leygardagur 16. oktober 1937síða 2

så Inntøkumålini eru ikki framd — ministeriið skjytur til at seta nevnd til hugsunar um ein nyggjan finansplan. Uttan døgum eingin framburður. Hetta ræður pening nú á viðvíkjandi teim einstoku heim- inum. Tað ræður eisini í landsins stýri — landsins húsarhaldi. hildið fram sum mynstrið, 10 er vert Tað verður av og á at taka eflir — hin góða gamla tíðin, tá ið heila lingsins »budget« ikki var størri og tyngri at bera enn allar útreiðslurnar, ið vil nú hava av loglingssetuni, log- tingskontérinum, legtingshús- inum og millumtinganevndum — slakar 40.000 kr. Men tå id vit hugsa um for- líð, nútíð og framtíð undir einum, millum hesi kanna sambandið tíðarskeið, hugsa um í hvønn mun hver tíðin er treytað av hvørji aðrari, tá er ill at vera uppi í halelujarópinum fyri teirri tidini, tá ið okkara ting sat evnaleyst og sum nektað fyri inntøkum. Tí tað er ikki at taka seg aftur í, at tann tíðin við at lata tær ymsu vinnulívs- og aðrar oko- nomiskar uppgávur liggja hevur hovuðsskuldina fyri, at vit eru eftirbátir í at kalla ollum lívsins forum, fíggjarligum sum and- aligum. At vera mentunarliga og and- aliga sæð eftirbátur vegar ikki minni tungenn hin fíggjarligi veik- leiki og 6dugnaskapur, tí trot uppá kunnleika er júst hevuðs- sakin til henda veikleika. Vit javnaðarmenn hava tílagl allar árar um borð fyri at veita nýggjar inntøkur. Og ffjør eydnaðist at tinginum munagóðar fáa viðtikið at royna, at ganga nakrar av teim av okkum ávístu inntøkuleidir. Men tessverri eru hesar lógir ikki framdar. lstaðin fyri er skotið uppá at samráðast um ein nýggjan finansplan. Vit vilja alt fyri eitt siga, al tað finnast fáir Foroyingar sum ultan at mótmæla vilja bíða við at fáa tær viðtiknu inntokulógir til aftaná 1940. Tað er vónleyst. Vit megu fáa hesar inntøkur uttan drál. Vit fáa hesar inntøkur, men hópin megu ikki bert aftrat, um Føroya løgting skal vera fort at loysa tær uppgávur, ið Foroya fólk rópar á tingið at loysa. Áralangar tingingar kann ikki vera talan um. Hví ikki autorisera Lopra til hvalvág? Í seinastu grind í Vági va eitt ræduligt óskil. Tað eru alli Hetta hovuðssakin til at menn samdir um. Oskil var óivað bert ein partur av grindini doyði. Her skulu ikki nevnast nøvn — tad dugir einki. Men ein kann ikki lata viðkomandi: vera at síga til rætta Ansi betur eftir til ferð! Grind er ov virðismikil matur at næstu verða burturspiltur. Eitt av óskilinum megu vittó nevna. Tað er tann ósemja, sum hevur verið um Lopra sum hvalvág. Henda ósemja má vera liðug nú. Lopra má gerast til autoriseraða hvalvág. At hon er hóskandi sum hvalvåg eru óivað flestir menn á einum máli um. Tå id so er, er einki at:trætasl um — jarðahvalurin spælir jú onga »rollu« longur. Tað er skilaleyst, at grind skal fara aftur hvor móli í hav, tí menn reka ødrum av ósemju um, annað hvort grindin skal vera dripin í Lopra ella í Vági. Asyl-Foreningen sine Symøder hver Onsdag KI. 15,30 i K. F. U. K. Alle, der har Lyst til at deltage afholder i Arbejdet, er velkomne. Bestyrelsen. En gammel Radio bliver forynget, naar De indsæt- ter nye PHILIPS Rør (Lamper) i Stedet for de udslidte. æn Takið góðs við Tjaldrinum. Um grindina Í Vagi. Við tað, at eg av fleiri grinda- monnum varð spurdur um ymisk seinastu viðurskifti viðvíkjandi Vági, skal eg hervið grind í loyva mær at geva hesar upp- lýsingar : Spurt varð, hví so nógv grind bleiv seld. Hartil er at siga, at fyrst skulu seljast 10 pct. jfr. grindareglugerðina, harnæst Í pct. til fátækragrunnin og Í pet. til skúlarnar, t v. s at 12 pct skulu seljast umframt fyri skaðan, sum í vágsgrindini var ógviliga stórur, ca. 900 kr. til bálar og reiðskap. Umframt komu menn til skaða, sum eisini skulu hava skaðabetur. Fad varð meðalprísi uppá 6—8 kr. skinnið; roknað við einum tí varð so nógv grind løgd a til solu. Avlop av peningi verður óivað, og tað fer til >okonomisk Fond«. Spurt varð eisini, hvor ið hvalvánna klára, skuldi gera t. v. s. fáa ley skipini burtur, sum lógu mitt á vánni, >Norð- farid«, »Marshall«, >Reyðibátur,< og so nakrir motorbálar. Grindaformenninir skulu ansa eftir, at grindavágin er klár til brúks. Sjálvandi mega leir vera hjá grindini; men so skulu tei geva ordrar til havnabetjentin Hann má so fáa fólk til at flyta skipini á havnarinnar kostnað. Treytin fyri, at ein vág kann roknast sum góðkend hvalvág, er tann, at hon til eina og hvorja líð, lá grind verður rikin inn, verður ruddað, t. v. s. at skip og annað verður flutt til síðis. Nevnast kann t. d, at nú Í heyst, lá grind var í Havn, Í AKTIESELSKABET FØROYA BANKI Hovedkontor: THORSHAVN Stiftet 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid 11—: 3. Lørdag 11—2. skipaðu fyristødumenn havnar- innar fyri flytan av førum og rindan av kostnaðinum. Jacob Nielsen. Å Føroya løgtingi 1937. Løgtingsins nytslurættur til undirgrund Føroya og loyvi til nýtslu av minerali. Milens: Rættarvidurskiftini viðvíkjandi undirgrundini í Føroyum eru ivingasom. Statsmyndugheilirnar altíð 1875 hildið uppá, at staturin hevði ein viss- hava síðan an ognarrætt territorialrælt til undirgrundina; lí mátti tað franska felagið í 1895 ikki bert fáa loyvi frá eigarum, men eisini frá statinum. Hvussu djúpt niður lann privati ognarrætturin rokkur er ikki lætt al avgera. Tað er hevur ognarrælt til undirgrund- skeivt, at stalurin ina í Føroyum. Føroya Kol biður um einarælt til miniraliir i Føroyum. Helta felagið hevur gjørt fyrireikingararbeiði hesum viðvíkjandi. Tað má tí vera rætt at lata felagið fáa rættin. Felag- sins uktiukapilalur er 350 lús. krónur, herav eru 150 tús. kr. foroyskur kapitalur. kann i. d. Løgtingid keypa aktiur ella vissa sær eina avgift. A. Samuelsen: Frá javnaðarmonnum liggur sak viðvíkjandi at útvega løgting- inum nytslurættin til undir- grundina. Staturin eigir nú undirgrund- ina ífylgju lóg, sum gjørd er, meðan Patursson og eg sótu Annans juni 1940. sum ríkisdagsmenn. geldur hon bert til 1. Dam: Okkara flokkur er samdur um, al man eigir at g ansa eflir, at tær fyritokur, ið verða tiknar upp her fáa tey best møguligu kor at arheiða undir — so ley ikki verða útkonkurerað. Vit vilja tf vera við til at viðgera við vælvild umsóknina frá 'For oya Kol. Hitt málið, sum javnaðar hevur reist flokkurin viðvíkj- andi ráevnum mineralium mega vit leggja tað soleiðis til rættis, at Foroya land fær mest møguliga inntøku av hesum og rættin yvir nýlsluni. Eisini eigur málið um at fáa kona undir- søking í undirgrundarmegulig- javnaðarmenn tikið leikunum, sum hava haft frammi, at vera uppaftur. Vit høvdu tveir menn á Dana- Í lingi, lá lógin varð vidtikin har. Patursson sat sum landstings- maður og hann lagdi — og samtykti. Vit vóna, at hann nú vil rætta tað, sum hann lá gjørdi skeivt og tekur undir vid okkum javnaðarmonnum. Patursson: Tað úlvarpað um verður gjøgnum radio allan heimin, hvussu armóðsligir vit Foroying- ar eru. Vit hava latið landið upp í hendur á útlendingum. Henda lógin má verða avtikin. Danbjorg: At lógin verður avtikin ynskja ikki, ífall ognarrætturin skal verður pri- vit javnadarmenn vatur. Tað almenna má eiga undirgrundina. Vit vilja tingast við stalin um at veila løgling- inum fullan nytslurætt til undir- grundina. Ellefsen talaði fyri at fáa ein serfrøding at undirsøkja møguligleikarnar fyri at vinna úr råevnum í landi okkara. P. M. Dam greiddi Ellefsen frá, at hann javnaðarmanna vegna hevði haft málið frammi um kønar menn til kannan av okkara råevnum. Men lá Kanska teir eru víðskygdari nú. vildu tingmenn ikki, Patursson: Lat bara Danir gera nógvar rangvørgar lógir, so kanska Før- oyingar vakna. A. Samuelsen: Patursson sat sum landstings- maður og hevur lessvegna andsvar fyri, at lógin er komin í gildi fyri Foroyar. Nú sigur For- hann, at tað er gott, al oyingar fáa nógvar ringar og skaðiligar lógir, lí so vakna teir. Hetta kann ein politikkari ikki hugsa og hvaðna minni siga. Patursson: Vit mega hugsa um teir menn, sum sita á undirgrundini. Ég havi onga skyld í lógini við- víkjandi undirgrundini, tí eg hevði jólaferiu, lá ið lógin varð vidtikin. A. Samuelsen: Tað eru nógvir, sum royna at osa fólk upp um hesa sak. Patursson sigur, at hann hevði jolaferiu í januar mánað, tå sakin var til viðgerðar í lands- tinginum. Men í august mánað sama árið var sakin í logting- Hevdi eisini inum. Patursson | jólaferiu lá? Patursson: Um eg var til steðar í lands- tinginum, tå lógin varð viðtikin, so hevði eg latið hana komið í gildi, fyri at Foroyingar kunna vakna. Specialist i lungasjúku. Danbjørg: Eg havi lagt hetta málið inn á ting. Tað er nú soleiðis líverri, al ein hervilig sótt á hverjum ári herjar land okkara — serliga syðra helming landsins. síðan Vági av hesi Fyri tveimum árum doyðu 7 fólk í soll og nú eru 10 fólk deyð av somu sjúku í Suðuroy síðan miðjan september í ár Tað sær út, sum at læknar okkara standa ráðvillir, og fólk doyggja hjálpaleys. Eg vil biðja loglingið taka sær av hesum málið og royna at fáa ein ser- froðing — specialist — til Fer- oyar komandi summar fyri at royna um orsøkin til sjúkuna kann finnast, og um nøkur ráð soll, sum á eru móti hesu hvorjum ári krevur mannalív. Djurhuus: Tað er sum Danbjørg hevur upplýst, kyknað ein sjúka upp, sum krevur mong mannalív. Læknarnir standa ráðleysir. Ég vil mæla til, at fáa kanna eftir, hvat helta er fyri ein sjúka. Holm Jacobsen gav sakini viðmæli. Davidsen: Hetta er ein óhugnalig sjúka. Summir læknar meina, at sjúk an kemur av havhestum — er (pappa goyusjúka.) Um tað ikki hevði ein pappageykasjúka nervað fálæka fólkið hevði tað kannska verið best at forbjóða at eta havhest í eitt ár fyri at sæð um sjúkan lá helt seg burtur. A. Samuelsen gav sakini viðmæli og tók undir við Davidsen um eitt royndarár við ongum havhestaungum. Tráðleys telefon til Suðuroyar og telegrafsambandstíðin við Suðuroy. J. Poulsen greiddi frá málinum og helt at trådleys telefon fór at verða eitt stórt framstig. Djurhuus: At fáa kaðal millum Suðuroy oyggjar eygablikkinum at vera 6gjørligt og aðrar tykist nú Í vegna tess, al kaðalin kostar meira, enn vit kunna veita til vegar. Vit mega tí gera útveg fyri trådleysari telefon. Hann harmadist yvir, at millum- linganevndin ikki var komin longur á leið við at framskaffa upplýsningar um tráðleysa tele- fon. Danbjørg: Tad framgongur av brævi vid- telegrafsambandinum tíðin nú skal verða longd soleiðis at fjarrit víkjandi við Suðuroy at skal kunna sendast um summ- arið frá 8 til 20 og um veturin frá 9 til 20. Hetta er eitt stórt framstig, sum vit Suðuroyingar