leygardagur 19. mars 1938síða 2

Verður tað lív ella deyði? Í tí bóklinginum, sum eg fyrr havi umtalað: >Hvad er Penge« og sum er sendur mær frá >Fol- kedividenden (Social Credit)e Espe á stendur víðari soleiðis: Fyn, Danmark eri okonomisk Hen- seende en engelsk Vassalstat. Vor Lensherre er Montagu Nor- man, Direktør paa syttende Aar i The Bank of England. Tilslut- tet denne Moderbank staar Eng- lands fem største Banker >the Big Five«. Der er den intimeste Forbindelse Bank England og Banque de France mellem of paa den ene Side og Bank of England og Amerikas Central- bank, Federal Reserve Board, paa den Side. Denne sidste er nær knyttet til Bank anden med Bank of Commerce samt Royal Bank of Canada kontrollerer 75 pCt. of Montreal, der sammen Døtrebankerne, Canadian af alle canadiske Penge. Og saa Man at saadant intimt Samarbejde nod- fremdeles. forstaar, et vendigvis maa føre til positive Resultater. Mellem 1918 og 1934 dette grundlagt 26 nye Centralbanker over af disse Bankers Forfatninger rum- har Kæmpeforetagende hele Jorden. I hver mes en Paragraf, der stiller Banken udenfor den sted- lige Regerings Omkring 1926 for Kontrol. byggedes der i England hver ny Kirke Bankafdelinger. »De Store« imellem sig fem nye Af- Uge. De fleste Ban- ker ligger paa Hjørnegrunde og nye hundrede Samme Aar aabnede Fem delinger pr. Hjørnegrunde er de dyreste. Som man ser: virkelige positive Resultater — for Bankvæsenel. De Resultater Verdensbefolknin- gen har høstet af dette Regime i de forløbne 20 Aar er maaske knap saa positive: I 1920 besluttede Mr. Montagu Norman i Samraad med den amerikanske Centralbank at slaa ind paa en Kreditinddragelses- Politik i de to Lande. Som tænkt, saa gjort. Denne Plan blev hver- ken forelagt den engelske eller den amerikanske Regering. Som et Resultat af Politik steg Fallitterne i Amerika fra 3 den nye pCt. til 14 pCt. Den amerikan- ske Finansminister erklærede, at den omfattende Tilbagekal- delse af Kreditterne havde kostet Amerika langt mere end Kri- gen. I Kanada (jævnfør den in- time Bankforbindelse mellem de to Lande) dragelsen til Ruin for Titusin- der af mænd og Industridrivende. Man førte Kreditind- Farmere, Forretnings- hævdede i det kanadiske Parla- menl, at den Bankpolitik nye havde sat Udviklingen en Men- neskealder tilbage. I England, hvor Kreditinddragelserne fore- gik langsommere, var Følgerne knap saa katastrofale, og man fandt sig i de daarlige Tider som af et »uundguaeligt Kflerslet« Krigen. Belært af Erfaringen foretog de store Krediludsledere en Kurs- at Amerikas Resultatet den største Opgangsperiode som ændring og begyndte atter udstede Kredit. For Vedkommende blev dette eller noget andet Land har set. Men al de øvrige Former for Bankpen- da Kredit, som alle ge, udstedes som Laan, derskal betales med Renter, varer en Opgangstid aldrig længere end til det Øjeblik, da Kreditsteder- ne begynder at tilbagekalde Kre ditten. I 1929 lagdes Roret atter engang haardt om, og man slog ind paa den gamle Inddragelses- til kendte Følger. Men da Kredit kurs, der førte de gammel- pengenes Mængde var doblet i de forløbne 10 Aar blev mange- Katastroferne langt alvorligere end i Tyvernes Begyndelse. blev til den største Nedgangs- eller Deprissionsperiode Verden nogensinde har kendt. Dens Virkninger føltes ud til Jordens fjerneste Egne, fordi der i Dag ikke findes en Plet paa Jorden, som ikke er undergivet det uni- verselle Centralbanksystems Magt. Om denne talte Mr. Montagu Norman i sit (1933): store »Krise« ud- fjortende Regeringsaar > nærmer mig hele Spørgsmaa- let ikke blot i Uvidenhed, men ogsaa med største Uvidenhed,« Et Par Maaneder efter blev han | valgt for femtende Gang til Chef | for Verdens største Bank. Kort efler rundede han aller af rieres skarpe engang en sin skæbnesvangre Kar- Hjørner og gik paany ind for en Kreditudvidel- nu- Da Kredilstrømmen sespolitik. der førle til de værende Højkonjunkturer. det af imidlertid glider meste ind i Krigs- industrien og beslægtede Fore- lagender vil man se, at Kredit- ten ikke med Aarene har mistet sin dynamitaglige Karakter, og at de øjeblikkelige »gode« Tider ifølge deres Oprindelse let kan brat Ende. faa en Øl minnast vil tær kreppur, sum verið hava tung hava og lokini verið fyri al knógva undan — mangur er bognaður og farin Nú at internationalur. Lfk- á húsagang. vita vit orsøkin er asum socialisman er internatio nal og spennur um allan heim in, soleiðis hanga allir heimsins ella pening tráði. pengamatadorar adiktatorar Weir á einum geva kreditt einu tíð inntil — ja, inntil teir halda tíð vera at dragelses-Politika Kredilind tå »slaa ind paa en rapla forrættningar runt í verðini eins og ley korthúsini, sum småbørn byggja Hin stóri eiturkoppurin flennur, ini í spælni sær upp. tå hann sær, at spinnilvevurin er fullur av flugum. Hin privat kapitalistiski = peningadiktatorin letur forrællningsmenn og aðrar fáa lán fáa loyvi at arbeiða eina tíð, inntil flugurnar eru AKTIESELSKABET FØROYA BANKI Hovedkontor: Stiftet THORSHAVN 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid 11—3. Lørdag 11—2. SJÓNLEIKARHÚSIÐ GUSTAY WIED: „KÆRLEIKI Skemtileikur í 2 pørtum umsett hevur C. Holm Isaksen. Sunnudag 20. mars kl. 18. Atgongumerki á 1.50 og 1.00 í H. N. Jacobsens bókahandli og við dyrnar. Royndarleikur fyri børn leygardag 19. mars kl. 20. Atgongumerki 50 oyr. AFA JÓL IT: Apr 5 Et stort Parti nye barkede Sildegarn sælges billigt. A/S Balslev á Co. T1f. 20, 193, feitar nokk »klapps« sigur klapp- al hin stóri eiturkoppurin ar nelið saman og setir seg goða sin egna bjølg. Vll verðin fisk- ligið hava á Suðurlandinum og aðra- rislist og skelvir. Fåtækir imenn í Foroyum, sum staðni og váguð lívið, missa ley neyðars oyru, sum eru leim so um logið, alt ill dýrakeypt. Íkki er teir bannast ynskja Og yvir reiðarum og keypmonnum, sum alvold eru í hesum; men sannleikin er tann, at okkara reiðarar og keypmenn eisini eru eins og flugur í lí stóra prival- kapitalistiska netinum. Syrgjuligt bert, al leir ikki duga at síggja hella, men leika óðir móti javn- hjálpa aðarmonnum, sum vilja ollum leimum og Koroyingum undan leim úllendsku eitur- koppunum, sum súgva okkum. Men einaferð man lann dagur koma, tá vil Foroyingar síggja, al eru allir í báti, at allir — allir mega rógva sama Vit og vil mega oysa allir mega draga eina línu og kenna okkum sum broður. javnaður bróður J. H. Danbjørg. Frælsi og skapur! N. A. Eidesgaard, Torshavn, ikki bara smáar og stórar skrivimaskinur, selur hann selur roknast, til allar men alt, sum upp kann Hann slags maskinur bæði kontorbrúks. selur av- móli kontant. Hann hevir betaling og verið sera heppin við at fingið oll tey bestu merkini. Hann er eisini teimum, sum tað ynskja, til hjálpar vid modernisering av ráðleggingum Í kontórum. Húnn hevir stórt lagir í ollum slags pappirid hvílum og litaðum til til en gros prisir. Lagir hansara er har, sum hann býr í Trappugøtu. kontórbrúks | eilt, ið hevur drápshug, og 237. Orrustan ad Tvøroyri. Blaðið »Føroyatidindi« á Tvør- alla sína tíð men ongatid livað. Tað ein sjúklingur, ið oyri hevur ant, hevur verið eins )Øø og men” seigur eill hevur liggur andast, og hongur við hetta lív. Bara er lad, eill medisin, ið fingið less teigar at glød, less orð ul froða, og lað er maðurin P. M. Hann al verið fyri hesum blaði sum Dam. hevur tókst pipan fyri opiumsrovkjarin. liggur 5 Opiumsroykjarin, sum hålvdeydur á legu síni, men osisl upp og fær gyklandi sýnir og » hetta dreymar, tå ið hann smakkar fyri honum ómissuliga Bert er ein rangsíða við slag. myndini: Opium voldir sælu- sjónir fyri njólarin, ein hugna- lig tilvera opnar sínar grindir fyri honum: P. M. Dam er fyri »Føroyatidindi« sum lað reyða klæði fyri tarvin, leikar í sum doyr so burtur aftur. Ja, tað tykist, at tað blaðið og vinir tess ynskja, at P. M. Dam verður so, sum rekst av Tvøroyri ella av land- ella fold fer »Føroyatidindi« beint aftaná, inum fer hesari frå, tað bragdar ikki í lí, lað verður less vissi deyði, tí ikki er vænt- andi, at nakað miðul er at halda lað so leitar líy í lí um knøllin runt eflir løgnum søgum, ið plagdi vera tað einasta, ið prýður less fátæku síður. Nú í seinastum er tað skaldið Poul Frederik Joensen, sum við neynda manni sum evni mýkir sín skaldapenn og leggur uppí við blaðnum. Vit altíð PF Joensen at vera skald, ja, gott hava melt skald, av teimum frægastu her á landi, bæði í bundnum og stili; og mangur bilsin, at Chr Matras, doktari, hevdi lagt hann óbundnum mundi vera burtur úr bókmentasogu síni. Men lað er meira harmiligt og at lað, maðurin nú flytir fram — hesar 6hugaligt siga frå, at bladgreinirnar — langt ffrå er so vorðið, al tad frøir nakran »æsletikarn«, hann verið so Mál og kellingalikt og ikki óvandin hann vera vil. formur er skaldalíkt, so vil halda ikki, at hesin bóka- og listakøni Frans- maðurin, um hann hevði livað og gjørst kunnugur við aftur- svor P. F. J. í »Føroyatidindi«, vildi tråd, at hetta var runnið úr einum skaldapenni. »Social urin« og onnur føroysk blød hava verið ógvislig vidhvørt og kanska verd al finnast at, men at tað staðið bevur verið sera sidiligt og Og vit halda, vit vil halda, har hevur hóvligt fólkaligt afturímólti hasum. við góðari samvitsku kunnu leggja hasum innsendaranum í »Før ovatidindi«, sum gav seg um, al »Socialurin«, sidan P. M. Dam kom lil styrid, var so skrivadur, at hann kundi ikki latast upp í hendur á 6vitum, ley ráð, al hann so leingi handan gongan leikar í »Føroyatidindi«, krógvar blaðið tveitur lað á bálið, so brátt tað undir lási ella eisini kemur inn um dyrnar. — Tað tykist okkum, at álop og allíð sindur av lí,sum Fransmenninir aftursvør mugu hava eill kalla »espril«, og at slíkt, hóast lað verður er sum bik og lítið etiligt, stroylt við »alliskum salti«, so at fólk kunnu bera tað í munn. Vil P, M. Dam í sínum dagliga yrki, men vil vita tað,at hann heyui kenna ikki so nógv ti ymiskar álitispostar her á land álitispostar, sum eisini aðrir lærarar hava havt og hava, hetta moralskur vera slíkur ið hesa deliriumsskolan, men heldu: so man ikki sårleiki, voldi: vanligur persónligur illvilji móti átti skoðar í helst íkki til manninum, sum at verið borið einum blað. Tað er so at endanum al siga, at kemur Jeppe, sum hann sigur, fram aftur, so skuldi hann aðals ið helst skapað sær sum maður, ikki sum hann, og vil vera andaborin, men rópar og skrólar úr kostinum. B. Foroya Málfelag hevur aðalfund týsdagin 5. apríl 1938 kl. 20 á Foroya Amis Bók- asavni við hesari dagsskrá: 1. Frágreiðing frá yrki felagsins í tí farna árinum. roknskapur til Grannskoðaður verður framlagdur sam- tyktar. Nevndarval Val av 2 grannskodarum. Ymist. Nevndin.