leygardagur 2. januar 1937síða 1

F FRÆLSI Nr. Í. | 20 oyr. á 3. EIÐ EDA EEDS Lysingeprisur fyri petitreglu: 38 øyr. á forgíðuni, Á 3. og 4. síðu. avslåttar í prísinum. Lesarum okkara ynskist gott og eydnuríkt nýtt ár við tøkk fyri farna árið! | FØROYA: SOCIAL DEMOKRAT — ———ni"e 2 Við størri lýsingum fæst | 1936. 1936 er fíggjarliga myrkasta árið hjá teim núlivandi farið aftur sæð eitt hilt um bak, vón- Feroyingum. Orðið kreppa hevur vanliga ljóðað nú í unum. Men vit hugsa, at vil av hetta teim seinastu ár- sonnum kunnu siga, at tunga orð hevur kenst tyngst og daprast í 1936, hvat ið við- víkur tí fíggjarliga, hvat ið við- okkara víkur vinnulfvi, okkara lívsevni. Okkara hjallur er á sjónum. Hesin hjallur var í vár ikki tómur sum sjáldan bert so áður — Suðurlandið og okkara várgrunnar vóru at kalla sørir — men hartil kom so, at okkara besti og at holli marknaður, Spanialand, kom í kallu einasti heljarstríð innlendis og kom harav heilt og alls í baklás. Hvor vón um sølu av okkara fiski á tí spanska marknaðinum brast. Fiskiloysið í vár í sam- band við hesum samanbroti av marknaðarviðurskiftunum hevur drigið í milliónum niður eftir. Veik var stoðan hjá okkum frammanundan. Men nú kom at ber? åv — ja, hetta ársins stoytir sýnast at hava verið ov svárir hjá sum lí máttu hoykna í knøum og gevast mongum, í stríðnum. Staturin hevur roynt at stydja vid ålgerdarlånum, við at jåtta eina millién til veitan av nýggjum marknaðum og endurgjald av tapi við at selja á hesum marknaðum o. s. fr. Men hóast summarid og heystid royndust væl betri í fiskimongd aftur- ímóti árinum so hevur henda hjálp munað lítið til bjarging og enn minni sum endurgjald fyri tapið, ið elvdist av ringum fiski- og selu- frammanundan, líkindum. Hvussu verður við at fáa skipini út í tí nýggja árinum, stóri spurningurin hjá Feroyingi. er hin hverjum hugsandi Á svarinum her uppá ber ella brestur — einki minni. Viðvíkjandi hevur hilt sjólál og skaða árið, hvat ið viðvíkur fiskiskipum okkara seinasla verið eilt gott ár, eitt av teim frægu. Óhapp eru tó hend — eitt av okkara bestu skipum fór soleiðis í Grenlandi, tó uttan mannaskaða. Onkur maður sjó- bátur lætst — í. d. gekk ein við tímum monnum burtur úti fyri Norðradali, tveir menn av sluppini »Godthaab« slógu yvir bord å Sudurlandinum, og línubáturin hjá Vestmenningum misli ein mann seint á heysli — men havið er einki ár so, at tað ikki krevur síni »offur«. Síðstu hava verið minniligir við upp- mánaðirnir av árinum tøkuvedri so frekum, sum menn ikki minnast, og harav fylgjandi stórum skaðum! — Á landinum var ávoksturin slívur miðal, og toliliga skarst við; tíð er farin, tá Feroya ull var Feroya gull. men lann Av nýggjum royndum, nýggj- um virkjum, kom ikki so fræti, at tad kundi fylla hini lómu rúmini aftaná tað, ið fór. Av hesum royndum við nýggj- um eru verdar at nevna kola- virkið og trolaradriftin á Tver- oyri. Tíðirnar eru alt annað enn tær bestu at leggja nýggj mið — men tað má gerast, um vit íkki skulu innisvøltast. Tey gomlu miðini, tær gomlu got- urnar tykjast ikki at eiga lívs- evni, men oyðdrepast meir og meir í hverjum. Politiskt sæð er árið eitt merkisár, eitt ár, ið stendur av- gjørt í javnaðarmannatekin. — Javnaðarmanna hugsjónirnar hava sigrað; menn hava rýmt teir gomlu princippskansarnar, ein fyri og annan eftir, og leitað inn á javnaðarmannaleiðir, sær- liga socialiseringar- og cenltral- iseringur-leiðirnar, ið javnaðar- JAVNADUR | Leygardagin 2. januar 1937. hava víst á í menn teirra poliliska bardaga. Her er eyðsýnliga hent eitt streymaskifti — eitl skifli, sum vil kom at standa rist við reyð- um stavum Í søguni. Á Føroya Løgtingi 1936. Kreditforeiningslån í Feroyum. 2. viðgerð. Dam: Tað er ein lann størsli bági fyri alt vinnulív her á landi, at okkum trýtur peningur. Høvdu vit kunna fingið eina kreditt- foreining at lænt pening út til bygging av keyp av jørd og húsum o. s. fr. her á landi, so kundu tey lán frá foroyskum bankum og sparikassum, sum jørd og húsum, verið frigjørd, og pening- nú standa bundin í urin kunnað verið nýttur lil al lænt út til vinnulívið. Eisini ræður tað nógv um at fáa lang- freistað lån, t d. 30—40 ár ella longur. lættari hjá låntakarum at rinda lánið aftur. Nú er tað so, al nakrar bygdir uppá eini TÁ varð í Feroyum eru útskiftar, og har ber til at lána pening frá kredilt- Nú er viðtikið at stovna eitt útskiftingarkonlór í foreiningum. Føroyum, so vónandi kemur nú betri gongd í útskiftingar- starvid. Patursson framsetti broytingaruppskot so- leiðis, at aftur til løgtingid. um, at lað í langar tíðir hevdi ár skal talaði sakin næsta Hann stovna eina verið talað um at foroyska krediltforeining við men nú Alt skal koma frá Danmark. Tað er ikki foroyskum peningi; gongur alt hin vegin. nokk sum er, ið bindur okkum Man dýrt. til Danmark. kann eisini keypa gull ov Ansa lær fyri Danskinum, tá hann gevur gávur; tí hann vil útslætta okkum sum fólk — sum serstøk Ljóð. Dam: Tað er legið adruhvørja letu at rópa 2—3 milliónir úr Svørfki, og so adru- hverja letu at rópa vaskó ímóti upp um at lána at lána pening, tí hann er danskur. Okkum tørvar pening, og vit mega lessvegna ganga tær leiðir, veita = peningin. sum kunna Hevur Patursson ella nakar annar uppskot um eina føroyska vilja vit atkvødu kreditlforeining, so javnaðarmenn greiða fyri tí uppskotinum. | Kostar kr. 1,50 fjórðingeárið -4- verður bilagt á posthåsinum, bræ | eg skrivstøvuni. Telf, BRÓÐURSKAPUR Porto. Blaðið í ysavnarstødum 11. arg. Trond Hansen: på 411 . abe På ; |} Ung fólk, sum setast í búgv, | vilja fegin eiga húsini; men líðirnar eru so ringar, al ley flestu megu lána peningin ella leiga sær hús. Húsaleigun slúkar so någvan pening, ut viðkomandi aldri fær ráð at byggja sær hús. Hevdi ein kunnað fingið laga- ligt lán, kundi hann eftir langari tíð renlað og avdrigið lánið fyri tað sama, sum nú fer í húsa- leigu. Allir tingmenn skilja væl, al helta er eill so lýdningarmikið mál, at eg haldi, at menn eiga ikki at fara heim aflur av tingi í ár, fyrr enn málið er sam- tykt. Uppskot nevndarinnar um at royna at fáa eina kredittforeining at úlvíða starv sítt til Foroya varð vidtikid. Studningur eila lán til Havnar Grótvirki. Jacob Nielsen: Nevndin hevur býtt seg í (veir partar. GQ. F. Joensen mælir til, at vinnuneyndin um- hugsar málið og leggur tað fram attur fyri tingið næsta ár, meðan Milens og eg mæla til, at vinnu- nevndin fær heimild til at garnntera fyri einum láni upp til 10 ini verða vidtikin og staturin og lús. kr. ffall inntokumál- | Laurils Andersens fond játta tann pening, ið sekt er um. Sum málið liggur fyri nú, og tingið ikki ræður yvir peningi, skilji eg væl, al tað ikki ber til at styðja vinnulívið; men verða inntøkumålini vidtikin, so verður oðrvísi, og tí vil eg mæla til at greiða atkvoðu fyri nevndar- uppskotinum. P. Niclasen tók undir við J. stóra Nielsen og ávísti tann tydning, ið málið hevur, og at lað visti seg, sum at hetta grótvirkið hevði framlíð fyri sær og góðar møguligleikar fyri at kunna bera seg. Kreppustudningur til familju- forsyrgjarar. Foroya arbeiðarafelag hevur lagt inn á lingbord mál um at fån skipað fyri, at treingjandi familjuforsyrgjarar fáa kreppu- studning. Við fyrstu viðgerð talaði flokks- formaður javnaðarmanna heitt fyri málinum og visti á, hvussu illa stall var Í mongum, mongum kring arbeiðsleysum heimum Føroya land. Málið varð beint í ta soeiulu nevndina, ið sigur, at ifylgju finansplánin verður jáltað av stati og legtingi árliga (1936/37) 143. KØDCENTRALEN Tif. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altíð 1. Kl. úhgt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail. Bygdeordrer ekspederes omg. til vegarbeidi kr. 190.000. Eftiri er av slatsstudningi fyri 1935/36 kr. 94.000. Herafturat loyvt at nyta peningastudningin fyri 1937/38, kr. 190.000. Til- samans kann nytast kr. 474.000 frá slati og løgtingi til vegarbeiði. verður Summastaðni er so lítið veg- arbeið. Hevur tí nevndin sekt um 50.000 kr. til uppdyrkingar- arbeiði. Heraftrat hevur løgtingid vidtikid at taka lán uppá kr. 30.000 til hjálpikussar kommun- anna og at søkja statin um kr. 70.000 í studningi til hjålpikassar. So stall skudu 624.000 kr. kunna verið tekar í vetrinum 1936/37. Stjóri „Dagblaðsins“, ERNST SONDUM, Feddur 11. okt. 1900 - Deydur 29. des. 1936. komu deyðsboðini av Ernsti Sondam, stjóra >Dag- Óvæntað blaðsinse. Væl hevur hann verið sjúkur og noyddist at fara til Keypmannahavnar al leita sær heilsubót; men tá hann so fyri stuttum kom heim aflur og við ídni alt í aftur í arbeið sítt, var nakar, ið grunaði sínum gitna einum treiv tað neyvan maður var av Jólauftan herjaði sjúkan so bråddliga aftur at hesin ungi deyðunum merktur. á hann, at hann var noyddur al lata seg flyta á sjúkrahúsið alt í einum, og longu 29. desember andaðist hann. Undir verðaldarbardaganum fór Ernst á fyrsta sinni heiman. Hann fór við Men av eini danskari skonnart. orsekum, sum okkum eru ókunnugar, gav hann skjótt uppat al sigla og fekk sær skrivstovuarbeið í Keyp- mannahavn. Nøkur ár seinni var hann aftur í Føroyum og dvaldist her stutta stund. Longu lá hug sin ut skriva blaðgreinir. Tað var ikki sjaldsamt at síggja navn hansara undir smágreinum í „Dimmalætting“ um tað mundið. So fór hann til Noregs, har hann fekk pláss á avgreiðslu »Tidens Tegn«s. Her var hann í meir enn 10 år, og óivað hevur hann her fingið bæði sýndi hann