leygardagur 24. apríl 1937síða 1

TI FRÆLSI | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT 30 øyr. á forsiduni, | Við sterri lýsingum fæst | Fart í Kulbrydningen paa Færgerne. 2 -300 Mand i Arbejde. (Ur donskum blaði). Gennem Amlmanden paa Fær- øerne har Ministeriet for offent- lige Arbejder modtagel el An- dragende fra Forstanderskabet for Frodebø Kommune om Statstilskud og Statslaan til Op- førelse af et Udskibningsanlæg ved Sydsiden af Trangisvaag Fjord. Anlæget skulde bruges ved Kul-Afskibningen fra Kul- miner paa denne Ø. Foruden Kul skal der produ- ceres Basalt. Som det vides, er der for- længst pan Suderø en begræn- set Minedrift. Et Selskab fik i 1932 Lerbrydning, men nu agter Sel- Driften, der Koncession paa Kul- og skabet at udvide ogsaa skal omfatte Produktion af Basalt til Vejbelægning. Der 2—300 menes ialt at komme Mand i Arbejde, san man for- staar, at denne Virksomhed be- tyder meget for Arbejdsløshe- dens Bekæmpelse paa Fær- øerne. Selskabet ser sig ikke selv i Stand til at ofre og derfor har Penge paa Byggeriet, man henvendt sig til Frodebo Kom- mune om Hjælp. Færø-Kul bør selv bygge Anlæget. Ministeriet mener imidlertid ikke, at det kan forenes med den færøske Finansplan at lade Kommunen bygge Havneanlæ- get med Statshjælp, men man mener, at A/S Færøkul selv bør bygge, naar del faar økonomisk Hjælp fra Staten, nemlig el Stals- laan paa indtil 200.000 Kr., ydet saaledes, at Selskabet kommer til at stan som Debitor for Laa- net, og Anlæget bliver Selska- bets Ejendom, Et Laan paa 150,000 Kr. fra Arbeider-Kul. Arbejdernes Fællesorg. Brænd- | selsforretning har vist Foreta- gendet Interesse og erklæret sig villig til at yde Selskabel et Laan paa 150,000 Kr. med Pri- oritet efter Staten. Af Hensyn bl. a. til de van- skelige økonomiske Forhold paa Ministeriet, at Øerne, mener Andragendet om de 200.00 Kr. | bør nyde Fremme, og Folketin- gets Finansudvalg har nu í Ho- vedsagen sluttet sig hertil. Dog er det en Forudsætning, at der betales Dividende til Selskabet Renter og Afdrag til Kreditorer- ikke maa Aktionærerne i eller ne, inden Forpligtelserne med Hensyn til Belalingen af Renler og Afdrag til Staten er opfyldt. Statslaanet er rentefrit Anlæget er kommet í Drift, men derefter er Renten 5 pCt., og Laanel afdrages í 20 Aar. Det siger sig selv at denne Hjælp fra Statens Side vil blive modtaget med stor Tilfredshed paa Færøerne, hvor Erhvervs- forholdene er saa vanskelige. ÚTI VID FASCISMUNI Tálð rexistførarin Degrelle varð sligin til jarðar av van Zee- land, statsministara, í einum „suppleringsvali“ i Briissel, id | | idealisturin stóð um fascismu ella demokrati og ti var av stórstu interessu fyrl allari verdini, kendi hin demokratiski heimurin sær lætna um hjartað. Mangur maður helt, i' rex- isman í Belgiu, id var at sam- meta við fascismuna í Italiu og nazismuna í Týsklandi, fór at laka sama sjógv á baki sum til- felli var við hinum nevndu is- munum« láið tær trinu framm. Sjálvur rexistførarin Degrelie var so stórorðaður, at hann aftraði seg ikki vid at varpa út, at hann um stutta tíð vildi koma at sila sum statsministari í Belgiu. Og tå ið nú viðurskiflini bóru so í bandi, at høvdingarnir báð- ir, van Zeeland og Degrelle, skjót- ari enn nakar hevði væntad, komu at royna styrki við val- borðið, er luð eydvitad, at hin politiskt av heiminum var ístórsla spenn- interesseraði parturin ingi um, hvat ið úrslitið mundi fara at verða. Valið varð á ong- an háll spurningur fyri Belgiu hevuðs- tikið sum ein lokalur Leygardagin 24. april 1937. indtil | JAVNAÐUR staðin, men heldur sum styrkis- roynd millum fascismuna og nazismuna oðrumegin og demo kratiid hinu megin. Úrslitið stórsigur fyri demokratið og ein varð sum kunnugt líka so avgjørdur dómur yvir diktalurið. Van Zeeland, ið var styðjaður avkalolikkunum, javnaðarmonn- um og ollum fólkaræðishugaðum menniskjum, varð valdur við einum avgjørdum knúsandi meir- luta. Degrelle, ið var av ellum einaræðissinnaðum, ikki bert full, men varð so heilt og ulls knasaður. Van Zeeland fekk 275.000 at- kvoður og gekk fram í stórum meðan fekk um 69,000 atkveður Degrelle bert og gekk stór- Menn liga aftur á hondina. høvdu vænlað honum minnst 100.000 atkvoður seinast einsamallur yvir 70.000 — hann fekk Lordurin Landsbury hin vidgitni, ið var arbeidaraførari í Onglandi til ellisår, hevur hitt teir ymisku landsins hægstu menn í Fraklandi, Ameriku, | stydjadur Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið 4 atkvødur, og hesa ferð arð | hann stydjadur av fleiri smá- flokkum, ið ikki hevdu sett mann framm. Hesir smáflokkar høvdu um 30.000 atkvoður við seinasta val. Degrelle eigur so statt minni enn so 69.000 al- val, lá ið allir flokkar bjóða sær fram. kvoður við eitt Hann og hansara fascisma er so stalt avblomstrad! Hitt nazistiska stýrið líka so lítið sum lad fascistiska hava fí betur ikki víst seg nóg lokkandi til, at verðin, har menniskjan BROÐURSKAPUR + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstevuni. Telf. 143. enn eigur frælsi sítt, hevur hug | at ganga somu leið. Belgia, ið kenir menn vóru mest bangnir fyri, hevur víst | pílin fyri framtíðina og felt sín deyðadóm yvir hesar stýrishátt- ir, og lað er ikki at ivast í, at sinnalagið yvir fyri fascismuni og nazismuniikki er betri í ødr- um londum. Belgiu og norðanlondum fyri at samráðast um eina fíggjarliga og mentunnarliga skipan landanna millum, sum tryggjar friðin á foldum. Hesin gamli javnaðarmaðurin og mikla stríðshetja fyri verðaldar- friði, var nú um dagirnar á fundi við sjálvum Hitler, Týskalands diktatori, og ljóðar ikki sum verst frá hesum fundi. Men. ... Tað hevur verið athugaligt at fylgt við stríðnum hjá fteirri gomlu javnaðarmannahetjuni Landsbury móti kríggi og fyri ikki bert friði í Onglandi, men í allari verðini. Oftum var honum sínum tungt at berjast fyri idealistisku hugsjónum — tað var sum øll verðin var ímóti honum og hansara heldur fá- menta liði — javnadarflokkurin hevur ikki altíð verið so fjøl- mentur, sum hann er í dag ið hvussu er í teim fríu lond- Men ga vst unum. sum hin stóri hann ikki á leið. Nei, hondum á hálvari tess sterkari måtslødan varð, tess eyðsýntari dubbingar- industriurin tyktist at hava gjort av við alla »av- rusting«, tess treystari og ågrytn- ari gjørdist hesin gamli. Einki kundi sløkkja eldin fyri og trúnna uppá hansara hugsjón um frið og socialan sigur her á foldum. Og sjálvt nú, tá ið alt tykist at bølmyrkt fyri øllum sum eitur vera so kolsvart, so at minka um og enn minni kríggsdubbing, ragna- hesum laka av rokksrustningi, sjålvt í døgum, tá ið kríggshamarin smiðju, reðar frið, finnur landanna hægstu menn gellir í hverjari henda gamla hetjan um á máli um at hava ein sam- ráðingarfund um avrusting, um eina fíggjarliga og mentunnar- liga skipan landanna millum, ið kann tryggja menniskju frið, rættin til at liva. Aftaná at við presidentin Rosevelt, stats- hann hevur flalað ministararnar Leon Blum og van Zeeland eins og við stats- ministararnar í nordanlondum um hetta mál frættist, at hann hevur verið í Tyskalandi fyri at lala vid Hitler og royna at friðar- fáa hann við í henda konferencan millum tey týðandi og størstu londini. Fveir tímar vardi samtalan, og Landsbury sigur: Eg greiddi Hitleri frá við Leon Blum, van Zeeland og mínum samrødum statsministararnar = í norðan- londum. Segði honum, at allir hesir oddamenn hver fyri sínum landi lovaðu at koma við til ein tílíkan friðarkonferenca. Og helt Hitler, at hann við vildi vera uppi í einum tflikum arbeiði. | | | | | | KØDCENTRALEN Tif. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail. Bygdeordrer ekspederes omg. Henda ferð fyri stórsigursferð hjá Landsbury. verður roknað Fyri hansara eldheitu áheitan um al lata menniskjuni fáa loyvi at liva, fáa frið, fáa rúm og góð social kor at liva í her á foldum eingin sær til at bera seg undan. kundi eingin, kom Men enn eru ló skuggarnir miklir, enn er halið og ide- stríðið nazistarnar so hart og sterkt, so millum bolsarnar og í ljósum loga, at undir teirri tveggja um verðaldarfrið, um figgjarliga og skipan, hætti sjålvt hin óræddi tíma longu samreðuni eina mentunnarliga Landsbury sær ikki at koma inn uppá Sovjetspurningin. Kort- ini er tað givið, at verður Rus- | land íkki tíkið við uppí tann meguliga verðaldarsáttmálan, verður hesin sáttmáli at virka tvørtur ímóti síni ætlan, sínum friðarmáli. Hann vil kennast Russunum sum ein knýttur nevi og fáa teir til at dubba seg enn og harðari enn áður. Landsbury má tf til Rusland. men hvatsigur Hillerogkommun- ismunnar fíggindar ? Mussolini er noyddur at socialisera. Sum so ofta ávíst her, hava sjálvt fascistarnir og nazistarnir noyðst at gingið tær av socialist- unum ávístu leiðir — lívið hevur troðkað so á, at einki annað hevur verið til ráða at tikið. Vit greiddu fyri stuttum frá, at Gering í sínum 4-árapláni hevdi á sín hált so gott sum socialiserað alla ta tysku jorðina við at sett hana undir stats- kontrol soleiðis at tann, ið íkki vil rekja sína jørd til líta, má missa hana til frama fyri arbeiðs- samar hendur. Nú frættist, at Mussolini hevur sett skipabyggingina undir stats- kontrol og latið statin yvirtikið 50 % av ellum skipasmiðju- obligasjónum. Soleiðis falla skansarnir fyri teirri socialistisku hugsjónini, ein fyri og annar eftir — sjálvt í diktaturlondunum við nazism- uni og fascismuni á odda.