leygardagur 12. juni 1937síða 1

FRÆLSI Nr. 24. | 90 og 4. oyr. á 3. Ísland. staðið Hdindi, at orsøkin til at stjórnar- | »Tingakrossi« hava flokkarnir í Íslandi — javnadar- menn framsóknarmenn — ikki og kundu arbeiða saman longri, var, at javnaðarmenn skuldu hava lagt fram uppskot um socialiseringavtrolaraveiðuni ullan at hava sagt framsóknar- flokkinum frá frammanundan. Hesi tíðindi eru skeiv og av- sannað av javnaðarmonnum í Íslandi. — Javnaðarmenn bóru sjálvandi teirra uppskot uppá mál við framsóknarflokkin, áður enn leir logdu teirra socialisering iruppskot fram á altingið. Uppskotið var orsakað av ti ræðuligu korrupsjón, ið segðist farið felagi Kveldúlfs. at hava fram í tí slóra Meðan íhaldsmenn, framsókn- armenn, nazistar og aðrir aftur- haldsflokkar eru gingnir saman til valið, ið fer fram hin 20. í hesum, standa javnaðarmenn einsamallir. Flestir skilamenn spáa javn- aðarmonnum slóran framburð men um hann gevur meir- lutan, duga menn ikki at ætla. íslendsku 3,8 Innskotið í teir bankarnar var í fjør um milliónur meir enn árið fyri. Hetta verður líkið sum eill lekin uppá balnandi líðir har B uppi. Franskt skipsmannskap hevur verið í landi í Íslandi fyri at ræna æðuegg og dún. Fransk- menninir vórðu uppdagaðir og tiknir og idømdir harða straff. Ð Jóannes bóndi „rættar“. Vit loyvdu hurt at åvara javnaðarmenn ímóti lista frá J. P. og ødrum, ið bóðu pening | til at stjórna nýggjum flokki. lavnaðarmenn hava einki við henda flokk al Nú trinur J. gera. P. fram í >Dag- blaðnum“ og vil gera tað til, at vit hava misskill hansara nýggja lokk. Ja, hann gongur ennlá langt, at hann sigur, al javnaðarmenn hava góðkent hansara reður, ið skulu hava að ímóti slovnanini av hesum kki. bera ) Hvussu kunnu tygum lygum soleiðis at, Jóannes ? lygum sýttu jú fyri, at nakar til til mælis á fundum lygara mólt- tað kuldi taka orða gjordu tygum í ollum føllum á Í voroyri. Meta tygum, Jóannes, Feroy- ingar so lágt, at teir taka togn vegna hesa sylan sum eina Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 eyr. á forsíðuni, síðu. avslåttur í prísinum. *"FOROYA : Við sterri lýsingum fæst ella sum játtan avsannan at tygara talu annars var meir enn kám og uttan fast skap? Halda lygum verunliga, at tað er mannagongd í Føroyum í dag al taka mann år ødrum flokkum uftan at vila mansins ella hansara flokks stødu (il mál tygara? Svara tygum: ja! ja, so er oll vón um skilagóðan politikk frå lygum úli. Og svara tygum: nei! so åtlu lygum at skunda lygum al geva eina yvirlysing, hvarí tygum taka stødu frá tygara manna- gongd f hesum her umrødda politikki tygara. Men lygum svara als íkki ella krúpa uttanum lí hvussu ) kunnu tygum ? Hvat er nú á våsi? So spurdi mangur maður sein- asta leygardag, tå hann hevði lisið »Dagbladsins« løgnu odda- grein: >Eitt varskó til byrådid«. >Tað er ikki býráðsins skylda at seta í verk nýggjar fyritøkur«, blaðið Ikki orði nevnt skrivar Ósmæið. við einum verður hvørjar fyritøkur her sipast til. Hella gallrópið undrar kortini ongan, lí »Dagbladid« er vant (il annanhvonn dag al rópa á hitt almenna eftir hjálp, meðan tað illa letur yvir, at hill almenna við fingrarnar dag deilir og Ð annanhvønn a sær alt nema Nei, burtur! her ræður hitt privata skal vinnulívið. initiativid«. Og hvat er tað so fyri nakað ræðuligt, Havnar býráð hevur gjort? tað innanfyri Okkum kunnugt hevur ikki aðrar illgerdir hetta mark á síni samvitsku enn at tað hevur sýnt vilja til eill til eina skipa- at garantera fyri låni til og smiðju og kanska latið eitt lítið trolarafelag av peningi til hesar driflir eisini. Hetta mátti ikki verið ovmikið avgjørt, sjålvt um tað verður sæd mgjøgnum vinnuflokksins »bjørtu« brillur. bladid« farið al býráðið hill almenna — Ella er >Dag- óttast fyri, at skal kleyva upp í veltuna hjá onkrum vinnuflokksmanni. Tf uttan sær- liga grund kann eitt blað ikki fella yvir nakra avgerð um at stovna nýggj virkir her á landi, so sum nú er vorðið, lað ber ikki til. Hovdu teir av illum deilt yvir, at kommunan garanteradi ella selti pening í privalar fyri- tøkur uttan at tryggja sær rætt til gjølla eftirænsan kontroll JAVNADUR — so skuldu vit verid f parti við leim; men bara at slåa niður lann feril av vilja ll bjargingar, sum nú er uppkomin í Havnar lað einsamallir um! byarslyri — verða leir Al sipa til, at býráðið tilsíðu- selur borgaranna inleressur við framferð, mannsbarni, sum skal slíkari lað málti illa som! seg eitast at hava gingið í skúla. Skuldi tuð ikki fyrst og fremst ráll um al skapt arbeið, drift í ? At kommunan átti nakað drift, asla. Men vinnuflokkurin heldur byin av hesi var tað natårlig- also, at peningurin, sum fellur til kommununa, kann nýtast til annað belri enn produktiv og virkir. Nei, vil eiga at vera komm- ununi takksamir fyri lað, hon hevur gjort å hesi leið, og stuðla ed » henni til at laka mong mun- andi lek enn við sjálv — so langt sum hon orkar — at sela nýggj virkir á stovn og síðani at veila samløkum tann dugnað, sum krevst, fyri at fólk aftur skal kunna gerast ført fyri al liva eitt hampuligt lív í Havnar býi uttan sleðugt at ganga í ótta fyri arbeiðisloysi — og svongd. — 0 700 = 3 — — — Viðmerkingar. við socialisering og >Dagblaðið< er aftur úti høggum móli centralisering og einkarsolu við ymsum stórmálum. Men so legið tað ljóðar, so gongur tað fram av seinastu greinini, at blaðið hevur ikki skill, hvat id lalan er um, ið hvussu er hvat ið viðvíkjur einkarsølumålunum. Blaðið skrivar fyri lað fyrsta talan var at um at sum um yvirtaka allan handilin, heildsolu sum småsølu Hetta er misskiljan. Og vit vóna, al láið blaðið hevur fingið rætta hesa misskiljan, at lað so dugur at skilja, at tað sær troll, har tað talar um, ateinkarsolan vil gera, at tann, ið er orinda- drongur, aldri kann verða ann- að. einkarsølan sum um (Undarligt vil avtaka ellid og sum nú hin deyðan, ið, ér, et stórsti avsetari og harvið hin stórsti = beinleiðis ávirkari til »avansement«,) Tað, id talan er Landið, skulu skipa fyri innkeypi, men um, er heild- sela. allar Ferovar, fyri at keypa í stórum á pro- duksjónarstaðnum og harvið keypa bíligt og spara landinum hundraðir av túsundum. Keypmanskapurin og handils skapurin, ið nú er, verður einki SOCIALDEMOKRAT BRODURSKAPUR | og SKrIVSLOVuni. allir (á vilja hava javngóð líkindi til at broyttur uttan lað, at fáa bíligar verur og góðar verur. Órindudrongurin, kantórdrong- urin, hin dugnaligi undirmað- urin, hevur eins góðan kans við | dugnaskapi at arbeiða seg upp | g ella fara undir nýggjar fyri- | tokur. Her er einki at óttast fyri, | hvat ið viðvíkur støkkan av framburðarkraftini í ungling inum. Socialiseringin, ið ger (ud møguligt at úlnytla arbeidslik- | indini út til minsla leigin, eink arsølan, sentralisering ella felags innkeyp og felags sola avøllum stórvorum, eru júst grundarlagið fyri planøkonomiin, ið er treyl- aður av einum regulerandi og kontrollerandi faktori. Tað, al privata inilialivið, sum nú stend- sokkið avgrundina, talar hin einstaki — hitt ur til í Feroyum, er maktarleyst í sítt særliga sterka mál fyri so- cialisering, centralisering og plan- økonomii, talar fyri, at landið tekur sær um reiggj. Hetta ásanna flestir Føroying- ar í dag. Og vil ivast ikki i, at >Dagblaðið< ásannur tað við, um fað vil hugsa seg um og ásanna verunleikan. Spania. Madrid Men hava stjórnarmenninir báðum síðum. sum oflast sigur úr býlinum, so fleir á vissum stoðum standa sterkari og eru gingnir fram. Við Guada- lajaravigslødini eru leir á einum 15 ingnir 25 km fram. Bilbao. | Herhavastjórnarmenninirikki strekki uppå km å breidd bert steðgað framgongdini hjá uppreisnarmonnunum, men lað er eisini eydnast leim at taka aftur týdningarmikil vígstoð sum Lemonafjallið og býin av sama navni. Hervið hava stjórnar- | menninir aftur vunnið sær vald yvir fleiri vegum til Bilbao. | Týsklands og Ítalíu „krigslist“ gevur Italia hovi til at senda hópin av kríggsváúpnum og kríggs- ] DD 5 88 monnum av nýggjum. Sum vit hava lýst frá, skeyt hitt tyska herskipið eftir fljúgvumaskinu | hjá stjornarmonnum og elvdi harvid hesari maskinu at kasta bumbur niður yvir herskipið sær til verju. So var eldur í koluni. Tysk- ararnir lótust at vera rúkandi Her eru hørd rið gingin á frå | borið | | Kostar kr. 1,50 fjordingsårid + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum Telf. 148, 11. årg. KØDCENTRALEN Tlf. 173. KONGEBROEN Tlf. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail. 3ygdeordrer ekspederes omg. illir yvir álopið hjá teim »reydu«, Og ultan orð ella eið góvu teir inn á hin spanska býin lótu 200 skot duna segð eg Almeria og yvir hann. Skaðin var herviligur. bresta å í væntaðu verdaldarkriggid løtuni — men Eng- land og Frakland og demokratiið í síni heild kvepptu seg og gjørdu einki ultan at royna at snakka villmenninar til »fornuft«, Tyskland og Italia brutu seg út úrikki-uppíleggingarsáttmálan Italia formelt bråkti letuna, ið og tað var loyst av sátt- málanum, til at senda uppreisnar- nýggjan styrk av monnunum fólki og kríggstilfari. kriggslistin Soleidis eydnadist hjå Hitler og Mussolini at koma uttanum ikki-uppfleggingarsålt- målan og hjålpa Franco, id var komin at standa til tap. Franco ongan pening eftiri at rinda sínum kriggsmonnum við. Tað eigir frættist, at Franco ikki pening efliri at rinda foði og vápn við. Svølturin skal tess vegn » a ikki vera langt frå dur- inum. — Men nú sigist, at hin við- gitni stårsnytarin og stórskálk- March frå, at hann vil veita uppreisn- urin Juan hevur boðað armonnunum nýggj risalån til at fora kríggið víðari við. Hitler-Mussolini ødrumegin og Frakland og England hinumegin halda fram við »kontrollini« í Spania. eru vorðin samd um at Tyskland og Ítalia binda seg til ikki at gera tílík álop sum á Ameriu. Men hvat vil tað siga, at hesi diktaturlondini binda seg? Bluff, bluff og einki annað! —IN——GGG É [| [[[Å[Å[|[ [| vilja gerast vissur i, at tad løysir seg at bert tygum lysa, royna eina lýsing í „Fereya Søcial-Demokrat". Ringid til prentsmiðjuna måltr. 143. A á