leygardagur 2. apríl 1938síða 1

RAT FROÐURSKAPUR JAVNAÐUR Og SKIN SLOVUÐI 1 singaprísur fyri petitreglu: 30 oyr, ú forsíðuni, | ; . gt | Kostar kr. 1,50 fjordingsårid 4 Porto. Blaðið , #0 oyr. á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst | Leygardagin 2. apríl 1938. | verður bilagt á posthúsinum, brærsavnarstoðum 12. arg. Í ett, … avslåttur í prísinum. Miseydnast nú Suðurlandið heilt - hvat verður so at gera? Eru ráð fyri at halda áfram hjá teim, sum stóðu á gravarbakkanum, áðrenn skipini legdu út í ár? — 1937 var sum heild líkið eitt medalgott ár. Tað líkasum gav mongum, ið verunliga hovdu mist vónina, starvshug og ídni at halda áfram, at leggja allar rar umborð í vón til 1938. hildið á Flestu skipini skundaðu sær at Og so varð aftur. koma avsluð — í fjør royndist best hjá teim, ið komu nakað Hdliga upp. Men veðurgudarnir hava verið rummir í higartil. huga Tey kipini, sum vunnu fyrst upp, vórðu rakt av einum herviligum vedri — styrhus, lynningar, egl og segltrø vórðu smyldrað g skrædd sum pinnaverk. Sum lamskotnir og fjaðursárir fuglar komu skipini heim aftur av fyrsta lúri við ongari veiðu, ongari vinnu til fiskimenninar og teirra familjur og ovurstérum tapi til reiðarar og skipaeigarar. Og tað, ið tlyngst var: eitt skipið varð verandi eftir á vali við allari mynningini. Tad var eins og eitt vónloysi legði seg sum ein køld hond yvir allar sprettandi vónir Jón Baldvinsson. Bóndasonurin Jón Baldvíns- in, ið gjørdist fyrsti oddamaður naðarmanna á Íslandi, er fyri ullum deyður. lón Baldvínsson var av ollum onnum merktur sum merkis- iður, gávaður og heilskapaður yndi sum fáur. z Hann fór ungur á árum at læra til prentara. Helta starv lekkst hann við til 1918. Arbeidari sum hann var, kendi hann sum fáur, hvussu tingl teir íslendsku arbeiðararnir høvdu tað. Tað varð tí hansara Hvsstarv at bøta um kor arbeið- sanna, at fåa leir at fylkjast Tað varð sær lílíkt og laka tok skjótt, at saman. hann vann álit ímillum sínar starvsfelagar, at leir kjósaðu hann til odda- mann og slóðbrótara. Hetta arv hevur hann røkt so væl, x tår . . VO lílíkum skynsemi, hegni og fastleika, at: arbeiðaraflokkurin og køldi tær út í mannabarmi. Men kortini varð roynt at halda á aftur — striltið gekk hjá mongum at fáa afturgjørt skipið og útreitt tað. Flestu av okkara skipum liggja nú á Suðurlandinum. Kring um Føroyar lurta fólk hált stendur i radio og royna á annan at frætta frá, hvussu til har uppi. Vil millum. Men tað er eingin glad hoyra skipini tala sína og vónrík lala. >Eingin fiskur! Ringt veður! Her nyltar einki at verða !< Tað er lað javna útvarpið. Ræðuligt! suffa vit, sum heima sita og lurta. Suðurlandið heilt, hvat verður so at gera? Er ráð Miseydnast nú fyri at halda áfram leim, sum stóðu á gravar- bakkanum, áðrenn skipini løgdu út í vár? Hetta eru daprir spurningar — men enn eru tó ikki allar vónir úli. í Íslandi í dag stendur åjavnt brødurnar í Noregi, Danmark og Svøriki, har ið arbeiðararnir eru komnir longst á leið við teirra krovum. Jón Baldvínsson var harður móltstøðumaður av samgongu við kommunistarnar. Hann ræddist fyri, at tað úr hesari samgongu skuldi spyrjast sama úrslitið sum verðin nú suffar undir. Kommunismunnar harð- hendi atburður hevur jú reitt upp fyri diktaturunum í Týsk- landi, Italia og aðrastaðni. Tað var ímóti Baldvínssonar vilja, at javnaðarmenn í Íslandi við seinasta val gingu í valbólk hann við kommunistunum — hevði eisini rætt. Urslitið varð afturgonga fyri arbeiðarastatlina. Og nú stendur hart stríð millum kommunistar og javnaðarmenn á Íslandi. Baldvinsson hevði hópin av álitisslorvum, og varð hann av partamonnum sínum sellur til bankstjøra. Ur smáum korum hevði hann eins og so mangur arbeiðuraforari brotið seg til at verða ein kraft, sum heila við landið roknaði og sá upp til og leitaði sær ráð hjá. Tí mangan, tá ið slóð í botni hjá frægastu monnum Íslands, var hann maður at fáa leyst aftur og gongd á. Jón Baldvínsson varð av al- linginum kosin til less formann. Henda sess hevði hann til sín deyðsdag. Veikur hevði hann verið í seinastuni. Men hann unli sær hvíld — og mátti hann lí ? ikki lúta fyri hesum veikleika. Á nátt 17. mars andaðist hann vegna hjartaslag. Ísland ein av Hin íslendski arbeiðarin kennir djúpa Men kennir tað sum skyldu sína at hevur mist sínum frægastu monnum. g stóran sakn. hann sorg og halda fram í hansara fótafetum til fullur sigur er vunnin. Størhvalatvøstid. Sakin um stórhvalatvostprísin fyri komandi summar var til viðgerðar í seinastu tingsetu. Tá settu vit javnaðarmenn tað upp- 1) al setast til 7 oyr. pr. kg. skot fram prisurin skuldi og 2) al illa stødd fátæk forsyrgjaraleys fólk fáa tvøst ókeypis so langt, sum 5000 og teirra líkar skuldi krónur kundu rokka. 5000 kr. ella Hesar skuldi Løg- tingið veila — við oðrum orðum sagt: tær 50 kr av hvørjum hvali, sum hvalastødirnar rinda, skuldu nýtast til hetta endamál. Uppskot okkara fall, ja, bæði tvey. Eingin prísur varð ásettur og javnaðarmenn g eingin ullan einir 2 aðrir vildu veita og siudningin, sum tørvadist fyri at tey illa sløddu kundu fáa nakað ókeypis ella til niðursettan pris. Soleiðis lá landið, tá id stórhvalaneyndin fyri 8 døgum kom til fundar í Tórshavn. Í hesu nevnd eru harrarnir Mikkjal Samuelsen í Haldórsvík, landsrættssakførari Milens, Tors- Vit 3 við havn og undirskrivaði. komu so saman al tingast harrarnar G. Mortensen, keyp mann, Tvoroyri og H. J. Joen- sen fulltrúa, Tórshavn. Eg hevði bestan hug at halda uppá 7 oyru kg, soleiðis, sum flokkur okkara var samdur um í heyst; men eg så, at tað ikki kundi nytta nakað soleiðis, sum lá. sagt við meg, at tað ikki einans landið Eisini hava menn ræður um at fáa drivið prísirnar lað ræður mikið fólk kunna fáa etandi mat til hamp- niður, men al líka ella meira um al uligan pris. Til tey, ið ongan góðan hava, vildi egeisini royna Fimleikarframsyning verður sunnudagin kl. 3 s. p. í fimleikarhøllini. Atgongupeningur 1 kr. Havnar fimleikarfelag. at fáa tvøst til so bfligan pris sum gjørlivt, Helta vildu eigarnir av stød- unum ganga við lil, ífall, at teir fingu somdir aðrar vegir, teir illa stilluð men hildu, rætt il jállaðu 25 tons il 5 oyru pr. fyri kg, at so måttu leir hava um summarid at selja til hogni prísir; tí tá verður lvostið í sum »bøff« og el næslan lika so golt sum kjól, hella hell eg På 17 al ikki stórt er at sion til. ffall prisurin aftan á t. d. Í august hildu, betri verður bíligur. Eigararni at Í. seplembir høskndi Vil einlust so um 15. august, verður í summar 12 15/8 Prisurin inntil og 8 OVru OvVru aflaná ta líðina. Men so lovuðu eigararnir, ut keypararnir skuldu hava rælt at skera av hvorjum hvali, sum kemur á sleðina og hvar á hvalinum, ið keyparin ynskir at skera. — Sjálvandi má tó ansast eftir, at sinar ikki verða avskornar. Hver keypari skal hava rætt til at keypa upp til 50 kg. til hvort fólk. Viðvíkjandi prísinum á tvøsti eisini Ætlan hå- til føroyskar revar var talað mín um á fundinum. var eisini at fáa sett marksvirði á hella, men eigarar- nir av hvalastødunum bóðu um at hava rætt til sjálvir at tingast vid revaeigarnar um prís og annað. Teir lovaðu ut stilla seg vælviljandi ímóli teim foroysku revunum. Åt menninir halda síni orð, má ein ganga út frá. Vit um, at fólk fær gott tvøst, sjálvt skuldu soleiðis havt vónir um tað ikki verður nær til so bíligt, sum eg kundi vnskt lað. At sáttmálin bert geldir fyri eill år í senn hevur tann fyrimun, at vit nú kunnu síggja hvussu alt lagar seg í ár — og so til át fáa rætlað tuð, ífall næsta ár rovn: sum menn klaga yvir, lað lørvast, og menn lala meg vita, hval id teir eru mest harmir yvir. Til eisini aðrar bygdir, sum ynskja, Tórshavnar, Tveroyri og lovaðu hvalastoðueigararnir al fora lvost og selja so ofta, sum tilber, men verður prisurin tá nøkur oyru hægri pr. kg. Menn ið fyri mær, at tað er sera ólag- hava av og á framhild- aligt, at hvalir verða upptiknir á nállartíð, lí tå ber illa til hjá fólkið at fara til eftir tvøstid, men vónandi hvalastoðirnar vilja menn skilja, at tað er Ogjørligt fyri Løgtingid at forda monnum ! | | | | | | | at arbeiða hvorja tíð á sam- dogrinum, leir finna fyri gott. Al gripu inn í tað persónligu friheit — tud persónliga frælsið — ber ikki til; men hann, ider staddur á hvalustød á nállarlíð, hevur fullan rætt at skera tå ið hvalur er. At fán prisin Jongur niður at åri mega Vil javnaðarmenn rovna, Serilva ræður 140 um lá seinru tíðina á árinum. Heldur má 30 króna avgiftin til Log [ing falla burtur Hell heyi hinir flokkarnir á lingi fåust at tala; lí aveiftin verdur årlign árs at vøldu prishækkan á hhosti og helta gongur mest ål yvir lann minnimenla Í samfelasnum. Vingid må kunna fúa sær inn- lokur á annan hált. Hetta krav skulu javnadarmenn framsela, og vit vóna, at tað vinnur somdir. J. H. Danbjerg. Bræv Lenins. Heimurin allur hevur undrast »processurnar« í Ruslandi. Lund- sins ålitismenn, teir matastu andsmenn og hugsjónarmenn, sum alt lív teirra hava stríðst sum hetjur við deyðanum lúr- andi í hvorjum fólafeti, hesir menn verða av Stalin knappliga skuldselfir verstu brotsgerdir móti sovjel- fyri landusvik og statinum, sum teir við lívinum i våga hava verið við til at skapa! Ber hetta til, spyr allur hin demokratiski heimurin? Helta er ein gáta. Tað eru bert tvey svar at geva ella at gitu uppá: Eitt av hvørjum, annaðhvert er Stalin ein sinnissjåkur dem- oniskur blóðhundur, sum finnur frægd í at týna allar, ið hava nakað at tyda fyri tess tryggari at standa sum hin óvikiligi ein- aharrin í lí veldiga ríkinum, ella er alt hitt russiska samfelagið eilt spillt fólkaslag frá hægstum til lægstar teknar landsins, eitt fólkaslag, sum einki land kann líta á ella hava nakað bindandi við at gera. tað vert at minnast á bræv Lenins, lil lýsing av hesum er ið hann skrivaði á deyðasong Síni. Hetta brævið er skírt: Le- nins testamenti. Hann sigur: