leygardagur 16. oktober 1937síða 1

FRÆLSI 11 | 20 oyr. á 3. Nr. 42. og 4. Lýsingaprísur fyri petitreglu: síðu. avsláttur í prisinum. -FØROYA- SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR 30 oyr. á forsíðuni, Við storri lýsingum fæst JAVNAÐUR | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið | z 937 verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum 11 arg . ; å - . . | og skrivstovuni. Telf. 148. | Verður royðu- grótið Føroya bjarging? Sum av og á framhildid her í blaðnum hevur tad alstóran tydning, at vit í Foroyum fáa okkara undirgrund vitskapliga undirsøkta, fáa kannað, um tað eru nøkur råevni at finna, sum vit kunna gera burtur úr og fáa selt og sett virkir á stovn hava eisini haft á tingi um at fáa við. Javnaðarmenn fyri mongum árum síðani málið frammi tílíka lag. Men sum so ofta í tydningar- vilskapliga undirsøkjan í málum, so var her: miklum Meirlutin var ímóli. av Føroya legtingi Av kolamálinum, sum javnað- armenn eisini reistu, eru verk- froðingar og kemisk konir menn komnir til Foroya, og hava teir haft eilt gløgt eyga fyri møgulig leikunum, sum goymast í okkara undirgrund, og hava teir í sínum arbeiði her uppi starvast við at kanna nøkur ráevnunum. av Hesar kanningar hava funnið at moguligleikarnir fyri muna- góðum industrii eru stórir. Sær- tað ið goymir ríkar vónir. ið vil er royðugrótið, Tá nevna, at sagt er, at royðugrótið til virði liga er mett at hava 3 ferðir so nógv sum foroyskt kol, lýsir lað best, hvat fyri ríkidomi goymist í royðulindum okkara, fleiri tjúkkum sum finnast í logum tvørtur fgjøgnum allar oyggjarnar. Heldur tað, sum menn spáa, kann lad bera á, at royðulindir okkara goyma bjargingina, nú gongur í hond. » 5 ið ringast Hitler til Italia. Verður tá hitt endaliga fostbreðrabandið bundið? Spyrja menn kring heimin. ið í Týsklandi fyri Stórur var fagnaðurin, tå Mussolini var at finna Hitler, andfrændan. Hvat ið hesir báðir høvding- arnir hava bryggjað saman, er heimurin ikki greiðir yvir. Men at planir eru lagdir móti fólka frælsi og demokratlinum kring um heimin ivast eingin í. Og eitthvort sum er komið út ber á tad borðið, at so er. Nú frættist, at Hitler hevur ivgjørt at gera eina slíka vitjun- arferð til Italia. Ymisk blød, ið siga seg at vera ógvuliga væl »informeradi« vilja vera við, al henda ferð Hitlers skal leggja ta endaligu signing yvir tær stríðsavgerðir, sum skulu vera tiknar í Týsklandi. Heldur enn ikki dapurt >per- spekliv«, ið hesir báðir diktator- arnir rista upp fyri manna- ættina ! Blóð og stríð og kúgan tykist at vera herrópið. Kontantlógin. Arbeiðararnir løgdu á sinni inn á ting at fáa eina lóg, sum kipaði fyri, at arbeiðslenir og hýrur skuldu rindast kontant. Nógv stríð og sterkur dráttur var um hetta krav. Nógv ár gingu, áðrenn nakað spurdist burtur úr. Men so varð at enda lann núgaldandi lóg sett í gildi. Yvirhildin týðir henda lóg eitt Men veikleikar, hon hevur ffall sinum stórt framstig. avgjørt arbeiðararnir sínar ikki við lelagsskapi unsa eftir, at lógar- Stemirnar vera yvirhildnar. Har, ið lógin ásetur, at avtalur kunna gerast millum tann ein- staka arbeidarin og arbeiðs- gevarin, sum fritaka arbeiðis- gevarin at rinda arbeidislønina í kontantum peningi, kann so- leiðis — har sum eingin organisa- sjón er gera lógaravgerina tileinkis. Hesum vóru javnaðar- menn har! ímóli, tá ið lógin varð viðtikin á tingi, og fram- settu broytingaruppskot um at taka helta út av lógini. Men tað varð felt av hinum flokkunum. Lógin hevur verið í gildi nú tíð. Men tað kann sigast, at hon hevur virkað eftir eina ikki ætlan. I Vági — haðani ið kravið á fyrsta sinni kom — hava arbeið- ararnir soleiðis noyðst at leggja inná ting at fáa lógina brovtta; hon ikki virkað í tí har hevur minsta lagi. Leingi síðan á nýggjári hava arbeiðararnir sam ráðst við arbeidisgevararnar um kontantrindan eflir lógini. Men lað hava arbeiðisgevararnir ikki viljað hoyrt orðið grelt um. Taðeru særliga »bestemmilsini« um avíalurnar, vilja hava burtur. At tingið má gera nakað fyri at koma arbeidarunum til hjálpar, skuldi verið eydsæd. Og al nakad kann gerast her, er ivaleyst. So sum tað lógina viðurskiftini nú eru, at útbetalingar- ógjorligt handhejva eitt kontór, hvar tann einstaki arbeið- er uttan arin verður frítikin fyri at togast við arbeidsgevarin, id er trekur at rinda kontant, Arbeiðararnir å Tvøroyri hava gingið hesa leið, so tað er lætt at skipa fyri her eflir fyridom- inum frá Tvoroyri. Vilja arbeiðsgevararnir ikki góð- viljaðir góðkenna hetta kontór, kann løgtingid við lóg skipa tað soleiðis, at eitl av arbeiðarum sett útbetalingarkontór skal góð kennast av arheiðsgevarunum. Eitt annað skil må | Tåast. Fríggjadagin (8. í h. m.) varð grind dripin suðuri í Vági. Ein hópur av bátum vóru saman komnir, so illa gekkst hjá grind- aformonnunum at halda slyr á ollum. Tað eydnaðist bert at fáa ein bólk at gera landgongd, meðan tann størsti parturin av grindini sleit seg sundur í smá bólkar, ið sveimaðu um allan fjørdin. Allur dagurin gekk á lann hált við at stinga niður; móti kvoldi varð bæði skutlað og skotið. 76 hvalir var alt, ið doyði. Av 76 24 upp í 22 hesum vórðu seldir, og prisurin fór krónur skinnið. Har vóru bert teir, ið kundi koma framat. Tann stóra, so peningasterkir vóru, sum men fálæka fjøldin, ið komin var langan veg, málti so av stað aftur við 2—3 pundum av Ki at Otolnast spiki og tvøsti til hvønn. fólk nú. — Grind er vorðin ein undur í, at fer hin dýrasti kosturin hjá fólki, sum skilið nú er. Tí tað, ið stríðið hava av at reka og drepa fakta er at teir, grindina, fáa einki burtur úr lí uttan tíðarspill og beinleiðis tap. arbeiðararnir | | noget for saa vidt muligt | Færø Kul | vil efter mange Henstillinger atter forøge sin Produktion at | Færøerne og levere Kul til rimelige Priser, men ser sig dog afhjælpe Kulmangelen paa | paa Grund af de høie Produktionsomkostninger nødsaget til, | midlertidigt, fra og med 20. Oktober at forhøje Kulpriserne | overalt paa Færøerne med 5 Kr. pr. Ton. Alt Salg udenfor | Trangisvaag sker gennem Rich. B. Thomsen, Tveraa, til | hvem alle Henvendelser om Kul bedes sendt. | | || Í keypt til stødurnar. Hvalatvøst. Hvalastødurnar upplysa, at tad tvøst, id tingid hevur tey, ið ongan arbeidsføran forsyrgjara hava, er útsent ella vil verða saltað og seinni sent. Rættur tingsins at skera tvøst frammum onnur verður ti niðurlagdur. Onnur kunna nú sjálv venda sær til hvala- Edw. Mitens. Fonk bert uppá teir, ið hava maskinbåtar, og soleiðis »kola« upp einar 30—35 litrar av ben | sini ein slíkan dag. Aftan á verða teir noyddir at slanda stillir og hoyra tað, at grindin, leir hava (funnið) rikið at landi og dripið verður seld beint fyri nøsini á leimum til hægsta pris; og teir blíva við »svidid 2—3 pund av spiki SØG og og tvøslti. Í grindavisuni stendur »Raske Drenge Grind at dræbe, det er Men at verda tað mótsetta. Tað verður vor Lyst.a halta er nú við sum so maður nokk, mangur meinar, at tað al drepa grind í Foroyum verður »ein Saga blot«; tí óivað verður tað ikki gjørt fyri sportin skyld aleina. Tað skal kravið um at fáa bitan i munnin nokk gera galdandi. Prima Oregon Pine Dæksplanker haves paa Lager. A/S. Balslev á CO. Telf. 20 og 237 Trælastafd. 194. Tveraa. Tandlæge Kaaber praktiserer fra den 20. foreløbig i 8 Dage. Derefter Vaag. Billige Tandsæt. Onsdag Nei, vånandi vil onkur skila- maður selu fram eitt lagaligt uppskot um endurnyggjan av leim reglum, ið nú eru galdandi fyri grindaveiðu, soleiðis at teir, ið strid hava, kunnu fáa ta løn og ið fálæk eru,ikki skulu sila svong, teir hava fortjent; ley, vegna tað at ein stórur partur av grindini verður umsett í peningi. blóð- um Tað má sigast at vera skeivt. Tí her er talan ein fong, ið er givin inn av hav- inum. —|s