leygardagur 24. september 1938síða 1

SOCIALDEMOKRAT -FØROYA- FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, . Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið p> Nr. 30. | 20 oyr. á 3. ok Á Su ar lýsingum fæst | Leygardagin 24. september 1938. | verður úr“ á pústhúsinum, þrævsasnarstaðum 12. arf. Í GRONLANDSMÁLINUM | arbeids- hevur eingin linki verið í javnaøarmanna | stríjnum fyri fríari veiluræsum fyri Føroyingar. Í framtíðarstríði javnaðarmanna í hesum máli vil heldur eingin linki verða. Men nú hevur hetta stríð fingið harðari meinbogar at basa enn at yvirbevísa og venda Grønlendingum og Dønum Føroya interessum til Írama. Hesir meinbogar eru: Okkara heimligu erindasveinar hjá „þeningastórmonnunum“, sum sjónliga hava offrað eitt gott úrslit fyri Føroya og Føroya fólk i Grenlandsmálinum fyri at nýta hetta mál sum rumbulmál í teirri von, at teir harvið kunna spjaða arheiðara- og fiskimannafjøldina í Føroyum í hennara figgjar- liga frígeringarstarvi í eimari landafylking Við nýggjum samtøkuframtøkum á landi og i Sjó- vinnuni sum høvudsmål. Má ið tað ikki er eydnast okkum at fáa linkað um gron landsstongilin, er lað tí, at Gronlendingar ræðast okk um, ræðast fyri, at vit við al sleppa nærri at landi teirra at fiska vilja koma at nerva leirra fiskiskaps-, jakt- og aðrar veiðu inleressur, at danska ríkisstjórnin og danski ríkisdagurin fyri tað fyrsta av reinum demokratiskum srundum ikki halda seg kunna ganga ímóti grønlandsrådunum, s harnæst halda teir seg skylda OL 5 it verja Grønlendingar við fram egis at sleingja allar útlend ingar frå at koma í samband við teir ein, tykist okkum, í hægsta slig misskilt idealisma og verndarkensla ! Tí vissiliga er tað beint, at einki millumlið til it vant Grønlendingar so við g við at kunna klára seg í imvinnu og samlívi við onnur ólk — og hetta má vera, og it vita, at tad er málið hjá Danastjørn einki so tåkt og líka til, ja beinleiðis í hendurnar ívið millumlið og tilvenjingar- meðal er at finna sum júst akkurát ein líðandi vaksandi samvinna millum Gronlendingar 'g Foroyingar. Hetta megu menninir læra at skilja. Eingin Foroyingur ivast í, al srønlendskir embælismenn og g monopolhandilsmenn hava haft og hava lað kanska í einum størri muni nú enn nakra líð eina ógvuliga skaðiliga ávirkan forstáilsi viðvíkjandi — einum millum Grønlendingar og Føi ovingar. Forførleikin at koma til sættis og í tað rætla forstáilsi | við Gronlendingar er sanniliga slórur, so stórur, at:tað skal ikki so nógv lil av rumbli og óvitisreyli og gerðum frá okkara síðu aftrat fyri al gera viður- skiftini 6tolandi og skilnaðin, kloyvuna Foroyinganna og Gron lendinganna millum sterri og sterri heldur enn at javna ål og nærka partarnar hvor móli øðrum, so eill positivt úrslit fyri Foroya fiskimenn við Gron- land kann vinnast. Ind er hefla positiva úrslitið, ið tað ræður um at fáa. Allir leir, sum við óspekt, fávitsku ella við málinum óviðkomandi privatpersónligum ella prival- politiskum særinteressum leypa spit, harðskap og oði í partanna millum undir sumráðingum, teir eiga við harðari hond at verða burturvíslir og settir fyri seg sjálv sum landsskaðiligar kreftir. fiskimanna fylkingina eina ferð fyri alla. Vit rópa lí varskó til allur fiskimenn. Latum og g lykkum ikki eggja til dåragerdir, sum (til, og ikki stórmanna- ørindasveinarnir, kunna koma | al betala í dýrum dómi! } | | Nú skal blóðhanin gula,< og nú skulu javnaðarmenn knasast | | uppá grønlandsmålid«, rópaði ein forsprákarin fyri óspeklar | og rumblapolitikkinum, ið nú verður roynt at geyla upp kring landið við ljótastu og bondskastu haturs- og ókvæmisorðum móli Gronlendingum, Stauningi, ríkis stjórnini, Dønum í síni heild og javnaðarmonnum. Herí er all sagt viðvíkjandi lí, sum liggur aftanfyri hjá hesum landkrabb- | um. Hatid og illviljin er lað síðsta, vit skulu vekja hjá Grønlend- ingum og Dønum í grønlands málinum. Tað er avgjort, al tílíkur atburður letur aftur i baklás alt forstáilsi av okkara krovum, letur aflur allar hurðar ið annars við lívsins slerku og yvirbevísandi framførslu undi eini síðiligari, tó fastari og áhaldandi samráðing og sakligari viðgerð av spurningunum kundu hurðarnar fingið tær stongdu meir meir á glopp, okkara og sjóvinnu har uppi til rúmari arbeiðsræsur. Hvorja makt eiga hesir stóru vinnuflokksharrar at seta aftan fyri ókvæmis- og uppøsingal politikkin, um tað eydnast teim at kynda haturs- og illsinnis flammuna í Gronlendingar og Danir móti Foroyingum, so sagt verður við Foroyingar: Gronlendingar vilja einki hava við tykkum at gera - fað er einki at forhandla og sam- ráðast um. Grenlendingar geva einki av ti, ið galdandi lóg heimilir teimum. Hvorja makt eiga leir tá at sela á sum trumf, id kann knasa gronlandsstongilin lá er bara lalan um at knasa og ikki at koma til sættis? Teir standa við illsinninum og ókvæmisesingini og ongum ødrum - berir! Og teir vita, at so er statt. Men hitt eitrandi hatið móti arbeidara- og fiskimanna fri- geringarreisingini er so stórt, at teir offra eitt møguligt positivt úrslit Í grenlandsmál- inum í vónini um, at tað skal eydnast við einum ,kraftslagi' at jarðleggja arbeiðara- og | mótmælum móti Fiskimenn, skiparar, og tit reidarar, sum einans hava sak- ligar veiðuinteressur í Grønlandi! | Javnaðarmenn, hver einasti ein á Føroya steini, taka undir við | tykkara sakligu og føstu og av livsins trupulleika dikteraðu grønlands- stongilinum. Vit taka av fullum huga undir við tykkara rætt- vísu krevum um at fáa broyting | i har uppi, eina broyting, sum eftir okkara og allra hugsandi Føroyinga tykki, kann fåast í lag, uttan i minsta lagi at nerva Grønlendingar. Vit vilja við fullum áræði vera við til við vitnum og skriftligari váttan, ið kunnu fáast frá fiskimonnum, at lýsa frá ollum embætismanna beiskleikum og ymsum órími- ligum tverheitum, sum orð ganga av, hava mett okkara fiski- monnum har uppi. Men alt hetta má gerast við spekt og mentan og sjálvfylgju- ligari virðing fyri Gronlending- um og leimum, vit koma at lelvast við. Ti spekt, mentan og vit - tað má vera okkara barlast og styrki - vit hava einki annað. Hvi ber Norðlýsið“ ósannindi út um oyggjarnar? „Norðlýsið“ má vita, at hverki Danbjarg ella nakar javnaðarmaður nakrantíð hevur vart Danir i grenlandsmálinum. Við teim allarstørstu »lypum«, | sum eill tak finnast í Norður- | skrivar >Norðlýsiða ovun, »Danbjørg verjir Danir í grøn- landsmålinum«. Í eini grein um fiskimenn okkara og teirra kor í Gren- landi nýtti >Norðlýsið< høvi til at sparka eftir donskum arbeið- arum, ti teir gjøgnum leirra útsending hr. Chr. Jensen lovaðu arbeiðarum í Vági peningastyrk undir streikuni. Fyri ta hjálp, sigur »Nordlysid«, at Danir eiga skomm og onga takkalon aftur fyri. Um hetta álop á Danir og serliga hr. Chr. Jensen skrivaði eg grein í >Feroya Soe.-Dem.c greinini Í handlaði um Grønland, nerli eg ikki við Hin partin a »Nordlysinum«, sum Um grønlandsmålid havi eg altíð sagt og skrivað mína hugsan á rætlum stað og til rætta tíð. At oll hesi ødiligu álopini í blod unum við ljólum og øsandi brigsli móti landsins statsminist ara kunna gera annað enn skaða neltupp har, sum saklig orð kunna gera gagn, dugi eg ikki at síggja. Eg havi tí íkki luttikid í klandri og osing, men sáttliga | og såmuliga ført okkara krøv fram í. d. á Føroya løglingi. Tað vila allir løgtingsmenn, og lað kunn blaðsljórin av >Norð lýsinume fáa prógv fyri, í fall hann lesur >referale frå eyka tingsetuni seinasta vár. Munn: lign og skrivliga havi eg eisini aðrar vegir roynt atávirka Danir fyri at fáa fiskimonnum okkara fríari ræsur í Grenlandi. At tað enn ikki hevur eydnast mær ella nøkrum ødrum Føroyingi at fåa Danir at fata, at okkara fiskimenn ikki skaða Eskimoar- arnar í Grønlandi, tá vit sleppa longur inn at fiska, er so ein onnur sek. Men vit vilja — og vit mega — halda áfram, sátt- liga, fólkaliga, men åhaldandi og átroðkandi, inntil múrurin fellur. Hetta er mín áskoðan á grøn- landsmálið. At skifla orð um helta við >Norðlýsið< ella onnur foroysk blød haldi eg vera nyttu- leyst, og lí geri eg tað ikki. Ég mundi lí dollið uppeftir, lá ið ; las í »Nordlysinum, at eg Í g í havi vart Danir í grønlands- málinum. Hví man blaðið finna sær slík ósannindi at dálka ein ósekan mann? Slíkt hevði eg ikki trú um nakran og allra- minst um ein mann, sum eg havi kent fyri at vera ein hampuligur maður. Kann ein ikki ganga orindi fyri kapitalist- arnar, ultan at hann leggjur øll menniskjanslig og reinfer stríðs- våpn burtur? Tað man vera tað ið bagir, og orsekin er tann, at við barum sannleikanum koma kapitalistarnir onga leið. Men leir menn, sum líta á ósannindini, munna fyrr ella seinri fáa at | síggja, at teirra rustadu vápn detta av ímillum hendur teirra, og leir standa våpnaleysir eftir. »Nordlysid« setur nakrar spurningar fram og bíður meg svara á teir. 4