mánadagur 3. januar 1938síða 1

j | Javnaðarpolitikkurin hevur brotið munagott fyri sær á Føroya leytingi. FRÆLSI Lýsingaprísu Nr. 1. 20 oyr. á 3. r fyri petitreglu: og 4. síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- 30 oyr. á forsíðuni, Við sterri lýsingum fæst Hugleiðing við áramótið 1937-38. Fjall liggur hilt nýggja árið. Okent fyri okkum øllum. Kan- hitt hvat ska hella eisini er besta. Hvat orkaðu vilt, kundu | vit úlinna til avverjingar, um vit menniskju vóru synsk, um vil kendu tað, ið framtíðin hevur ætlað Ikki Haraflurímóti vildu vit av um lað, ið okkum ? slórvegis. vit- skuni, av vilanini stóð fyri, onga róliga og eydnu- sama lotu haft. Best er lí sum er — lat tað, ið fjalt stendur og bíðar uppá kkum, lat (ad verða fjalt! Tað leitar aftur, dregur fram lað, ið vil so vera, al tankin ljóst og dapurt. Og farið er, g okkara hugur fer henda vegin. Stedgar við hendingar, ið stinga sítt frámerki, sílt eyðkenni og sína ávirkan fram. Lívið er van- ligt ikki ríkt uppá stórhendingar fyri okkum. Seinasta ár er einki undantak. Tó bersumt sermerklt á borði við okkum javnaðar- menn, ber sigurspíruna fyri javnaðarhugsjónina. Vit merkt hava í lí farna árinum eill millum yvir fyri javnaðarmálum Mál, ið háðað, ypt akslar at av flestum annað rák manna enn áður. áður vóru monnum, tå ið javnadarmenn lóku seg uppí foroyskan poli- ikk. Vit fáa hug til at festa eilt stult yvirlit á pappírið yvir tíð- ina, ið javnaðarmenn hava barst foroyskum politikki. Bankmálið, Foroya Banka til Koroyalands ogn! Leingi stóðu vit einsamallir. I fjør greiddi allir ungmenn ullan vinnuflokks- menninir atkvoðu fyri, at tingið kuldi leggja alla orkuna á at áa Foroya Banka. Ein stórsigur lyri javnaðarmanna hugsjónina. Fiskisølusamband fyri allar Før- oyar: Fleiri ár striddust javn- aðarmenn fyri hesum samtaki. Métstødan var hørd og beisk. Men at enda sigraði javnaður- hugsjónin eisini her, tó ikki heilt Í lí skapi, sum vit høvdu barst fyri. Vit hava Fiskaeksport, ið hevur verið til 6metiligan stuðul og framburð. Men Foroya fiski- menn hava einki at siga í stýr- inum av hesum framtaki. Tað er skeivt. Í 1936 talaðu javnaðar- menn um tað uttan úrslit. Aftur í fjor høvdu teir tað á tingið — 98 fingu teir vidtikid at biðja ríkisslýrið um at samráðast við Fiskaeksport at broyta felagsins skipan soleiðis, at fiskimenn fingu ein mann, løgtingid ein mann og reiðararnir ein mann í stjórnina. Eisini ein stórsigur fyri javnaðarpolitikkin. Inntøkumålini hava staðið fremst Men harður hevur andróðurin verið, í javnaðarpolitikkinum. særliga ímóli al ganga monopol- leiðina, ið var pest fyri mangar mólstoðumenn. Men hvat hendi í fjor? 22 lingmenn, allir uttan vinnuflokkstingmenninir greiddu atkvoðu fyri avgift uppá olju við maksimalprísi og fyri 3 ógvuliga vittgangandi einkarselu- málum, monopolum. 8--8-- 6, allir teir størstu flokkarnir einmæltir! Stórsigur! Eill týðandi streyma- skifti í politikki okkara! Kredittielagsmålid, ið leingi hevur staðið í klotri, útarbeiddu javnaðarmenn fullfíggjað upp- skot í ífjor — og fingu tað við stórum meirluta samfykt. Eilt gleðiligt úrslit! Skattatreytirnar og 21 ára val- rætturin. Aftur og aftur hava javnaðarmenn barst fyri at av- taka tær órættvísu skattatreytir- Men staðið í botni inntil í fjør. Nú bar til at nar. her hevur fáa tingið, ein meirluta, við til at strúka hesar treytir. Eitt mun- agolt framstig! Saman við sjálv- styrismonnum varð vidtikid at lækka val- bera í uppskot at , rættaraldurin niður í 21 ár. Fastur studningur til jarðarbeiði til arbeiðsleysar fiskimenn. lletta ser- heilt nytl, og lað at uppskot er fyri okkum við princippið er arbeiði fyri stud- merkt ningin! Ikki er nytt í hinum nordanlondum. Ein nóg so harð- an orðadrált elvdi tað. Men tað vann tó ein slóran meirluta fyri sær. Vinnur helta uppskot sóm- dir á ríkisdegi er Ometiligt vun- nið fyri føroyskar fiskimenn! Tiltakið til varð sum av jarðaumskipanina ollum monnum kunnugt reist av javnadarmon- num. Jóanes bóndi Patursson hevur soleiðis eisini av álvara ognad javnaðarmonnum hesa umskipan. Og vit bera eisini fegnir ærnuna av jarðarefor- minum, sum óivað er hitt storsta framstig í foroyskum politikki | Mán JAVNAÐUR adagin 3. januar 1938. í seinastu mannaminnum. Útvinnan av virðinum í undir- grund okkara (leir, kol og annað) var reist av javnaðarmonnum, men køvt í mong mong ár. Men eisini her lykist javnaðarpoli- tikkurin at hava sigrað og fara at sigrað í enn og størri muni í framlíðini. Brunatryggingarmålid lók javn- aðarflokkurin upp sum flokks- mål. Ítjor varð tað viðlikið al fremja tað í samband við lrygg- ingina undir jarðareforminum. Eitt risaframslig tann dagur, tå ið lryggingin er vorðin foroysk landsfyriloka! Hetta vóru nøkur fá av høv- uðsmálunum ið javnaðarmenn hava barst fyri og fingið ígjogn- um á leglingið. Stórmál! Men mong, mong slórmálini standa enn í botni. T. d. centralisering av allari innkeypan av okkara útgerðarvorum. Ymisk monopol- mál o. s. fr. Eina umskipan av leim kommunalu viðurskiftu- num, særliga teirri socialu for- | sorgini. Her er eisini komið langt áleiðis: | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + | verður bilagt á posthusinum, brævsavnarstødum Telf, 143 og sSkrivstovuni, Ífylgju viðloku í fjør vil staturin koma at rinda ?/,, av allari ellis- | rentu. Løgting og statur vilja yvir- | til | taka kommununar útreiðslur sjúkrakassarnar. Ein samlaður lætti uppá yvir 100.000 kr. Fyri tær smáu kommunurnar vil hetta týða um '/, av ollum bud- gellinum. Ein óforur bæti! Umskipan av okkara skúla- skapi hava javnaðarmenn talað fyri. Studentaskålin er komin. Kostskúlin er ikki komin, men fyrr enn hann er komin kann | ikki talast um nakran bæta fyri | minnamannin í okkara skúla- | skapi. Læraraskúlin má umskip- ast. Filt uppskot er viðlikið í ár. Men vit megu fara nógv víðari vid hesum og reformera okkara tólkaskúla. På ” | I mentunarmålum hevur javn- | aðarflokkurin verið við yvir | hevur at veill fann slórst og mest møguligan studning. Ein holl mentan er grundarlagi fyri ollum framburði. Tí megu javn- aðarmenn siga: barmi „Líós yvir landið og í manna!“ Framhald. | Sannleikin um P. M. Dams lut í kolamålinum og hansara steðu til trætuna millum kolafelagið og jarðaeigararnar. Hitt leiðandi hugmálið og hensýnið hevur verið: Arbeiðaranna og kommununnar gagn og framburð samstundis sum barst hevur verið fyri at veita jarðaeigarunum teirra lógliga rætt. Men eitt gott úrslit viðvíkjandi hesum seinasta hevur verið forðað av P. F. Joensen og hansara fylgismanna 6fatiliga misskiljan, ófatiliga andsvars- loysi og trot uppá forhandlingssmidligheit fyri ikki at síga nakað verri. Tá ið leir berandi stuðlarnir í vinnulívinum á Tvøroyri tóku at rilla, og hill svarta arbeiðs- loysi-byrjaði sílt herverk millum hill fólkið á plássi, reisti P. M. Dam arbeið arbeiðandi hesum aranna vegna kolavirkismálið á Føroya løglingi, eins og málið um at fáa tingid at undirsøkja, um hitt franska kolafelagið hevdi mist sín rætt. I samband hervið | M. Dam ingin um at fáa sett í verk eina reisti P. eisini spurn- kannan av, hverji virði, ið goymast í okkara undirgrund kring Foroya land. Men vístu hinir flokkarnir hesum krovum kulda og and- støðu. Hesa andslødu undirstrik aðu teir við komandi val við at fylla bloð við spotttekningum | av P. M. Dam, »fantaslinum«, | vidvikjandi framtidarligum kol- | og leirvirkjum. Avvistur av Føroya løglingi og arbeiddi háðaður í bloðunum P.M. Dam kortini privat á egnan kostnað fyri at fáa greiðu á kolaspurninginum, særliga hvussu vidurskiftini lógu við- víkjandi ognarspurninginum. — | Skrivað varð til justilsministeriið og leitað varð fgjøgnum uttan- rikisministeriid, í Fraklandi og | aðrastaðni. | Í KRAT BRODURSKAPUR 12. årg. Porto. Blaðið um kolaspurningin kveikti inte- ressu fyri kolamálinum. Hesin roringur, henda interessa hevur sum ollum kunnugt ført til tað virki, sum er í gongd í dag, og sum hevur tytt í hundr- aðum av túsundum fyri arbeið- ararnar á Tvøroyri, hava Spottanin og háðanin so statt vent sær móti teim sjálvum við svíðandi snerti. Få Fyrst tå id kolavirkid var komid f gongd, komu — av „Foroya Social-Demokrat's ávum inleressurnar hjá jarðaeigar- unum í ljósið. Nú reisa nakrir av jarðaeigar- fáa við- unum spurningin um at kannað ognarvidurskiftini víkjandi kolamålinum. Gjøgnum Janus sakforara fingu oll tey skjól og alt bræva- skiflið við minisleriið, id P. M. Dum hevði viðvíkjandi kolamál- teir inum. Gjørla at greiða frá hesum arbeiði er ikki gjorligt. Úrslitið kenna tó allir — tað spugdist einki positivt burtur úr. Nú eru vit komin til tað, at stríðið í Rangabotni byrjar. Um 30 menn vórðu uppsagdir, gjørdir arbeiðsleysir móti svørt- Kolavirkið segðist at um vetri. vera í vanda fyri heilt at steðga. »Fylking«, ið hevdi ábyrgd fyri limir sínar og skyldu til at era tað, ið felagið kundi fyri í arbeiði hjá arbeiðar- at verja unum, vendi sær lí til sóknar- stýrið við áheilan um at royna at »megla« og fáa arbeiðið aftur í fulla gongd. Ein totalur steðgur av kolarbeiðinum vildi verið ein ólukka fyri Froðbiar sókn, arbeidarar sum fyri kommununa. Um lað semingararbeiði, sum sóknarslýrið gjørdi, hevur verið og verður í hesum dogum her í blaðnum greitt frå við at aftur- prenta skjølini frá teim ymsu í kolamålinum inleresseraðu pørt- til Her skal tí bert ávísast, at arbeiðið kom aftur í gongd og er í støðugum vøkslri og verður vónandi hin størsta fyritøka, ið nakra tíð hevur verið sett á slovn á Førova landi. Men seming er tó enn ikki komin í lag, og harfyri eiga P. F. Joer en og nakrir aðrir, ið skulu vera fyri eigararnar, alla skuldina. Semingsforhandlingarnar tóku við á hesum grundarlagi : 1) Jarðaeigararnir vildu hava Foroya Kol« at leggja sak móti teimum fyri at fáa sín rætt góð- kendan ella undirkendan. 2) Jarðaeigararnir vildu íkki bjóða F. K. verri kor, enn felagið hevði hjá lí franska felaginum (Hedeman — G. Mortensen & Milens). Henda leitanin, hesin røringur | 3) F. K. segði seg at vera fegið