leygardagur 29. oktober 1938síða 1

| 20 oyr. á 3. og 4. | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsiduni, : síðu. avsláttur í prísinum. Við størri lýsingum fæst JAVNAÐUR Leygardagin 29. oktober 1938. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið verður bilagt i og Skrivstovuni. Tel! Porto. 3ladid — | posthusinum, brævsavnarstødum I | Samgonga Norðanlanda: Felags rættarskipan, felags arbeidsskipan, felags skúla- og mentunnarstremban. felags peningaskipan, sami rættur til arheiðis hjá ollum Íbúgu- | arum i øllum Nordanlondunum. Mangir av Nordurlanda fræg- astu monnum hava (fgjøgnum tíðirnar arbeitt fyri at gjøgnum- | ført skandinavismuna: oll Nord eitt undir eina anlondini í ríki, skipan. Við drotlning útinti henda | Men lað, ið er bygt vápnum í hendi Margretha konøstanka. heldur á makt, á svorðið, tað ikki. Tí har spælur ein parturin harri, meðan hin kennir seg sum hin kúgaði, ið hevur eilt einasla ynski. 'Tad er at níva kúgarin. So varð eisini við veldi leir, drottningar Margrelhu ið kendu seg kúgaðar, tveiltu | okið av sær, kveltu tað band, ið var lagt av »Strenge trec. Hóast hesin slrongur brast, hava frægir menn síðani barst fyri og verið húgliknir av at fremja skandinavismuna á ein annan hált, ikki við voldum, menlunnat men á andans og grundvolli. Eitt skandinaviskt mentunnarríkið var teirra hug sjón. Men striltid gekk hjá hesum tanka at vinna fyri sær hill stórbara meirluta ímillum norð fólkið. enn ikki fánaði burtur, meir og ein lendska Hann heldur meir í hvorjum, so menn kundu siga, at hin skandinaviski kongs- tankin am samlan av ti norð- lendska fólkinum var deyður. Men í dag kann tad av sonnum sigast, at tad ongatíð áður hevur verið so hollgott grundarlag lívssterkari tilfellið fyri einari sterkari - — skandinavismu, sum er nú. Men henda skandinavisma — samlan av Nordanlondunum er nå å døgum, heilt einum lívssterkari, lívspraktiskari sum uppi hvílir á einum øðrum, grundarlagi enn tilfelli var áður. Nú er tað javnaðarmannarerslan, tann hug arbeidarafjøldin, sjónin, sum er bygd á brødra- samarbeiði millum statir og ljóðir, sum hevur orðið, sum hevur í hondum at skapa grundarlagið hvará hin norð- lendska ættin skal samarbeiðast, samleiðast, samansveisast til eina bul greinum, leim heild, til ein við 6 6 nordurlendsku fólkaflokkunum livskraftigan hlómandi Íslandi, Foroyum, Noregi, Svo ríki, Danmark. Tað er styrisfrælsi, Finlandi og ikki lalan um ál skerja tjóðskapar eyðkennini hjá hvorjum oðrum. Nei, hetta frælsið knæsetist sum heilagt, sum ókronkiligl. Tað, ið at opna dyrnar hvor fyri oðrum, lalan um, er nú er at seta brødralagid og frænd skapin í hásæti hver yvir fyri ødrum, at ein ikki kennur seg sum fremmandur gestur, men sum vælkomin limur av ættini, familjuni, tå ið ein vitjar annan ella leitar sær varandi vistarhald ella bústað hjá oðrum. Arbeiðið móli hesum máli tykist at stíga stórliga frameftir. eir norðlendsku ríkisráð harrarnir leita íðiliga á felags fundir. Vidhvørt tala teir og samráðast teir um at fán í lag eina felags rættarskipan fyri oll Norðanlond. samráðingarnar Eina aðru ferð kunna SNÚGVA seg um felags lryggingarviður skifti soleiðis skipað, at t. d. van fólka- Danmark ellisrenta, invaliturenta, lukkulrygging og onnur trygging skal virka í fyri ein Svenskara, Norðmann 0. s. fr., sum er fluttur at búgva ella Danmark. fr. bert fyribils at arbeida i Og i Svøriki, Noregi aftur å tað tilfelli 0. S. skal moti sama vera fyri ein Danskara. hevur Fin spurningur, sum interesserað tey demokratiskt stýrdu = Norðanlondini særliga nógv í tey seinastu árini er arbeiðsspurningurin, nevniliga at gera krøvini til útdannilsi, bæði materielt og andaliga sæð, eins háttað í so tað kann verða talan um ein ollum Norðanlondum, norðurlendskan standardarbeið ara, annaðhvort tað nú viðvíkur handarbeiðaranum, handverk aranum, leknikaranum, verk frødinginum 0. s. fr. ella tæn aranum, prestinum, professar- anum o. s. fr. Um hetta kom í lag, lá var grundarlagið skapt fyri einum fríum arbeiðsmarknaði fyri hill skandinaviska fólkið, hvar ið danskir, svenskir, finskir, norskir, íslendskir og g foroyskir andans- og handararbeiðararnir kundu arbeitt hvor um annan. Feinum tílíkum samarbeiði, samveru og samlivan var skandinavisman vorðin ein verunleiki, størri, aðalbornari og sterkari enn nakar í gomlum døgum hevði droymt um. Þeir 6 smáu fólku flokkarnir vóru tå vorðnir til eina størmakt, eina anda talað fyrimynd verðaldarmakl, eina her á foldum, ið eingin áður hevði sæð makan lil. Minstaløn til Foroya fiskimenn. Vit prenta her eill mál, sum hevur Hetla størmål Førova javnaðarflokkur reist og lagt inn á ting. eill eitt eill er av sOnnunm neydsynjarmål, mål sum gevur afturljóð i hvorjum króki í Foroyum. Tá ið tað var til viðgerðar á tingi, varð tað væl undirtikid av ollum talarum. Undir orðaskift inum kom fram lunn hugsan, at grunnurin, ið var lagdur av ilti at: komið Fisk fiskimonnununi, soleidis fram, at Føroya export rindaði ' av úlflutin sall- og ingsvirðinum av ollum klippfiskinum í Føroyum vildi givið grunninum meiri og minkað um gjaldið hjá fiski manninum, og halda vit, at teir, ið nú fáa við málið at cera, eiga at ganga hesa leiðina Nil Førova løgting Førova javnaðarflokkur:sokii hilt heiðraða løgling um al taka til viðgerðar at fáa eina in skipan í lag, id veitir Føroya langfara fiskimonnum, ið hava forsyrgjaraskyldu, Irvggjan fyri einari minstufortljenastu. lingmonnuni tað Sum ollum kunnugt, ber ofta so á, at fiskiskapurin av fiskiloysi ella óhappi kann miseydnast heilt summum skipum, hjá so teir, ið við eru, einans vinna nakrar fáar hundrað krónur fyri heila árið. Hesi menn eru heill uppikastaðir. Tað, konan hevur keypt heima uppá mannin, røkkur fortjen úkra astan ikki fyri. Skattur kassagjald, rentur og avdråttur av húsaláninum må eisini verða ógoldið, o. s. fr. Hetta forir eitt av hvorjum við sær. Annaðhvert má keyp ja, kanska maðurin skerja, heilt stedga ollum kredilli til ley, ið sila eftiri heima, og sum svolla ella rakfødd, ella má keypmaðurin lessvegnu megu freista ta lagnu at verða skoyta uppí endan og geva størri kreditt, enn hann tolir, og fiskimadurin koma djåpari í skuld. Hetta er eitl ålag, sum holar grundina undan samfelagi okkara. Og tað må enda við, at samfelagið, hitt almenna fyrr ella seinri má taka sær um reiggj al styðja leir rillandi og afturreisa leir fallnu vinnulívsstuðlarnar Hvorki av hesum báðum 1 varast. Vit kunnu a ungdóm rak foðast. Okkara fíggjarligu um stødur lola lað ikki, at lað Í henda, sum Við alt n hent er í seinastu (fOini, af á hvorium ári at kalla megu fleiri av okkara vinnulfys { H y {| <f stnoium alla og gevasi | hondum. so deyðans (løgn verður í langa líð at ráða har io liv og virkan nnars vil VI CVOKCNnINnI Fad er eingin Okendur tanl at samfelagið eigur a 1 nienni kiali uran og økonomiskum ath ol am elnøsins íbúsvarum ettl minsta mál nn torljenaslu til at liva an samanber arbeiðsloysis studningøn i Nordanlon lum norska stalsins tirvggja | minstafortjenastu hjá norskum fiskimonnum Men enn el einki av hesum tilfelli ovum. Ílað er órælitur, ið ni må bøtast. Okkara fiskimenn hava eins og norsku fiskimenn upniborið eini lryggjan Íyvri al Ída Einu MINSÍAÍGN ÍYÝFLI slitið og sleipið á Suðurland inum, við Bjarnaoynna og við H i 1 í Grønlands strendur. Vil skjota ti til, at løgtingid lekur fil viogeroa una mraol unum um ta nýggju fíggjar 1 < Í H Í SKIÐUNIÐA i á rangtarn fiskimonnum, 110 hava (foil ema lrvggjan fyri eini minstaforljenastu upp til 20 kr. fyri hvønn fiski mannin um vikuna, meðan hann er burturstaddur. Tóskal hin samlaði studningurin ikki ganga upp um 200 kr. til mannin Sum grundarlag fyri hesi skipan hava vit hugsað okkum ta skipan, at allir fiskimenn av sínari fortjenastu rinda Í %% f ein grunn, hvar í stal urin eisini rindar lilsvarandi og tryggjar fyri, um ársgjaldið sár Í . På « og renlurnar Á grunnpening inum ikki rokka til, at rinda lað, sum í restar. Í Nýtt „myttari“ (uppreist- ur) á sjálvstýrisskútuni. Móti lí foraranum á sjálvstýrisskútuni gjørdi mann- gamla skapið slíkt upprør (»myttari«), helt uppá lív (politiskt) har umborð at hann seg ikki síkran longur. Hann leyp at enda yvir borð og svam yvir til vinnu- > flokksskútuna. Meira enn hálv- deyður varð hann bjargaður har umborð, og tó at einki medicin hevur verið spart, men alt er gjørt fyri at livga hann upp aftur, so er hann enn so ússa- ligur, at ivingarsamt er, um hann kann liva. Á Føroya løg- lingi sæst hann næstan aldri. Fin friður innanborða hjá sjálvstýris- ikki. Ikki Mitens fyrr hevði tråd, at nú varð monnum ; MEL so el so skiolt hevði harra tikið róðrið í hond, enn stýrimaðurin (harra Kallsoy) saman við oðrum av manningini legði á hann Harra Mitens saman við tveim- fekk um vørum tingmonnum upp í hendur í fjør at tingast við rikisstyrid og telegraffeløg um telefon til útheimin og til Suduroval Kostnadurin var mettur til 230.000 kr. Henda pening høvdu Førovingar ikki tøkan og vendu sær lessvegna til >| royna at fáa peningin til vegar. rhvervskommissionen« at Landsnevndin, hvers formaður ( harra Mitens, og telefon- nevndin, har Milens er limur, hava tingast við >Erhvervs- kommissionen«, har harra Mitens eisini er limur, um henda spurning, og vónandi fæst málið greill á besta hált so skjótt sum vjørlivt Tingmenn úr ollum flokkum søltu lessvegna bilsnir, lá ið harra Kallsov leyp upp í ødi og tuskaði ollum hesum nevnd um, sum Milens er limur av, (í al Erhvervskommissionenc eyði verið so framfør at taka eitt slíkt mál úr hondum leg Harra Johan Poulsen royndi al taka Milens i forsvar og greiddi frá, at landsnevndin og lelefon- neyndin stóðu maklaleysar vegna peningalrot, og lí var málið nú »Erhvervskommissionen«, fleiri sjálvslýrisskúlini, so verður tað hjá Verða slík »myttari« á ikki stuttligt hjá harra Mitens at vera skipari. Bara hann ikki fær sama enda sum Jóannes bóndi. Av slikari skútu er best at leypa, meðan tíð er. Sjålvstyrismadur. Keypið SMØRLIKA vid vitaminum Skrivid ella ringid til Mølina Skålavik telefon 5. # Re