- dýrið hennara skuldi ætla sær og hava hugskot lil at fara á livdi í vesældómi og ikki átti at leggja neyð og jolatræ, sum bítan Í munn — ikki málli hon haft lynski tl at borið slíkt upp á mål — hvuðni hon skuldi fáa nakað ut fara Í, og hvadni hon skuldi fáa pengar at lata fyri seg? Inga var kunnug við kensluvorrir mummunnur, og ønli ikki aftur. Inga visti, at soleiðis losaði mamman allíð, hvat ið lað so var, hon bar upp á mál. Hetta var vorðið henni eilt fast tosingarlag, eitt málbrúk, hon beinanvegin hevdi líkið sær uppá, og hverki kundi ella dugdi at málbera seg oðrvísi. Hon leit lí uppá, at hin gamla onkun dag, lá ið stundir vóru og lagið belri at hyggja eftir einum hvorjum, duga kundi til ein kjóla — okkurt gamalt sjálv- sagt, skapast skuldi burtur úr men luð målli hon luka við, bara tuð var so frætt, at hon fekk farið f 110, Vikan var góð, seru golt veður, rar væl. og bátarnir fiskuðu væl. Inga var fastur fúsur á stødni saman við einum heilum flokki av ødrum óvilum, sum við málu- geipan hentuðu livur saman, og henni eydnaðist — ennló nd var ringt at:sleppa frumul — al fån upp í eill fill blikk. Men nå var (Hd ringasla al at fáu oyru ål fyri livrina, hon visli, at:út fekk hon nú einki, hvussu so var, ullan hon, ið keypi fyri suml. Okkurt var ut keypa, tað var ikki tí. Sjáldan var tuð ikki, tað lørvadi í hús- inum, t.d. kundi hon keypu eitt av hesum hbíligu ljósunum og ein lilsetning, tí rættiliga fyri ult kundi hon ikki keypa. Mammuni dámdi væl kaffi og mundi fara og verða fegin, fekk hon henda hálva tilsetningin so ovarandi, og ljósið høvdu tey eisini brúk fyri. Tey áttu eilt ilt av eini trælykt, so har var ljósið væl- komið. Inga rann í handilin við blikk- inum — nú var væl úlímóli skýming og hon hexði íkki verið undir laki síðan ímorgun. Lagið var ikki av tí besta, tað sá hon. Tad var eins og pelro- leumslampan, ið stór og svørl hekk undir loftinum og sendi eilt kámt ljós á tubbakspakkar og long rød av reyðum lilsel- henni, ul ningspøkkum, segði keypmaðurin var ikki sloppin tilhús al ela døgurdn, og al hann var ovbyrjaður, undirborin bein- an vegin av berum livrublikkunm — eyguni toktust at loga undir brillunum. Tómt var inni beint lá. Hvat hon vildi? spurdi keyp- maðurin hvassliga — nú skuldi hann fara til døgurda og nú var aflur eitl. Her hevdi hann stuði mat leysur í allan dag — um ley høvdu búk bådumegin, kundu ley ikki gingið meiri í hendu handilin!. — Hon hevði eitt sindur av livur at lala — stumaði Inga. Oh, til fjanduns við tykkara livur — grenjaði keypmuðurin nú hava hesi gingið og runn- ið við livrablikkum f allan dug, tit stjala vist livrina — — — Hann rykti blíkkið år hond- ini á Ingu, vigaði lað og for trampundi ål at koyra livrina Í eina tunnu, sum slóð ullanfyri. Skundisliga kom hann inn aflur og spurdi Ingu, hvat hon skuldi hava fyri lívrina — lað var líka Í króna. — Ja, Inga stamaði enn meira tilselning og og segði slogini: g eill av teimum smáu ljósunum. — So — segði hann — her lupu nøkur ovru av, hvat hon skuldi hava fyri tað? — Hon ætlaði at fingið tey út — læt í Ingu. — Lata pengar út fyri livur, pengar vóru ikki til at fáa hen- dur á, man málli keypa fyri tað, man læt — hvesti keyp- maðurin, men før kortini Í eina skuffu og kom ringlandi aflur við nøkrum småoyrum, sum hann slongdi eflir skivuni. — Ein ring ferð, hugsaði Inga, men var fegin, at hon hevði skjaldrað sær oyruni. Hon bæði rann og gekk heim til hús, fekk sær eld í ljósið og fór at:telja oyruni. Jú, fjøruti oyru vóru eftir: Eitt blankt 25-oyra, eitl 10-oyra og eill 5-oyra. Nú var hon sloppin, algongu- pengar hevdi hon fingið, og nú hopaði hon, al tuð fór ut eydn- ast henni at:sleppa við og síggja hetta um nógvu blonku ljósunun: og undurfagra træ við leim- teimum skínundi sljørnunum i loppi og á greinum . . . | Kveldið var komið; allir óvit- arnir vóru samantrunkadir ult- anfyri, ell gingu kyk av fragd og ólolni, lad var ein trokan og ein skumpan, ein målan og eitt tesk, spurningar og fråsagnir bylgdust aftur og fram í flokk- inum. Inga var eisini viðsloppin, hon strálaði oll sum hon var, onga- frødi slikt líð hevdi hon kent slíka og slíka vælveru ella dirvi. Hon var beinanvegin vorðin so framfør og so erpin at hon, sum allfå hevdi studid og nipið í einum horni og ikki komnå sær at farið upp ímillum bini, hetta kvold trokaði seg tætt inn at hurðini á liðini á so frumm- aligum fólkum sum Svanhild og Maurilu. Orsokin til hennara ósmædni var kanska nógv tann, at hon hetta frini fyr niss, sum slyggt hevði kvold vilsli seg at vera fyrr oll burtur, Mamman hevði latið seg eftir- líku og hesa ferð var hon tváað bædi væl og virdilign í ektuðari handilssápu. Slíkt at vita seg sum onnur gevur dirvi millum fólk, at hava plugg á fingið nýtt kroppin, sjålvt um lað ikki var mætari enn bíligt sirls, onnur stórbær fólk høvdu kalluð »sjeku«, og sjålvt um lad ikki var skorið og seymað eflir nýggjusta móla. Tað er eins og ein ikki er sær sjálvur longur. Hann hevur, um lað so er bara eina slokk- uta stund, eina skamma løtu, kastað sín gamla ham av minni- manns- og vanvirðiskenslu og kennir seg al vera ein einuri Í einum flokki, ja, kunska enn meiri: — á odda bæði viðvíkj- andi prúðleiku og virði. — Slíkar kenslur floymdu og Mloddu Í Ingu og vóru um at ganga á borð og breddar. Ein innibyrgd gleði, ið nú endiliga slapp av hendi og kundi leika sær. — Hurðin gloppudist, og træðið stóð har glógvandi og skínandi. Tað skar í eyguni: Glitrupappir og fargað kræmarahus, stjørnur, sum vóru tær doltnar eitt bjart velrakveld niður år luftini. — Hetta var ein opinbáring, ein dreymur, sjålvt paradís! — — Gangið nú stillisliga og komið inn sum góð born, segði út ímóli flokkinum og skuldi sum við- lærarinnan og kom varandi hond teppa fyri hesum streymi, ið skalv og titraði at fáa rúmd og sleppa innum. Hver legði annan eftir, skúgvan og koyran, ali fyri at verða fyrst inn Í stovuna. Inga í sirlskjólunum, vaskað í góðari og vælluktandi handilsZ sápu, í fríðum rotuskóm, våta- kemd og kinnareyð, skúgvauði seg eins og hini inn al durinum. — Hví skuldi hon ikki vera fyrst ella í hvussu var uppi Í teinum fyrstu? — Herði hon ikki líku góðan rætt til at njóla sæluna sum hini. — „Gev leg frá lín pissubót, tín pissubol, lín leysingaungi,< hoyrdi hon eill siga uflunfyri seg og kendi so, hvussu hon var rykt og oluð burtur frå hurðini út