leygardagur 6. februar 1937síða 1

A FRÆLSI -FØROYA- n SOCIALDEMOKRAT BRODURSKAPUR 20 oyr. á 3. og 4. = rr => Arheiðislenir, - Ol kreppan. Lýsingaprísur fyri petitreglu: 3% síðu. avsláttur í prisinum. eyr. á forsíðuni, | Við storri lýsingum fæst | keypikraftin (av verðin fjøldini góða løn, vildi hin upp- hópaða framleiðslan verðið keypt, og „hjólini“ komið aftur igongd, arbeidisloysid horvið - og kreppan við. Sparið, verið »noysom« sum i í gomlum døgum! Hvussu ofta hoyrdu vit ikki hesi manandi orð á Foroya løgtingi, tá ið talan var um arbeiðaranna trongu og smáu kor. Henda talan er íkki bara kend frá okkara heimligu oddamonnum fyri tí>ssnúsfornuft- igu« konservalismu. Hon hevur goll konservativum. legið tað ljóðar, er verið låtin hjá ellum Men so sannleikin tann, at hesin stór- kapitalistanna spardómur kring heimin, sum mest var åvistur til at verja tær smáu og neyðars- ligu lønir og kveistra burtur krøv arbeiðaranna um lonhækk- hann er ingar rótin til og hevuðshornasteinurin undir kreppuni, okkara kreppu eins og alheimskreppuni. Tað er sjálvandi altíð rætt ikki at brúka meir enn ein for- tjenar og kann rinda. Tí annars húsagangi og ómyndugur, áðrenn ein veit av. Men fyri tí: at hin minst meguliga verður ein á tað er kortini líka satt lønin, ið verður sett fyri at arbeiðsharrarnir og virkið skal vinna mest meguligt, gevur hini minstu keypievnini. Og uttan hjá ikki av við eina stóra framleiðslu. keypievni fjøldini sleppst ið tessvegna må steðga — og so hava vit kreppuna. Ein samlað hækking fyri at verða munandi, má hon fara fram í øllum londum vil tí geva fjøldini keypievni og vil harvið økja ørunum, ið um eflirspurningin eftir framleiðast, altso geva eina sterri framleiðslu og harvið arbeiðisloysi — altso bøta um meiri arbeið og minni kreppunu. Í hesum sambandi skal merkjast, at lad eru tey stóru londini, sum avgera fram- ganga hesi lond á odda við lágari lon leidsluarbeidislønina og føra eina »illoyala« kagppin, kunnu tey smærru londini ikki slíga stórt hærri í lønum uttan at missa søluna av framleiðsluni. Fyri hesi lond ræður her orða- goyggja teim úlvunum, ein er ímillum. takið, at ein má við Tó kunnu vil síggja, at lond, sum t. d. norðanlondini, ið hava ein so sera væl útbúgvnan og dugandi arbeiðaraflokk, kunnu kappast í framleiðslu við onnur lond, har arbeidislønin er nógv minni. Hetta kemur av, at arbeið- araraklassin í norðanlondum stendur i arbeiðisvenjan og arbeiðiskunnleika fremri enn arbeiðarin í hinum lågtmentadu londunum. Javnaðarmanna loysunnarorð kring heimin í bardaganum móli kreppuni eru tí: Størri og størri keypievni hjá fjøldini og arbeiðiskunn- leiki. Tað vil økia framleiðsluna og geva teim arbeidisleysu arbeidi. Tá ið øll eru í arbeiði, og øll hava ráð at keypa - tå er eingin kreppa. Men fullnar helta fremist ikki til við einum isoleringar- politikki, eini yvirdrivnari nalionalismu, men einuns við einari inlernalionalari broyting, ið miðar ímóti einum inlernation- við lønum, alum samarbeiði arbeiðslíð og produktién í tf- forholdi og so regulerað, at oll fáa arbeiði líkum hvert til annað og fulla keypikraft av framleiðsl- uni í hóskandi máti. Hví eta, ífall fiskur kann framleiðast til oll? Hví skulu ikki oll fáa fruktir, ífall fruktir til oll? Q.s. skulu ikki oll fáa fisk at kunnu framleiðast fr., o. s. fr. »Blev alle nydende blev alle ydende og ingen arbejdsløs. . . .« KØDCENTRALEN Tlf. 173. KONGEBROEN —Tif. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail Bygdeordrer ekspederes omg „SMORLÍKA...? „Ja, ... vitaminir!!! JAVNAÐUR Leygardagin 6. februar 1937. A Føroya Løgtingi 1936. Skrivstovuhald til sóknar- styrisformenn. Djurhuus: Nevndin mælir til at:selu eina fasla reglu fyri, hvat ið hvor kommuna kann rinda til skriv stovuhuld til sóknarslýrisfor- menn. Eftir hesum uppskoti frå skrivstovuhaldið nevndini kann selast til 50 oyr. fyri hvønn åsamt Sóknar- íbúgvara í kommununi 2 pet. av álíkningini. meir og styrini fáa hvert ár meir at gera. Harfyri má skriv- stovuhaldid hækkast. Tá kunnu vit eisini krevja, at roknskap- verður greiddur úr hond- tíð o. s. fr. urin um í rætlari Uppskotið varð sumtykt. Umveling av fiskiskipum. Nolsee greiddi frá málinum. senda umsókn inn á ling um hjálp til umvøling av skipunum. Teir eru ikki førir fyri at lata umvøla, ultan at tað allmenna sum ley styðjar teir, og eru, Summi av Nokur ella kunnu ið hvussu er teim ikki fara út aftur. skip tørva nýggjan motor umvølingav motorinum. Heldur ikki hetla eru reiðararnir forir fyri. Djurhuus: Sambandsflokksins vegna lovi Skipini eg at styðja sakina. tørva umvøling, og ráðini hjá reiðarunum eru lítil og hjá summum eingi. Dam: Málið er stórt og lýdningar mikið. Vit megu hugsa um, hvat tingið kann hesum máli gera viðvíkjandi. Skipini mega íkki verða liggjandi og menninir ganga arbeiðsleysir. Tingið má kanna viðurskiftini hjá reiðar- Tíðirnar eru ekstra- Hill styðja vinnulívið men samstundis unum. ordinerar, allmenna må føra kontrol og krevja teir ymisku roknskapir framlagdar fyri tingið. Reidarar klaga yvir, hvussu illa lað fiskin, og at hetta er orsøkin í, gongst at sleppa av við at teir eingi ráð hava. Vit javn- aðarmenn hava í mong ár ar- beitt fyri at fáa ein sølucentral ella rættari ein sølu- og keypslu- central. Henda central má tað allmenna hava í hondum. Í Amerika veit eg, at megulig- leikar eru: fyri at selja fisk. Tað fáa mannin at arbeiða fyri okkum. tann rælla ræður um at Vit eiga at taka ein mann, sum Reiðarar | | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstøbum og skrivstevuni. Telf, 148. eg veit hevur arbeitt seg upp frá fálækum korum og er vorðin skipari á einum stórum damp- Amerika. umftóktur har yviri og erkendur ara í Hann er væl bæði í Suður- og: Nordamerika, Vinnulívið. Al lað foroysku vinnulívið er komið í Oføri, vita vit øll. Her- um eru oll á einum máli. Eisini eru øll á einum máli um, at lað má gerast alt,ið gerast kann, fyri at koma burtur úr 6førinum. At Føroya løgting ikki er ført fyri hesa uppgåvu uttan við hjálp aðrastaðni frá, vila vil. Tá tingið hevði verið saman 0. u. 8 vikur, kom umsókn frá reiðarafelagnum um hjálp til umvøling av skipunum og garanti komandi fyri føstum prísi summar. Samstundis kom um- sókn frá p/f. Uvak um hjálp til »Ånanu«, Foroya løgting hevur ikki slikan pening um hendi, sum tørvar til slikar uppgåvur. Tingid viðtók tí at biðja fiskaribankan í Keypmannahavn um at veila lán til umveling av skipum og biðja ríkisstjórnina um at tingast við útsendingar frá reiðarunum um hin spurningin, meðan tingið setti eina nevnd at kanna viður- viðvíkjandi = >Ananuc. fekk heimild til lingsins vegna at lut- við útreiðslunum til skiflini Henda nevndin lingsins laka einum fimtaparti i »Ånanu« og heita å statin — fiskaribankan - um fyra fimtupartar. Tó skal nevndin fyrst kanna eftir, hvør- vítt »Anana« hevur møgulig- leika fyri at kunna bera seg í framtíðini. Meira sá tingið ikki ført fyri at gera. Vóru seg hesi stórmál komin nakrar vikur fyrr inn ling, so hevði omanfyri umlalaða nevnd kunnað sett uppskot fram fyri tingid og fingið tað vidtikid og møguligvis kundi tingið eisini fingið svar úr Keypmannahavn, hvørvitt ríkisstjórnin og fiski- skapsbankin eru sinnað at hjálpa. Men tað tinginum lil skomm, at sakirnar kann ikki leggjast ikki komu inn fyrrenn í síðstu stund. Men nú eru hesi stór- mál vónandi til viðgerðar í Keypmannahavn, og haðani má svar fáast skundisliga. Tað vilja okkara ríkisdagsmenn óivað gera úlveg fyri. At veila lán og studning til omanfyri umtaladu mål krevur nógv av løgtingi, slati og peninga- stoðum, serliga fiskiskapsbank- anum í Keypmannahavn. Hvussu ikki greill, men vil vóna lad besta, úrslitið verður, er enn | | og serliga mega vil vóna og krevja, at svar niðri frá kemur sum skjótast, og eingin skuldi verið nærri enn >Dimmalættinga at vita skil á, hverjar vónir ið úrsliti. fyrrver- fyri einum góðum Landslingsmaðurin er eru andi blaðstjóri, núverandi for- rællningsforari av »Dimmu.«, og fólkalingsmaðurin, sum er faðir at íí núverandi blaðstjóra »Dimmalætting«ar, má sígast ut staunda blaðnum Men greinini í ógviliga nær. skal ein døma eflir oddu- »Dimmu.« nr. 2 í ár við yvirskriftini: »Udbyltet«, so tykist »Dimma.« at liva í somu óvissu sum onnur blød — ja, landi. >Ved Lag- sum øll her á tingssamlingens Slutning forelua Resultat, man Sikkerhed bygge den Antagelse, at den paukrævde Støtte = vilde komme,« skrivar »Dimma.« m. a. inte! hvorpaa med kunde ekslaaordinære Hesum viðvíkjundi segði eg í áðni, at hesi stórmálini komu so seint inn á ling, at tað var Ogjørligt at fáu spurt seg fyri hjá ríkissljórn og fiskiskapsbanka, áðrenn tingið fór heim. — Um inntekumálini sigur »Dimma.«, at ley eru »paa det nærmeste lig Nul« av lí, at »den faktiske Værdi af disse afhænger af, hvorledes Erhvervsproble- merne klares, og disses Løsning var man ikke naaet til, da Lag- tinget hjemsendtes.« Hesum viðvíkjandi er at siga, at alt støggar her á landi, ifall skipini ikki sleppa út; men líka tað, at nýggjar driftir ikki verða styðjað- vist er nyggj skip og ar, ullan so er, at tingid fær meira inntøkur. At skifta orð móðurmál við »Dimmu.« um okkara er bert at spilla tíð og blekk burtur, tó kann ein íkki lata vera at nerla við (ad, ið >Dimma.c sigur um at tingið í vetur gav sær stundir til af foroyskt mál. Tí hvat er tað, ið hagreiða (vær sakir um sambandið og sjálvstýrið hava klandrast um ár eflir ár nú í ein mannsaldur ultan føroyskt mál í skúlum og kirkjum og sjálvstýri ella samband. Nú er klandrið fyri síðstu Nú hava bæði danskt og móður- ferð burtur- um málið lagt. føroyskt líka rætt í Feroyum. Hitt klandrið sjålvstyri bava um samband og vil ikki fingið út av verðini enn; men nú eru lað bert tveir menn á tingi, sum tyma at spilla tíð uppá slíkt, og teir eru báðir so gamlir nú, at teir halda ikki leingi klandrið viðlíka. Annars tykisl »Dimmalætting« lað legið, at sigur, at lítið er gjørt í legtinginum í vetur, og at lað hava javnuðarmenn # tå TA: