leygardagur 12. juni 1937síða 2

EN # EGL #7 me FS Er havn fyri stavn ella . ..? FØR Í fjør vóru menn år Dan- mark f Føroyum fyri at kanna líkindini fyri at neyðstadda vinnulívi til hjálpar. koma okkura Fiskaríkommissiónin var um- boðað av fiskarídireklorinum og konsul V. Thygesen, ministeriid av sjálvum stalsministara Stau- ning og ministara Alsing Ander- sen. Høgir menn og g6dir menn. Fåur viljin til at hjålpa var hin besti ivast í, at hugurin og hjá hesum monnum. Vónirnar vóru tí tær, at einhver glotti mundi fara at spyrjast burtur úr. Tá ið vit at fiskaríkommissiónin — nú við boðini um, um- boðað av harra Trolle-Thomsen Val- komin fil og skrivstovustjóra harra bjørn — aftur er Foroya, spyrja, hvat id úrslitið varð av samráðingunum í fjør, kunnu vit ikki — sum eitt blað her roynir at gera tað til — siga, at úrslilið er javnt við 0, um enn ikki tað spurdist burtur úr, sum vit høvdu vónað og ynsktu. Eitt okkara avgjørt stórt framstig í fiskivinnu er komið í lag síðani tá, tað er sølumid- stoðan, Foroya Fiskaexport. Einki er lítarleyst, so er Foroya Fiskaexport tað heldur ikki sjálvandi. Henda sølusamtøka er jú nýliga byrjað — og hon skal sum øll byrjan hava sínar Men at her er talan um eitt ófort fram- byrjunnartrupulieikar. stig er sólarklárt. Hvussu ómetu- tað fyri okkara útgerðarmenn, fyri ligan týdning hevur ikki fiskivinnuna í síni heild, ikki minst fyri okkara fiskimen — ið nú hava útlit til at fáa pening fyri fiskin við tað sama, landað er — at fiskurin kann belánast við at kalla upp til 100 % líka so skjótt, sum hann er landaður og vigaður. Sveik fiskiskapurin ikki so heill og als, sum hann hevur gjørt, var tað bert miðal- ár í fiskiskapi, vildi fiskivinna kent umstødurnar okkara fyri at kunna arbeiða, verið heilt umskipaðar og broyttar til bata, ein stórhata. Hetta framstig, rokna vit við, skyldast monnunum, sum ffjør komu at samráðast við okkum, ivast ikki í, at allraflestu og vil skilamenn innanfyri = okkara fiskivinnu duga al mela tydningin av hesum framsligi. Sjálvur fiskihålturin hjá okkum er ikki broyttur, er ikki bottur ella batnaður í lí farna árinum lítið viðurskiftini. líka so sum marknaðar- Her høvdu vit eina von tað skal ikki noklast. Men vit vilja íkki kasta monn- unum frá ifjør ill orð fyri vón- brotið Tað verið ov stórir meinbogar uttan- her. hava óivað hvor hevur ífrá á vegnum ikki verið varugur við fylgjurnar av lí spanska stríðnum og teim stødugt hvestu kontingenterings- treytum, ið hevur avtikid allan frían handil og gjørt hann til eitt vørubyti. Hetta má viðgangast. Men samstundis skal lað undir- AKTIESELSKABET Hovedkontor: THORSHAVN OYA BANKI Stiftet 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid 11—3. Lørdag 11—2. å marknadunum lika hardur og 6møguligur at linka og rúmka, so er úti vid okkum sum fiski- vinnufólk. Tí stongilin á ferskfiskamarkn- aðinum eins og á saltfiskamarkn- aðinum ger íkki bert okkara framleiðslu óseljuliga, men hann drepur í foðingini allar tankar og allar royndir viðvíkjandi at leggja nýggjar leiðir við nýggjum forum og nýggjum nymåtans veiðugreiðum. Hetta er hill daprasta og dokkasta í umstoð- unum hjá okkara fólki at liva; tí at er úlspældur er okkaru sluppsfiskiskapur vist einki al ivast í, so syrgiliga, sum hann hevur háttað sær bæði i fjør og í ár og øll tey seinastu árini. Vit hava sjálvandi ilt við at sleppa allari vón — vit vilja ikki, vit kunna ikki gera lað. Vit megu lí siga til teir menn, ið koma upp at samráðast við okkum um okkara fiskivinnu: Hovuðsmálið er og verður, nú vit hava fingið sølumidstøduna: Marknaða fyri okkara saltfiska- og ferskfiskaframleiðslu og endurnýggjan av okkara fiska- flota, so hann verður kappingar- forur í veiðu við allar fremm- andar tjóðir. Vit hava nú tveir trolarar. Og hevur fiskaribankin verið ógvu- liga stuðlandi her. Men vit kunna ikki stedgi við hesum báðum. Vit megu leggja alla orkuna á at fáa fleiri. Her kann fiskaríbankin hjálpa, her eigur hann at hjálpa; tí okkum tykist lað at vera uttan fyri allan iva, at vil Foroyingar eiga at ganga trolaraleidina. Snurruváðsbálarnir hava staðið royndina — teir eiga tí at verða Hetta uppgáva fiskaríbankans. øktir í tali. er eisini ein Sildaveiða, brugduveiða, línu- veiða, lorska- og kalvagarnsveiða o. fl. roynast. óivað leiðir, ið skulu Men (ad hin á grúgvu komni einstakling- eru orkar ikki urin. Her er lessvegna eisini ein uppgáva hjá fiskaribanka, sláli og løgtingi at koma til hjálpar við peningaligum stuðuli. Og so er tað gronlandsmálið. Her kommissiónarlimunum. Men leir stendur tað ikki á fiskari- kunnu óivað gera góðan mun, um leir vilja toga á Grønlands steingilin við okkum. Nógv eru måliifi at lala um. Nógv eru málini at leggja alla Nógv , orkuna á fyri at fremja. eru málini, ið megu fremjast, um ikki gomlu Føroyar skulu avloftast. Men vilja báðir partar leggja saman rygg og evnir til, er vón- strikast, at verður hesin stongil andi havn fyri stavn. Stuttleikar her Í morgin. Klakksvíkar fót- og hondbolts- felogini koma higar í morgin. K. Í og B. 36 leika kl. 4. — Oll í Gundadal! Sk em t. Djarvur Skoli ferðaðist eina- ferð í Bandaríkinum (Ameriku) og varð álopin av ránsmonnum. Hann bardist sum ljónið og sló tveir menn til jarðar, men varð umsíður við undirlutan. Var so leitað í lummum hans- ara og funnust 5 cent. — Guð havi lov, segði ráns- mannaforarin. Hevdi hann haft ein cent meir uppi á sær, hevdi hann dripið okkum allar. Summastaðni í Englandi er síður at kasta gávur og pengar Í grovina við jardingina av lí deyða. Eina ferð vóru menn við at jarða ein mann, og tveir Eng- lendingar løgdu hvor síni 1000 sterlingspund í grøvina. Ein Skoti vildi eisini lata líka nógv. Hann tekur chekbókina og skrivar eina chek uppá 3000 pund, legur hann í grøvina og tekur hini 2000 pundini til sín. Frú Gordon kemur leypandi inn: — Tummas, Tummas! fremmand kúgv er garðin. — Far lú og mjólka henni, meðan hon stendur í garðinum, svaraði hann í mestu róligheit. Ein komin (i Aherdeenarar vóru á komu leir á samt um, at lann av teimum, sum fyrst fekk á ongulin, skuldi rinda dogurða hjá báðum. Tá ið leið at hádegi, beit á hjá eðrum. Honum varð dált við, men dregur upp og sigur: — Hetta tykist mær álufrekt at bíta á beran ongul! Tveir sílaveiðu og So er mær ónýtt at krøkja beilu á, segði hin. Teir vóru við at slovna eill Tvøråtrolarin og havnagjaldið. Mangan hoyrir ein tos mann og mann ímillum, um trolara. virkið á Tvøroyri, ið sum kunnugt er sloppið undar at rinda havna- gjald. Við tað at fáur er reiduliga greiður yvir, hvussu tað verunliga er við hesum, skulu vilt prenta uppaftur álitið, sum havna- og Ne neyndin legði fyri lingið: 8 Nærværende Sag er, efter at Amlet har forelagt Laglingets Vinnunevnd (Erhvervsudvalg) denne til Udtulelse, blevet henvist I tinget til Betænkning. Sagen blev behandlet i den ekstraordinære Samling 1936, ; . Få . hj * r me , hvilken Laglinget vedtog al give Frodebo Sogns Kommune Tilladelse til at garantere for et Lan, stort 10.000 Kr., til Etablering af Traw. lerdrift í Tveraa, samt vedtog at give Tingets Garanti for Beløbet, for saa vidt Kommunens Garanti skulde blive effekliv, Desuden vedtog Tinget at give Frodcbo Sogns Kommune Til. Indelse til ut fritage den puatænkte Trawlerdrift í 5 Aar for Havne- og Vareufyift. Af de i Sagen heroende Akter fremgaar, at Vandbygningsvæse- nels Ingeniorkontor í Thorshavn í en Skrrvelse af 14. August d. A. har stillet Forstanderskabet for Frodebø Sogns Kommune forskellive Spørgsmaal vedrørende Arbejdernes Trawlerdrift í Tveraa, hvilken Skri- velse er besvaret af Forstanderskabet i Skrivelse uf 18. August d. A. — Pau Vandbygningsvæsenets Spørgsmaal om, hvorvidt Selskabet ved Siden af T rawler driften ogsaa driver anden Forretning, f. Eks. almin- delig Handelsvirksombed og Fisketørringsvirksomhed, og om hvorvidt de til og fra Handelsvirksomheden ind- og udganende Varer ogsa tænkes fritaget for Afgiften, svarer Forstanderskabet, at Selskabet har almindelig Handels- og Fisketørringsforretning i Forbindelse med i. skeridriften, og ut den omsøgte Fritagelse gælder den samlede kombj. nerede Virksomhed, selve Trawleren saavel som de til og fra Hand“. virksomheden ind- og udgaaende Varer. Forskellige Forretningsdrivende í Tveraa har ved Skrivelse a 20. August d. A. henvendt sig til Ministeriet for offentlige Arbejder, hvori de oplyser at have henvendt sig til Forstanderskabet med An. modning om at frilages for Havne- og Vareafgifter i Lighed med Ar- bejdernes Trawlerdrift, men har faaet Afslag. Endvidere protestere; de imod, at enkelte Borgere behandles paa anden Maade end andre og udbeder sig Ministeriets Udtalelse om, hvorvidt det passerede er lovligt. «AL I Vandbygningsvæsenets forannævnte Skrivelse til Forstander- skabet for Frodebø Sogns Kommune ønskes endvidere oplyst, hvad Forskel der er mellem Arbejdernes Trawlerdrift og andre Virksom heder med Starl- eller andre økonomiske Vanskeligheder, og hvis en saadan ikke kan opgives, ønskes oplyst, hvorledes man skal kunne molivere et Afslag til saadanne andre, hvis ogsaa de anmoder om Fri lagelse for Afgifter. Hertil anfører Forstanderskabet bl. a.: »A/S J. Mortensens Eftf's Konkurs var en økonomisk Katastrofe for Tveraa, idet Forretningen var en af de største paa Tveraa og be skæftigede en Masse Mennesker, der ved dens Indstilling blev brødløse. * Hertil kom, at alle dens Skibe med Undlagelse af del ene »Nellie«, som man kun havde gjort ringe Brug af til Fiskeri de sidste Aar, ved Auktionen blev afhændet til Folk fra andre Pladser. Arbejderbefolkningen, Kommunen, ja vi kan godt sige alle Må Tveraas Indbyggere var stærkt interesseret i at faa remplaceret den [Ø fallerede Virksomhed med en ny Drift. Men hverken Kommunen eller | Arbejderbefolkningen var i Besiddelse af den til dette Formaal paa krævede Kapital. Man henvendte sig saa til Staten og Kongeriget Danmarks Fi skeribank med Andragende om at erholde Laan til Køb af Konkurs boels Etablissement samt til Indkøb af en moderne Trawler. Under Forudsætning af, at man fra Kommunens Side ogsa: vilde støtte Foretagendet, tilsagde Fiskeribanken Arbejderbefolkningen de nødvendige Midler til Køb af Trawleren. I Lagtinget saavel som i Frodebø Sogns Kommunes Forstan derskab og Bestyrelsen for Trangisvaag Havn var der Enighed om, ut man maalle stølle og fremhjælpe Sagen paa bedste Maade. Forskellen mellem Ilavnevæsenets Billigelse af Fritagelse for Vare- og Havneafgift til Arbejdernes Trawlerdrift og en eventuel ditto til de i Forvejen eksilerende Forrelningsvirksomheder beror da deri, at der for sidstnævnte ikke er Tale om Nødvendigheden fra offentliv Side til Medvirkning af Starten af en Virksomhed for at remplacerc en falleret, stor Forretning for at undgaa et større Sammenbrud og afværge et maaske permanent Tab for det Offentlige, Huvnevæsenel, hvilket er Tilfældet for førstnævntes Vedkommende. Hertil kommer. at der for Trawlerdriftens Vedkommende er Tale om fra det offent liges Side at yde Stølle til en Begyndelse paa Omlægning af vort tab givende Haandlinefiskeri. En saadan Støtte ydes med bl. a. í Erken delse af, at alle nye Forsøg inden for Erhvervslivet er forbundet med store Begyndelsesvanskeligheder — Børnesygdomme. Som allerede antydet ræsonnerede man fra Side som saa: Foruden det altid berettigede at yde Medvirkning til Igangsæt telse af nve, samfundsgavnlige og for det Offentlige direkte eller indi rekte indbringende Virksomheder vilde omskrevne Fritagelse som Støtt. til Igangsætlelse af omskrevne nye Virksomhed sandsynligvis ikke være ensbetydende med direkte Tab. men tværtimod være medvirkende til. at Havnevæsenet efter de 5 Havnevæsenel: 5 Aar igen kunde regne med de ved A/S J. Mortensens Eftf.'s Konkurs table aarlige Indtægter. Man har jo ad skillige Eksempler paa, at der kan hengaa mange, mange Aar, inden bálfararfelag. Ríkur maður, sum skipaði fyri stovningini lýsir frá, at tann av slovnarunum, sum fyrst doyði, skuldi verða brendur ókeypis. Hann hevði varla endað selningin, fyrr enn eitt hvølt skot hoyrdist. Mac Person frå hevdi gjørt sjálvmorð. Aberdeen Tað var undir verduldarkrig- num. Eitt guvuskip var rakt av einum skoli og var vid at sokka. Alt ferðurfólkið komið á dekkið og stóð klárt at leypa í var havið við bjargingarbellti um miðjuna. Tað var deydatøgn millum oll, men við eill hoyrist ein Skoti siga: Er nakar keypa gullur mill við tvifaldari gullketu ? her, sum vil »SMØRLIKA...? „Ja, . . . Vitaminir!!! en autioneret større Forretning bliver erstattet med en større Virksom hed med tilnærmelsesvis del samme Omfang i Omsætning og Beskæf- tigelse. Og saaledes som Kutlerfiskeriet stiller sig for Tiden, var der al god Grund til at nære Ængstelse for, at den fallerede store For- retning ikke i de første Aar ved Privalinitiativet vilde blive erstattet med en Virksomhed af samme Omfang.< Af Sagen, saaledes som den forelaa i Tingsamlingen i Vinteren 1936, ses der ikke at have foreligget nogen direkte Oplysninger om, at der i Forbindelse med Trawlerdriften skulde knyttes Handelsvirk- somhed, saaledes som oplyst af Forstanderskabel í den foran anførte Skrivelse. Derimod fremgaar det tydeligt af Sagen, at Udvalgets saa- vel som Tingels Stilling í den ekstraordinære Samling 1936 har være! dikteret af de daværende daarlige Arbejdsforhold paa Tveraa, som yder ligere forværredes ved, at en af de største Forretninger paa Pladsen maatte lukke, og at der derfor var den største Anledning til at fore tage særlige Disposotioner for at remplacere den fallerede store For: retningsvirksomhed. Udvalget maa mene, at der fremdeles er Anledning til at støtte Foretagendet. Af principielle Grunde man det dog tilraades, at man gaar den Vej, som er anvist af Ingeniør Knudsen, idet det for Frem- tiden kan komme til at virke uheldigt, at Støtte til lignende Foreta- gender bliver givet í Form af betingelseslos Fritagelse for Havne- og Vareafgifter. Efter de Oplysninger, som Udvalget har indhentet fra Havne- udvalget i Tveraa, viser det sig, at de Havne- og Vareafgifter, som Ar- bejdernes Trawlerdrift (iberegnet Handelsvirksomheden) ifølge Havne- reglementet skulde betale, beløber sig til 1157 Kr. 03 Øre i Løbet af ca. 5 Maaneder. Uppskotið frå nevndini (um at havnagjald ikki skuldi rindast í 5 år og at peningurin skuldi verða at endurgjalda síðan) kom ikki il »avslemning«, lí at eill broytingaruppskot frå P. M. Dam varð samtykt. Á