leygardagur 12. august 1939síða 1

á FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR | Lysingaprisur 20 ovr. á 3. og á. Nr. 32. fyri petitreglu: 30 oyr. á síðu. avsláttur í forsiduni, | Við størri lysingum fæst þrísinum Leygardagin 12. august 1939. Kostar kr. 1,40 fjórðingsárið og SKrTIVSLOVUNI verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum Telf. Sildaveida við siuppunum. Okkara ungdómur eigur at hugsa um farma- sigling. Á einum streingi kunnu vit ikki longri spæla. Vinnuliv okkara má fjølbroytast. Arbeiði til hvenn ein arbeidsføran mann má veitast til vega. Men hvussu? Hetta torføra Spursmálið mega all, kvinna sum maður, leggja hevur i blot og alla orku í at svara og loysa. So ofta hava vit sagt tað áður Gg dadrir við okkum, at vil Førovingar verða ikki at liva á hesum klettum, ífall vit bara líta á torskin. Hann gevur osv líið til fiskimannin eins og reiðarin. Báðar partar svoltar hann í hel. Tað er royndin ley seinastu árini hjá flestum monn um her á landi. Fit kunnu fáa híligan dogurðda- líka hoyra vil uttan ofta mat, tit hava fiskin fyri durunum, ókunnugt fólk siga. So skeivt hella el Mánaðar nílan at vil fáa falur í ganga fiskastertinum. Einki er at fáa. Veiðan rindar ikki bensinið, so ið ein spyr, hví Hella er eill Harmiligt! Men landi siga menn, tá eingin rør ul ræduligt skil her å soleiðis er vorðið við hesar okkara fiski strendur. Okkara fiskimenn eru novddii at leita sær til Íslands, Grønlands, Svalbard og Bjarnaeynnua. Leiðin Prísirnir eru r Í (6) 5 . er long og dýr. lágir, so sjålvt um fiskust nógv, lítið. lítið hevur tað verður peningaúrslitið tó Hvussu syrgiliga ikki verið á Suðurlandinum. So lítið, at fiskimenn og reiðarar av sonnum kunnu siga, at tað var betri, at ongalíð var lovst frá landi. Gronland og Eysturlandið hava bøtt nakað um tað ringa Suður úrslitið snørismonn lands hjå unum, og Bjarnaoyin og Sval bard nakað um hjá trolara monnunum. Hvat skal so fiskimudurin í Føroyum gera, ífall hann ikki skal dúga uppá torskin ? Ja, hvat? Tað er lættari sagt enn gjørt. Hetta má hvor einasti liskimaður taka upp til um hugsunnar. Hetta megu allir landsins íbúgvarar royna at svara og lýsa. Men fyrst og | | | | fremst fiskimenninir sjálvir! Ein vegur er nú al fara. Vit hava ofta neynt hann áður: Vit hava hópin av óbrúkligum sluppum til Gronlandsveiðu. Hesar sluppur eru hóskaðar til sildaveiðu, bæði garna Og > snurpunøtarveidu. 10 hvussu et lær, ið hava góðar molorar, kunnu nýlast. Ísland hevur organiserað silda- søluna soleiðis, at nú kunnu menn har veiða næstan so nógv, ið leim lystir, ultan at bera ólina fvri at brenna inni við sildini. Og Førovingar kunnu venda sær beinleiðis til fabrikk irnar og fáa sáttmála við læt um keyp av sild. Annar tåtturin, ið Koroyingar eiga at taka í, er farmastglingin. Her kann gerast ómetiliga nógv, um vil eiga duguligar og fram- menn. Farmasigling et Noregi sjófólk fúsar ein høvudslivivegurin (i Her i og golt sjófólk. Førovum er all Disciplintrot og annað yvirvinna vit, eins og aðrir hava yvirvunnið tað. Tað er einki at ivast í. So her skuldi verið góð líkindi hjá okkum al gjørt nakað munagott. Til úlviklan og nýtan av hesum livivegi eiga vil at gera tað, ið vit kunna. Og vil eiga al srundiga frá 5 handla »rationeli«, botninum ax Okkara skúlaskapur eigur at verða lagdur so til rættis, at hann lættir um og eggjar til al ganga farmasiglingarleiðina Okkara 12—16 ára gamli ung dómur eigur al fån faslan, obligatoriskan, lærdóm vid farma sigling í hyggju Vit skjóta til loglingið, skúla stjórnina og allar leiðandi krefti: at handla sum best og skjótt og gera tað, ið kann gerast fyri at fremja hella mál. Í Í i | | | | | Í Ti á einum vinnulivsstreingi kunnu vit ikki longur spæla | Stórbóndin í Kirkjubø er nú komin aftur í Ti k b6e Tingakross'" — Tað varð sum sagt og skrivað | av mongum skilamonnum, al sjålvstyrisflokkurin við teim 7 | og »Tingakrossi« var vorðin | høvudleysur, lá ið flokkurin | misli Jóannes bónda. Hesin | høvudleysi bulur hevði einans tveir kosti hvergin kosturin var mjúkur. Annar i var at royna al fåa høvdid at grógva á bulin aftur, og hin var fann, at hesin | voøvudleyst bulur hvarv burtur av foldum, sakk niður í jørdina var, sum ein slíkur bulur hovrit end. roy ndi Av lveimum illum ulurin sjálvandi tað frægara, og nú sær tuð út, sum at høvdid er grósvið á bulin aftur. Jóannes skrivaði oddagrein í »Krossj« | at velja ímillum, og | | Olavsøkuaftan í ár. Um grein bóndans er ikki t X nógv at siga, og tað er heldur ikki ætlan mín at skriva um hana. Ég vil bert sláa fast, al »Krossurin« aflur er vorðin ' málgagn bóndans í Kirkjubo. So veit smámaðurin í Forovum vænta sær að hval hann kann > Tingakrossic Bóndin sigur, at vit hava ber! tveir vegir al ganga, og síað má nú bera annan vegin: annað- hvort at liva ella doyggja sum fólk!“ [Ilesi orð skuldi Jóannes hóndi sjálvur havt lagt sær í geyma Íyri mongum árum síðan; lí so høvdu vit Fero ingar verið komnir longur fram á sjálvbjargnisleið, enn vit eru. lað er golt nokk at verja sítt mål og flagg. Men tað er meira vert al gera lað líviligt í land inum fyri teim, ið bera la lungu byrðuna. Men tað hevur Jóannes bóndi altíð gloymt, og ti liggur landið í dag, sum lað liggur. Da del og færre for lidt.« Soleiðis syngur har í Risdom vi drevet vidt, naar faa har for meget stórskaldið Grundi allir hilt danska vig, og soleiðis siga stórir landshøvdingar. Fyrst má pariu klassin hevjast javnbjóðis oðrum Indialandsíbúgvum, og síðani skal landið gerast sjálvbjargið, sigur Gandhi; lí hann er ein rættur sjálvstýrismaðunr ikki av sama slag sum teir Foro ingar, sum kalla seg sjálvstyris menn, og SUM ropa upp um Førovar, meðan fólki sjålvstyri fyri av Føroya fjøldin ikki | eigur margarin uppá einn breyð flís, heimum børnini Í mongum í og Vaxa upp av svørtum tevatni, meðan stórur partur av Føroya jørd liggur grógvin i mosa og lyngi stórbóndur og seigarar leggja heilar haga ikki lendi vO partar inn, (foul leir ætla at dyrka hesi teir hava meira enn nokk frammanundun men teir slika tad bara inni, fátækur Hetta tí so kann eingin maður fáa sær eina rød. óskilið verjir siålvstyrishøvding urin í Kirkjuhø, sum oll foroysk sjálvslýrisfólk nú aftur fylkjast um. Hann skrivar í »Krossi«, at nú má annaðhvort verða lí ella deyði fyri Førovafolk. Hetta eru álvarsom orð, og ley eru sonn. Tann yvirklassapolitikkur, sum førdur verdur i Førovum, er vísur deyði tyri Førovafålk lei menn, ið ynskja, al Førovaland og -fólk skal gerast sjålvbjargid, eisa at leve } Grundtvigs orð í geyma: »Da i Risdom drevet det vidt, fua har naar har for meget og færre for lidt,« og fylkjast um javnaðal flokkin /. H. Danbjørg. Ole Udbø. Hin 25. juli dovdi Ole Udbø (á Kák) á landssjúkrahúsinum, og hevur Havnin við honum mist ein av sínum bestu synum Hann var maður á Í ára aldri, og fyri 2—3 árum síðan var hann so raskur og kvikur maður, at eingin kundi sagt annað enn, al hann var maður í allar fagrastu og bestu árum: men so fór hjartað at bila; sjálvur segði hann, at hella kom av, at hann fekk skaða av hvali í grindadråpi í Havn um hetta mundið. Ja, teir góðu gomlu Iavnarmenninir fæðka í hvorjum Oli á Kåk var fáorðaður álvarssamur maður. merktu lívsins harða skúla; men kom tå á tal við hann, so kundi hann vera skemtingarsumunr sum fáur, og fekkst tú beinan vegin at merkja, at hugsan og hjartalagið hansara var hin rælla Mio var hann í parti við slitmanninum og bardist fyri honum, ið minni formåddi sæl Allan sín ungdóm og mann dóm bardist hann við havið Á skipi og Í báli og sum hvor tann, id tekur vinnu sína úr sjónum, hexði eisini hann haft mangan ringan har úti á havinum mikla Fisini hevði hann serstakt hegni at fáast við jørd, sum allir teir gomlu í Havn, og trædir hansara eru væl umsilnar og dyrkaðar. Stultligt var al síggja, hvussu væl hann kundi fån ta mest grytutu jørd til snøggan og góðan bø. — I | Porto. Blaðið , r san 13. årg. mong, mong år var hann fiska- a vrakari í Havn. Oli á Kák er nú farin inn fil hina ævigu hvílu aftaná ein langan og ofta strangan arbeiðs dag, og vit javnaðarmenn her í Havn eiga at minnast hann sum ein av okkara bestu og fremstu monnum. Gævi at vit framvegis megu menn við hansara hugsun ciga og hansara hjartalagi ímillum okkara hvíli yvir Friður og signing minninum ! Fyrsta almen vad til a íbyrta arbeiðsmar sí Havn ini var pjørd á 1914 í húsi Havnatr felags Okkurt um 350 men nøltu á hesum fundi, men b 8 kn aðu seg í felagið flest fast lontir Millum hesa 8 var Ole Udho (Uli á Kák). Samtykt var, at hver limur skuldi um kvoldin hver í sínum plássi har sum menn komu saman, virka fyri at fáa onnur hugaði til at verða við í einum sam- eintum felagi. Allir gjørdu sína skyldu og ( mest Oli. Strævið gekkst. Men felagið varð Í stovnað tvex seinri. (á var socialisma í Førovum roknað at vera naka djevil- skapur, og haravleiðandi fingu fyrisongumenninir ofta at fela sviðan Á ein og annan hált og ikki minst Oli. Men hann var tryggur í stødu s seinastu andadráttar. Oftast lonar nútíðin illa teim um, sum á ein annan hált virka fyri betri korum manna eltarinnar Men framtíðin vil minnast og heiðra tey, lá segan einaferð er nskað, sjålvt um lað tå er nóg so seint. Mong vilja spyrja: >Hvussi bar tað til, at Oli var socialistur ti socialisman var ikki komin til Foroya í hansara unglinga døgum ?< Og nær er hon sí komin lil okkara ovggjarl Ludvig Poulsen var sum ung lingi í Danmark at menta seg i handverki sinum nettupp i leimum árunum, tå mest var barst fyri socialismu har. Hann varð hugtikin av henni. Tá hann í 1890 kom heim aftur (il Førovar, helt hann danska »Social-Demokraten«, og tað gjørdi hann í mong ár. Hann og Oli vóru nær javnaldrar og hava kanska eisini verið vinir. Og ti er tað ikki undarligt, um Oli fekk socialismunn gjøgnum hetta blað sin kennskap til og longu tá varð socialistur. Seinri hildu teir báðir Ludvig á