leygardagur 19. mars 1938síða 3

r- Í Hin myrki og „tragiski“ skuggin aftan fyri Hitlers sigursgongd. Hitler hevur aftur kubbið. Hetta gjørt eitt rar stórsli bilin, hann hevur svølgt, Eitt heilt ríkið verður inn- tikið uttan blóðsúthellan! Tað ljóðar ólrúligt. Men satt er lað. tílíkt kring Hvussu kann henda, verður spurt um allan heimin. Ofatiligt fyri ley, id ikki kenna umslødurnar, men ikki so Ofatiligt hjá teim, sum kenna vidurskiftini, sum tey hava verið í Eysturriki og g Tysklandi — særliga síðan verdaldarbardagan mikla. Verðaldarkríggið fekk ein frið- millum, arsállmála landanna sum er ein hin órætlvísasti, ið nakrantíð er skrivaður. såltmåli statt Hesin var so eingin friðargrundvollur, men heldur ein helvitismaskina, ein ollum spreingiknøltur = undir framtfdarstarvi = ríkjanna fyri friði. Hill frekasta órættvísi av Ver- saillessemjuni var knúskanin av Tysklandi. Hóast fólkið í hesum landi hevdi brotið av sær keis- araveldið og í stórum meirluta erklerað hatari av seo seg sum kríggi, kundu leir slóru sigurs- harrarnir í tí bert síggja hin arga brotsmannin, ið skuldi knektast og skerjast, so hann aldri skuldi reisa hovdið aftur, men í allangari framtíð træla fyri leir sigrandi. Hesin harðvilji, henda hevnd- arstøda yvir fyri lí lapandi Týsk- landi gjørdi ikki einans figgjar- ligt herverk inná tað, men Tysk- land varð eisini tjóðskapurligt valdtikið. Hella seinasta kundi eingin Tyskari tola. Rinda ovurstóra kríggsbót, missa koloniirnar, síggja kríggs- flotan verða søklan, fáa våpn- alødur og våpnasmidur oyði- lagdar, at noyðast at skriva frá sær ræltin til at kriggsdubba aftrat kundu Týskararnir kanska funnið seg, alt hella og meiri seg í. Men hoggið, ið varð lagt á teirra tjóðskaparrætt at liva sum eitt sameint fólk — tað orkaði eingin Týskari at tola. Hvor einasti ein teirra knylti nevan í lummunum móli hesum ræðuliga órætti, ið gjørdur var leimum. Hetta herviliga tjóðskaparliga brotsverk teirra sigrandi var: 1) At við Rínánna varð ein parturin av Týskarum skorin frá móðurlandinum, 2) at annar parturin av Týsk- srunum varð klíndur uppí tað nýggja polska ríkið, 3) at tridi parturin av teirri týski tjóðini, ið hevði verið í útlegd í Eysturriki-Ungarn, ti mikla keisararíkinum, vid ver- saillestraktatini varð byttur mill- um Czekoslovakiid og Eystur- ríki. 10 milliónir av Týskarum, sum tað skuldi verið ein sjålv- fylgja at lagt til tað stóra tyska ríkið, útlegd. selti = versaillesfriðurin í Hesin herviligi 6rættur er tann óúltomiliga kelda, sum nazisl- arnir hava oyst eitt ótemjandi hat úr móli Frakland, England og ollum teim sigrandi londum, sum smíðaði Týsklandi træla- lenkjur við versaillesfriðin 1918. Hetta nazistunum al spreingloða við hatið er tað eydnast einum Í søguni ókendum ener- gii« og handlikraft tl at spreingja trælubondini og samla saman aftur lað týska fólkið. Higartil skilja vil nazistarnar og veita teim eins og ollum ti tyska fólkinum okkara samkenslu og forsláilsi. - Hovuðspunktið hjá teim eysturríksku social- demokratum var sum kunnugt sameining av ollum tí týska fólkinum. So langt kunnu vit skilja la nazistisku rorsluna. Men tå ið vil vera millum teirra, sum síggja korlini = megu hin stórsla verðaldarvandan í nazismuni, eru grundirnar til tess tær somu, sum fingu teir eysturríksku socialdemokratar- nar at sleppa sameiningaropoli- tikkinum, so leingi sum nazist- arnir sótu við róðrið í Tysk- landi. Nazisman førir diktatur í sín- um skildri. Nazisman er kúgari av ollum frælsi til sjålvstøduligt andslív, ja, hevur enn til deyðsstraff fyri framberan av aðrari enn nazist- iskari hugsan. Nazisman dálkar mannasålina vid lí í okkara eygum hervilig- astu spillu: rasuhati og rasufor- Nazismunal fylgjan. lýnan og forfylgjan av jólunum er so grim, at hvat ið hon so avrikar nationalt, tydir tað einki aftur- ímóti hesi skemdargerð. Nazisman forfylgir og lýnir kultur ogandmentan av alheims- týdningi, tå hesin kulturur og henda andsmenning ikki tænir leirri nazistisku kríggsorskuni. Tjóðskaparligt hevur nazisman vunnið Týskarunum næstan alt aftur, sum tapt var: Danzig er nazifiserað. Rinåarlendid er afturvunnið. Eysturríkið er límað inn í tað stóra týska ríkið. Eftiri eru Sudetertyskararnir í Czekoslovakinum. At Hitlers Tyskland hevur í kvittanum á ein ella annan hátt at líma Sudelertýskararnar inn í tað stóra lýska fólkið er iva- leyst. Fyri hesari Hitlers »aktién« skelvur oll verðin. Vil Hitler óskælaður sum lá lá sleppa líka so hann tók hinar partarnar av tí týska fólk- inum aftur? Ella vilja lá England og Frak- | land leggja uppí við våpnamakt? Við einum ólrúligum djarv- leika og harðskapi hevur Hiller- Tyskland beinleiðis »rænt« hitt týska Rináarlandið, »Danzig« og hitt týska Eysturríkið. Fylgdi nú frælsi og háborin menniskjarættur í fótaferð Hit- lers vildu hvor einasti mentar- maður og kvinna heilsa tí henda sum nakað av lí størsta id er hent í soguni. Hin tjóðskapargleðin kámast burtur Få í ræslu og hali hjá um helm- Men so er ikki. reina inginum av leim heimaflur komnu ollum Týskarunum: demokratisk hugsandi, fyrst og fremst socialdemokratunum, sum eru deyðunum ella koncentra- tíónarfongslinum vísir, um leir ikki sjálvir drepa seg andaliga, og so hjá ollum kristnum og msum trånarsamfeløgum, ið hi Á reista somu lagnu sum social- demokratar. skrogga Vit kunna ultan at síga, at fyri hvort »heil Hitler«, ið ljóðar rungandi í radio kring heimin frá milliónum av men- niskjum, ljóða innantanna lika so nógv forbannilsir yvir nazi- veldi. Hitlers sigursgongd verður so statt til stórsla sorgarleik í mannaættini. hin søguliga kanska Tað er hin tragiski skuggin aftan fyri fagnaðar- og festróm- parti av lí týska in í einum fólkinum. Spent støda millum Poland og Litauen. Síðan 1920 hevur einki diplo- malisk samband verið millum Pélund og Litauen. Av og á hava verið smáar ósemjur við landamarkið. Men í hesum dog um tykist stødan at vera versnað munaligt. Fyri nøkrum døgum síðani kom (ad til stríð millum hermenn við landamarkid, og 1 polskur soldåtur varð dripin. Polska rikisstyrid krevur, at Litauen letur pening f vidurgjald dripna hermannin, fyri hin sendur gesant til Warszawa, men hitt størsta kravið er 16, at Lilauen skal lala Póland fáa eitt stórt! landstrekki við eini havn. Ríkisstýrið í Litauen er lítið fyri at fáa í lag semju, og um lað ikki sigur seg frá — sum talan er um — og letur aðrar menn koma til ræðið, sum eru sinnaðir til at fáa semju í lag í friði, so sær ikki betur út, enn at kríggj brestur á. Spania. Na hevur gingist fólkaflokk- inum í Spania hesa síðstu líðina. Franco hevur gjørt hitt stóra álopið, ið talað hevur verið um leingi, og fólkaflokkurin má víkja. 700 kvadratkilometrar hava upp- reisnarmenn tikid á Aragonfront- inum. Og um ríkisstjórnin íkki í bræði kann fáa loyvi atkeypa tey vápn, teim tervar, sær ikki betur út, enn teir skjótt verða heilt og aldeilis við undirlutan. | Í | | | | | | | | | | | | | | | Í Týskland hevur sent Franco 30.000 hermenn og ein hóp av farmaskipum vid kríggsútgerð. Eisini Halia hevur sent hópin av hermonnum; men Ongland vil støðugt halda seg til ikki- uppíleggingur politikkin, og Frak- land torir væl einki einsamall. Rusland hevur boðið stórlondunum við undantaki av Tysklandi og Ita- lia til samráðingar um støduna í Miðeuropa. Frakland — fyri hvors stýri Leon Blum nú aflur stendur á odda — sigur seg at vera fyri eini slíkari samráðing. U.S. A. vil ikki verða við; leir óttast fyri, at ein slík samráðing skal bera móli einum bindandi fel- agsskapi landanna millum sum lutlaka, og vil ikki standa hefi, um kríggj brestur á. — Ongland undir sínum konservativa stýri er eins jánkasligt í hesum sum í ollum ligið hava fyri ley síðstu árini. Teir slórmálum, sum fara helst eisini al siga seg undan. Ymisk tíðindi. 180 milliónur geva 30 í reinvinnu. Seks danskir bankar hava í 1937 vunnið í reinvinnu 30 mill. uppá 180 mill. í aksiukapital. Meðalágóðin til er 15 pCt. Ítjor var úgóðin 10 ptt. aktiunerarnar 11 aksiufeløg vinna meir enn | partapeningin aftur i 3 ár, Næstan hvort kvold í mars hoyra vil líðindi um hvussu ófora væl industriurin í Dan mark hevur klárað seg í ár. Sum eill dómi kann nevnast, at 11 parlafelog vid einum aksiu Á 19 kapitali uppá 43 milliónir h í d lev seinastu árini lagt í til laksgrunnin um 43 milliónir og bylt åt til aktiunerarnar um 10 milliónir. Haraflral kemur so lann ófóra »lantliema« og stórar 3—4 mill. avskrivingar. 10—25 pot. geva skipafelogini í Danmark Í ár. Fraktirnar hava verið óforar eisini har eftir. hava býtt í ár. Urslitid er felog Tað frætlist at út til aktiunerarnar upp til 25 kt tilluks pCt. og samstundis o grunnin við fleirfalt so stórum peningi og avskrivað ríkiligt. Slíkt er annað enn undirskols- vinnulívið hjá okkum. Men hví kundi P/f Skipafel- agið ikki víðkað sítt virkið? Tíðindi. Frelsens Hær. Søndag KI. 11 Hellighedsmø- Kl. 2 Sondagsskole. Kl. 5 Vaglet (hvis Regn, i Lokalet.) 8,15 Frel- sesmøde med Soldaterindvielse. de. Kl. 6 Børnemøde. Kl. Tirsdag og Fredag offentlige Møder. Íslandsfiskiskapurin. borið til á Suðurlandinum fyri snorisskip- Enn hevur einki um. Vit hava frætt, at skip ið roynt hava á Bankunum og í i | | Pf Havnar Timburhandil Udbytte for Auret 1937, 5 pCL., kan hæves paa Selskabets Kon- tor, Sjåkrakassin hevur aðalfund leygarkvoldið 26. mars kl. 8 í Loguni við hesi fundarskrá: 1) Formaðurin greiður frá virk- inum Í farna árinum. 2) Roknskupurin verður fram- lagdur til g6dkenningar, 3) Val av 3 tilluksmanni. 4) Val av 1 tillaksmanni. nevndarlimum og I grannskodara og 1 5) Lógirnar. 6) Ymist, Havn, 18. mars 1938. Nevndin. Roknskapurin er til skjals hjá kass- ameistaranum. Begravilsiskassin hevur aðalfund beint aftaná at sjúkrakassaaðalfundurin er liðugur. Fundarskråin er tann sama sum omanfyri við tí undantaki, at punkt 5 er ikki við. Faksaflóa eru at kalla påra ser. hvítur statt Sjógvurin er enn sum mjólkurvatn, og tå so er, ber ikki lil. Tey foroysku garn- skipini hava ló veitt nakud fleir einustu dagarnar veslur út R | Es pp í 170() i ] uppa dut hellar er væl meir e | rb nir hava ) [i ) Skáluberg Í ( Í KUKVØ 70 DIS bar vóru ló 25 lons upsu, og 27 fot av lýsi. Hann kann væntust heim fyrst ínæstu viku. Til Lofoten. »Marin« fór mánadagin av Vági til Lofoten. »Gracie«, ið uttan úrslit hevur roynt 3 dagar á Bankanum fór av Vági — eisini til Lofoten. Sjónleikur. Í annaðkvold verður í Sjón- leikurin Wied í foroyskari umseting av C. Holm leikarhúsinum sýndir »Kærleiki« av Gustav Isaksen. Hesin leikur, id sýndir varð í 1919, er ógvuliga skemt- iligur. Rættleiðing. Í lýsingini hjá M. P Jacobsen í sidsta blað var av misgávum komidatstanda:den praktiske Ma- ling. Tad skuldi stadid: plastiske Maling. Trolararnir. Sunnumorgunin tidliga komu »Stella Argus« (Grunningur) á Havnina. trolararnir >Tór I« og Longu midvikukvøldid fór Stella Argus« avstað at royna. Hósdagin komu italiatrolarar- nir, sum Johs. Árling og Morten Johannesen skulu fora, á Havn- ina, her teir liggja enn. Báturin, sum hin fyrrnevndi forur, eitur »Anguilla«, og hin eitur »Tunno«. Heimstað teirra er Triest. » FB 4 i: i JO Par: ål 15, Br, a #' Så (4 18 2 På