leygardagur 2. apríl 1938síða 2

Flokkur okkara er bygdur á tveimum stæltum; av teirri orsøk er lad hugsandi, at hann verður at taka seg sundur, og um samskipan er so verdur, at ikki ímillum hesar stættir, er fall Í tí tilfelli nakrar flokksins í hondum. Í ti er gagnsleyst ul hava ráðagerðir ella al leggja planir um semju í miðstjórn flokksins. Í tí tilfelli munnu ongar ráðu- gerðir orka at avslýra klovningi. Men eg havi tað hetta er so langt burturi og eilt so ótrúligt tilfelli, at íkki umsteður til at røda tað. Tað sum eg nú havi í tað, ið tryggja flokkin ímóti klovningi treystið, at eru meiri um hug- anum er einans kann í næstum, og eg ætli her atsela fram nakrar fáar hugsanir um lyndi í persónunum, ið frammi eru: Eg síggi, at miðstjórnarlimir- nir eins og Stalin og Trotzki — frá hesum sjónarmiði hava av- gerandi ávirkan viðvíkjandi semjuni. Avstøda teirra hver frá oðrum goymir í sær eftir mínari ætlan høvudsvandan klovning- fyri inum, sum eigur at verda av- styrdur; og eg haldi, at tað åtli at farið at verið lættari at av- stýra honum við tí at nøra limatal miðstjórnarinnar upp í 50 ella 100. Felagin Stalin, hevur síðan hann varð skrivari flokksins, nátl sínar; og eg eri ikki vísur í, at ovurstórt valdið í hendur hann allíð verður forur fyri at nýta hetta valdið við skynsemi og hógv. Hin vegin hevur felagin Trotzki, eins og fór fram av stríði hansara móli miðsljórnini í sambandi við umrødurnar um samgongumálastjórnarráðið, ikki bara framúrgolt hógv — hann er persónliga uttan iva frægasti miðstjórn maður í núverundi flokksins — kanska ov mikið sjálvtreystið og lyndi til at taka til at loysa málini við fyriskip- anum omanífrá. Hesir eginskupar hjá leimum báðum mautaslu forarum í nú- verandi = miðsljórn flokksins kunnu, í sakloysi sagt, leiða il klovnings; og um flokkur: ikki hevur sáðugerðir til at avstýra hesum, kann klovningurin koma heilt óvardur. - 4) — > ælli ikki at Ivsu frá oðrum limum midsljårnarinnar hvat ið viðvíkjur persónligum egin- Ég vil skapum teirra. einuys minna tykkum á, at: sum hendi Sinoviev og Kumenev foklober- uppreisnini, var vitanligt eingin tilviljan, men tað ber ikki til at nýla tað móti teim persónliga, ei heldur hill móli Trolzki, al hann áður íkki var bolsjevikur. Viðvíkjandi yngri limum mið- eg stjórnarinnar havi hug at siga nøkur orð um Bukharin og Pjatokov. Teir eru eflir mín- um tykki frægastu menn (millum yngstu) og neyðugt at teirra viðvíkjandi teimum er hava eftirfarandi í huga: Bukharin er ikki einans besti og mesti hug- frødismudur (teoretikari) flokk- líta fyri sins, vil kunnu av sonnum á hann sum framúr góður há g ullun flokkin; men ivasamt, um hug- full- komuliga marxistiskur, lí at tud békstavstrånarligt vit kunna líta á hansara froðisligu áskoðunir sum er eitthvort við honum (hann hevur aldri lært, og eg haldi, aldri skilt út- viklingslæru marxismunnar.) Oy so Pjulokov maður, framúr til al aftra seg, men um tørvur er lil sum uttan iva hevur sterka viljakraft og evni less at laka sær av málunum og slýra frum úr væl við fyri- skipunum omanifrå, so rådiligt er at taka til hann í tydningar- miklum politiskum málum. Vituligt er at hesar hugsanir eru einans sagdar viðvíkjandi nåtfdini ella til tess, at teir tveir (Stalin og Trolzki) starvsmenn ikki megu fáa høvi særlyntu til til less at fullføra ætlan sina ella sjónardeildaring sín. 25. des. 1922. Neyð í Føroyum. Slær Suðurlandið frá? Hvat so? Mars mánaður er nú at enda, eftir verður sleinoyði á Suðurland- og ollum sólarmerkjum inum í ár. Hetta er ikki gamansleikur. Her má nakað gerast. Vit mega krevja at sleppa longur inn at Grønlandi at fiska. Til verið hóskandi. tess hevdi ein adressa (ad nú soleiðis Foroyum, ul Tíverri er vorðið í hvørja ferð ein ella annar kverulantur eitt loglingsviðloku, er Ótilfriðs við ella annað Í. d. selur eina so hann himmal og jørd í gongd fyri at savna undirskriftir | undir eina udressu til danska ríkisstýrið, mest fyri at »lava« rumbul klundur millum og Danir og Førovingar, soleiðis at Danir skjótt verða keddir av okkum. líð, á adressa í ræltari slað Ein framborin øv rættum og leim rættu monnunum er hósk- andi og eigur al nýtast í slíkum leim, vil nú álvarslíðum sum liva í. At Suðurlandið slær frá í ár, verunleiki, sum Tí munaliga í er líverri ein vil mega rokna við. má Grønland skoyta endan, ífall ikki húsagangur skal verða víða hvar í Foroyum. Vit tola íkki eitt ringt ár aftrat. Reiðarafelagið og fiskimanna- feløgini mega nú taku sær um reigvj og skrivu eina adressu, sum verður at senda runt (il oll undirskriftir. Er maðurin burtur, sókn í Føroyum at savna dólturin skriva oll undir ella fr, navn må konan Undir o. 8. sítt mega skriva eina áheilan á Danasljørn og ríkis- veita okkara fiski- til at dag um at monnum rælt fiska inn móli skerunum í Grønlandi — um tað so beri er fyri í ár; lí Suðurlandið er sligid frá. Henda adressa skuldi so fingist niður, áðrenn ríkisdagsselan endar. Við adressuni mega fara menn, og sum vila, hvat teir tala um. Men sum hava verið í Gronlandi | Jacobsen undir at hava Må mega vera menn, sum eru í lí tronga skógnum — helst menn, sum eiga skip. Eg kundi hugsað mær ein mann sum harra reiðara Tummas Wilhelm í Vági. Hann er ein gamalur skipari og var í Grønlandi sum skipari á »Havgåsini« í 1908 — sama árið, sum Nup. Andreasen úr Havn var har yviri við Karin. Í blaðnum >Gronlande stendur, at hesir báðir skipararnir vóru undirkeyptir av Gronlandshandli at ljúgva fyri sínum lands- monnum, at eingin fiskur var at fáa vid Grønlund. Slík gagn men skapa bara klandur og ill- Vit við Grønland eins og við Suður- skriv gera einki semju víða hvar. vita, at landið koma ár av og á — og tíverri fleiri fylgjandi ár — tå ið nærsagt einki fiskubein finnist. Tað er vilskapliga prógvað, og er ein verunleiki, sum vit mega rokna við. Vil hvarí fiskiloysi er landið. Eflir rokning er henda perioda nú á tað síðsta, men eisini lað ringasta av øllum. So aftur, og 1940—41 og 42 eru vit í eini periodu, við Suður- úl- eru nú vilskapligari hetta árið enda og er eigur at batna fiskiårum á 1942 og 43 aftur. Men verið aftur í góðum Sudurlandinum — eru vit í hæddini hesi 2 síðstu árini hava út av lagi og aflur í ár verður ringt hjá Feroyingum at greiða Hetta má haldast , slýra í hvorjum sítt. fyri teimum, sum fram ríkinum, og her vit allir g mega Føroyingar standa sum ein. Vit eru allir í sama báli. Allir mega oysa, og allir mega rógva og — allir mega draga eina línu. Tað batar einki atsenda menn niður, sum klandrast sína millum. Tað er tiverri hent fyrr — eflir hvat ið Men her og tað frætt er frá. fram — ífall ár — tað, al má farast varliga skjótt má berast al, skal gagna okkum í 8 og netlupp í år verður neyðin verður størt. J. H. Danbjørg. Gott siktad — men illa rakt! P, F. Joensen, leggur H. I. skrivað greinina: »Orrustan á Tvøroyri«, ið stóð her í blaðnum 19. mars. Muðurin kundi havt spart sær oll síni »føgru« orð: H. J. Jacob- ikki skrivað grein- sen hevur ina. Har, „Dagblaðið“ steig fyrstu barnastig síni. »Dagbladid« skrivar hósdagin: >Mangastaðni illgongt í Foroyum; men lað er eitt spæl Er at ganga Rókina á Stéru Dímun aftur tornid til ,Landbrugsrandel' á Áarvegnum. Skaðakleyv fer at verðu. Tá „Dagblaðið“ var „ópolitiskt“ ímóli upp i og vinnuflokkurin ikki var nakar flokkur men ein ,rørsla', gekk bluðið snið- og krókvegir og -gølur júst upp Í hetta sama „tørn“, sínur fyrstu Jón Baldvinsson. Tað er alment hildið, at skald- ið Þorstein Erlingsson var Guð- leysur. Men kundi hann so yrkja hetta: Jeg trúi því, sannleiki, að sigurin, þinn að síðustu vegina jafni; og þjer vinn eg, konungur, það, sem eg vinn, og því slíg eg hikluus og vongl- aður inn í frelsandi framtíðar nafni. Eg trigvi lí íkki. Nokur halda, at hesi orð hansara eru mentadi socialismuni; nær allur hansara skaldskapur er rein og aðal- borin socialisma. Men rættast er sterkt vist, at hann var trúgv- andi. Og kann lí væl vera, al her hevir hann sipað til bæði. Jón Baldvínsson var reinur socialistur; hann var socialistur Versið omanfyri passaði við hann og socialismunnar vegna. hann við lað; alt hansara almenna virki var reint og beint. Hann ikki bert trúi á sigur socialis- munnar, men hann var ein orka í starvinum fyri at koma henni til sigurs. Honum vóru lagdar mangar heiðursslour í hendi — kanska fleiri heldur en mongum oðrum. Hví? Jú, oll hansara framkoma frá deyðudags. var rein og siðilig til hevir viljandi aldri sárað nakran. ungum aldri og Hann Hann var rætlvísur móti ollum. Hann var fyrimynd í øllum góðum. Kommunistar kunna ikki sam- líða ella hvussu góð ketta er við húsfólk lað varar vera socialistar øvugt; sftt, so kann hon klóra og klórar, tå ið ein minst tað. Hetta glogt. Og tað så Jón Baldvinsson sáraði hann, at Javnaðarflokkurin ikki kundi síggja tað. Og tað er einki al siga lil; unga fólkið heldur seg síggja og vita betri heldur en hitt eldra og meira erfarna. Og úrslitið verður so har eftir. Soleiðis hevir tað verið og verður við at vera. 23 ár eru liðin, síðani eg kom Tá Umframt at kenna Jón Baldvinsson. var hann prentari. mong heidursstørv var hann formaður íslenska socinlisla, al- lingsmaður og forseti, og sein- astu árini var hann bankdirek- torur. Straks frá fyrsta degi legði eg r til merkis, at góðska lýsti úr eygum hansara. Vita vit lítið um lívið, so vita vit 16 120, at eru vit fyrst fødd, so lekur deyðin okkum fyrr ella seinni, eins og hann hevir tikið Jón Baldvinsson 55 ára gamlan. N. A Eidesgaard. Kina. Japanararnir ganga enn fram í stoðum; men Kinamenn hava ment seg og stundum líkið seg væl frum. AL teir í seinastum stundum hava ríkið Japanarar- nar undan sær, hevur havl góða leir kinesisku her- menninar og gjørt leir sera ágrýtnar og djarvar. Teir hava síðslu dagarnar verið og vunnið fleiri ávirkan á i lí hesar sera heppnir Jú, sanniliga, skuaðakleiv var! | tydandi sigrar. Spania. Í fleiri vikur hevur tað verja líkt til, at Franco stóð til at vinna ein endaligan ogavgjørdan sigur yvir folkaflokksherunum, Upp- reisnarmenn gingu so javnliga fram í stórum sligum. Og fólk- aflokksmenn bygdu verjustødir, fyri at framgongu eina fyri og aðra eftir royna at stedge Francomanna; men alt, so tókt- ist, til onga nyttu. Uppreisnar- menn, ið nú høvdu fingið so munagóða kríggsútgerð og hóp av hermonnum frá Tysklandi og Italia, róku fólkaflokksherar- nar frá verjustødunum, ið lilla lívd tóktist veila leimum. Í Aragoniu ganga uppreisnar- menn enn fram við sama lag, og eru leir nú komnir til býin Lerida. sum leir hava kringset!. Men á flest ollum ødrum stød um eru leir steðgaðir, og ymsa slaðni, t. d. á Guadarrama-front inum eru fólkaflokksmenn farni: at gera álop, so tað kundi hugsas! fek! tey vápn, henni tverrar, kundi at ríkisstjórnin, um hon staðið Franco eill hart tak enn Landsparturin Katalonia hevu: ongalíð verið reidiliga úti í sjálv um slríðnum, ló at Francoflog før dum hava tveitt hópin av niður á less ið oftasl Nú inn í spreingiknøttum byir, t. d. Barcelona, hevur staðið fyri skotum. eru Francomenn komnir Kataloniu. Og kann her væntast at koma at standa hart stríð, tí hesin landslutur skal vera sera væl åtgjørdur bæði við herfólki vápnum. Katalanska stjórnin 100.000 aftrat undir vápn. og kallar korlini manis Ikki-uppfleggingarnevndin sigst á nú at: ælla fyri álvara at fara undir arbeiði sítt. Teir skulu fáa talt hvussu nógv av fremmand um herfólki lutlekur í spanska stríðnum — og síðan fúa tei fremmandu heimsendar. Ein hópur av tyskum flogfo: um av øllum sløgum er hesa: seinastu dagarnar komin til Spania, uppreisnarmonnum til hjålpar. Hin almenna årsroyndin kommunuskúla í Tórshavnar verður 5.—12. april hvenn dag kl. 8 fp. Tey foreldur ella verjar, sum ikki lata skúlaskyldug born síni ganga í nakran skúla, har sum fyriskipað roynd verður hildin hava ta skyldu at lata tey kom: at verða hoyrd við ársroyndina í kommunuskúlanum. Til at til royndina verða boðin foreldrini verða steðar við at børnunum ella verjarnir, og líkaleiðis oll tey, ið hava áhuga á skúlanum. Í 1, 2 og 3 klassa verða nýggj born upplikin fríggjadagin 1. april kl. 12. Tey mega hava koppa- seðil við. Born, ið vilja verða tíkin upp klassar, verða í hægri mega roynd saman við hinum born: unum í skúlanum. Tórshavn, 29. mars 1938. N. V. J. Dahl.