leygardagur 19. august 1939síða 1

$ -FØROYA- IAL' EMOKRAT FRÆLSI JAVNAÐUR BRODURSKAPUR Ysingapris i petitreglu: 30 oyr. å forsiduni, 2 Kostar kr. 1,5 órðingsárið -+ Porto. aðii £ Álit frá. a Erhvervskommissi0nini” : Kontansbetalingsyrunnur til fiskimenn, Statslánsyrunnur til húsahygging í Feroyum, Landbrúksskúli ; búnaðin, ymsir studningar til land- Viðmæli til keyp av 5 andeilstrolarum. 0. s. fr. Eitt hókverk uppá 229 síður. Hin sakarleysa, men so væl meinta gerð, lá ið Stauning stals ministari setti eina nevnd við Førovingum og Dønum til al kanna vinnulivslikindini her á landi, hevur, so logið tað ljóðar, elvt eitt málageip frá helst ógvuligt summum Í Førovum, vinnuflokkinum, sum í sínum tingstarvi ikki hevur borið tram eitt einasta posilivt uppskot við víkjandi vinnulívinum (il at- kvødisgreidslu á tingi. Ein skuldi kunna hugsa, al fyrst og fremst Foroyinsa1 komu at síga Stauningi tokk fyri, at hann royndi al samla Har dugandi kreftir til arbeiðis fyri at finna vegir úr kreppuni, sum hevur riðið Førovingum sum ond marra nú í langa Citl Henda at taka hevði tíðir nevnd kom so ikki nakað frá nokrum, men bara til endamáls at bera fram tankar og hugsunnar við okkara sum hjálp til (nd, ið vinnulívi ella aðrar víkjandi uppískoyt løgling og kreftir i Foroy hava koma at hava um haft og á lofti til bata fyri Foroyingn lokk fekk Stauning ikki 20 menn ber Men Í frá ollum vísli seg al 134 linnast á landi, sum ikki vildu vera við í hesi nevnd fyri al gera eitt munagott arbeiði fyri vinnulív okkara. Teir valdu hina negativu niðurbrótingar støðuna at vera uttanfyri fyri at sleppa at høgga í, at tei menn, ið vildu arheida, ikki kundu finna >mirakulmedisinic ið kundi lekja og bata og styrkja aftur alt tað, ið var við at fara her á landi, og sum kundi skapa nyggjar kraftgevandi keldur 5 og vegir Feir valdu at sleppa al skelda Stauning og javnaðar fulla. Stauning og teir nakað, skuldu monnum húðina Gjørdu teir skeldast fyri ind, lí leit ikki gjørdu alt ella ti leir gjerdu skeivt. Gjørdu teir einki. skuldu teir hava skeld fyri tað, fyri at teir hjarlaleysir tigandi letu alt fara níður fyri, niður í av grundina. Ella vendi Stauning sær til løglingid, skuldi hann eisini skeldast fyri tað, fyri al hann Í vinnulívsmálum ikki vendi sær til sjálvt vinnulivi0, til leir menn, ið vinnulívið hevði sett til sínar oddamenn Hesir atfinningarmenn hovdu og hava tíkið støðu: all skal vera galið, id hinir vera. Høvdu leir so vist á nakað posilivi sjálvir, so kundi ein til neyð fyrigivið teim Men um fleir havn fað. So eigasort so lurrgeldir hava teir verið! Vit vilja viðganga og ásanna, | at umstoðurnar vóru alt annað enn góðar til at finna útvegin ella úlvegirnar. Heimurin er av laga Fey stóru londini seta leim smáu londunum tílíkar treytir og tlílík kor at arbeiða undir, at tad kenst sum javn- nevin liggur knýttur fyri næs hvar ið tey so Allir uppskot botna altíð arnar á teim, snúgva sær. tankar, oll hugskot og í: hvat sign, hvat gera og krevja tey stóru londini í hesum fori. Hava ley við kvotu og ødrum restrikliónum sett mark fyri, sleppst ikki av fetinum, hvussu so góður og lívssterkur tankin so er undir fríum og óheftum arbeiðsviðurskiftum. Og tað er næslan ikki virkiræsur, sum íkki ern inngyrdar av kvota og restríktiónar fyriskriftum! Tað er tað ræðuliga ! Eydsynligt er, at hesi alheims viðurskifti hava gjørt >Erhvervs (no kommissióninic ovurtorfort at koma framá positivar hjálpandi Men lim- útvegir í vinnulivi okkara. vit halda, at sumt kundu irnir í kommissiónini komið á samt um, lílíkt sum avgjørt ber fyri fólkið, og sum hala f sæt ikki er Inngyrl av vmsum stór restrikliónum. Vil landa megn soleiðis harmast vvir, al ikki allir kundu kommissiónnt límirnit fylkjast um javnaðar manna uppskolini um stórsolu av ymsum verum. Vit kenna okkum so avgjørt vísan Í, al framtíðarvegurin liggur í soci aliseran og samlan av kreft- | | | | | Í | i | | | | | | Í i | | | avgjørdu | unum, ið nú ofta arbeiða hver | vid at siga okkara ímóli aðrari og niðurbróta heldur | gleði yvir summi av neyndar enn al byggja Tað er ti | innar uppskotum. upp. tvifalt harmiligt, at menn skulu | | | | Hitt avgjørt lýdningarmiklasta vera so snævurskygdir, at teir, | er uppskotið til skipan av út- | | | bara tí leir »rædasl« socialismu, | betaling av eini — tryggjadari skulu dråla og håla loysanina | minstuløn til fiskimenn. Hlelta | av livstydningarmiklum spurn | uppskotið er nakað tað sama | ingum úl ár eftir ár. Men hóast | sum javnaðarmanna uppskotið íhaldið hevur verið ov sterkt í | á tingi í fjør: Stovnaður við kunnu samlast | láni (1—1!/, millión) frá fiskarf limunum til at og fylkjast fyri at ganga hesa | bankanum verður ein útbetal- | av javnaðarmonnum ávíslu leið, | ingargrunnur, hvadani úr alli | er fad tydiligt, at limirnir í | maunvaksnii fiskimenn fáa | nógvum føri hava roynt at | goldid kontant, meðan teir eru | mølst å hålvari leid um felags- | burturstaddir, 80 kr. um mán uppskot, ásannandi, at uppskot, | aðin 2 kr. 50 ovru í lrvøg | ið einmælt eru vidtikin, standa | ingargjald. Tjenar hann meir | sterkari, enn um beri ein | enn henda pening, meðan hann | minnilutur ella slakur meirluti | er burturi, verður tann goldni stendur aftanfyri: Hetta er | peningurin fråtikin fortjenastuni, | rímilist. Og um hetta ikki var | men verður avrokningin minni, gjørt, men hvor kravdi 100 verður fiskimaðurin at hava | frama av síni hugsan og sínum | munin sum ein arbeiðs- ella | uppskotum, varð aldri nakað | forljenastuloysispening ultan | burtur úr í einum demokratiskt | treyt til at rinda hann aftur. | stýrdum sumfelagi. Kitt demo Hetta er eitt hitt stórsta sociala | | krati, hvar ið eingin parturin framslig, ið fiskimadurin hevur vunnið ! royna al Næsta meirlula, má allíð | | | ið allir partar fáa nakað, ið er | €1 uppskotið til lånigrunn: | 1 Í | || hevur reinan málið, ið er at nevnu, finna uppskot, hvar betri enn tað, id var. Hetta er | Staturin rindar árliga 200,000 ein grundlóg, ið ikki má brótast. | kr. í ein byggigrunn, ið skal Verður hon brotin, og hver | læna afluná sparikassan, soleiðis slendur fastur við alt í eins | at låntakarin kann fáa eitt lang- freistað bíligt lán uppá 80 9, av Ætlanin er, al egna uppskoti, endar alt fanarki, í gl upploysing, teirri upploysing, 10 lúsavirðinum. | er hin besti forleypari fyri ein Sparikassin í minsta lagi skal | ræðisveldinum, sum vit allir | eingja síni lán til 30 ára av | innast inni ræðast og hala. dræltarlíð. Vit ivast ikki í, at | Nú er álitið komið frá »Er- | henda skipan vil fáa húsabygg- | hvervskommissionini«. ingina at blomstra aftur. Tað | Hetta álit, id er ein stór bók, | vil avgjørt hjálpa uppá arbeiðs- | heilar 299 síður, sýnir, at | loysi. Byggingin var við at | kommissionin ikki hevur ligid | sledga í Feroyum, og vanliga lotu síðuni. Hon, fyrst | eigur minst 10 av Í Í á teirri ollum | | formaður, ið | fólkinum á landinum at vera og fremst hennara ollum teim | upptikid av byggingararbeidi hevur æruna av fakligu upplýsingunum, ið eru Onnur mál, id vit ynskja al | nevna, eru uppskotini til: land 50.000 kr. øivnir (1 ymsum hornum av | brúksskúla, árliga særkønum monnum, hevur statinum (il gjørt eill stórt arbeiði. Og vit | ME studning frá | ivasl íkki í, at hennara hægsta | jarðagrunnin til uppdyrkingin | og stórsta ynski hevur verið at | Studningur til ymisk onnur | landbrúksmál, sum bygging av | kunna gjørt eilt gott arbeiði, ið kundi koma at verða til gagns gróðrahúsum, seyðahúsum, epla- | og bata fyri Førovingar, foroyskt goymsluhúsum, viðmæli til keyp | vinnulív í síni heild. av 5 samtøkutrolarum. | Dad er næstan ikki vinnulivs- | Fáa vit hesi her nevndu og | grein, ið hugsandi er at: hava í | onnur mál fråmd við tað sama | Føroyvum, sum nevndin ikki í fyrstu ting- og ríkisdags- | hevur álit um. Rætt er lad, at | setum må sigast, at tud er úrslitið av hesum álitum oftast | eitt munandi framstig her á enda negaliv ella við storri ella | landi, og at Staunings nevndin minni iva um, at nakað er at | tó hevur verið nóg so positi gera við vidkomandi spurning. | —— ——— | Í eini blaðgrein er ógjorligt Brugte Militærstøvler | med lange Skafter, reparerede og med gode, tykke Saaler kun 1, Kr pr. Par. Gode, reparerede | Marinesko med tykke BSanler Í Kr. pr. Par. Forsendes Postopkrævning. al koma fram við eini gjørlari umtalu av hverjum spurningi, nevndin hevur haft til viðgerðar. Etlandi við leir so við og við, sum teir koma koma vit at nerta kun portofril pr. Skriv i Dag. Støvlelageret, heila til viðgerðar á tingi álitið er sent til lingsins viðgerð. Men vil kunna íkki lata vera | Nørresundby. Studenta- skúlin. Fad er skeivt, sum >Tinga- krossur« skrivar hin 1. august, at »Danir blivu so ágrýlnir eftir at bjóða henda nýggja ÞJ okkum studentaskúlan, beint sum leg- tingid endiliga hevði fingið stovnað ein foroyskan skúla.- Tað eru mong ár, síðan Dani: hjóðaðu okkum ein slíkun skúla rindaðan av sltali og legtingi Tann danski stalspeningurin val men tilreiðar ; løgtingid' orkaði einki, og viljin var heldur eingin vegna klandrið millum sam- bands- og sjálvslýrismenn. Tað nyltuleysa klandrid, sum hevur forðað fyri ollum sonnum fram- burði her á landi, inntil javn- tóku sær um reiggj aðarmenn og legdu inn á nvggjar Air í eiðir og leiddu hinar flokkarnar aftaná. (á kom studentaskeiðið sum eitt lið í framburðsstarvinum Vit javnaðarmenn eru glaðir fyri studentaskeiðið, sum hevur tann fyrimun framum ein studentaskúla, at vaksnir ung lingat kunnu koma inn á skeiðið og har taka fyrst preliminerprågv og síðani lesa víðari, meðan hetta ikki fer at bera til í studentaskúlanum. Har må ein byrja frá barni av fleiri ár í millumskúla og ganga fyrst. Sjålvt um vit her í Fer- ovum fáa studenlaskúla, og studentaskeiðið fellur burtur, megu vit ikki missa tað prelimi- nerskeiðið, sum nú er knýtt saman við studentaskeiðinum Hava vit preliminerskeidid eftir, og síðan fáa ein regluligan sludentaskúla, so eru vit á leið, kostskúla 1 kja, fá tað i rætiari væl at me vit fåa soleidis, at verður gjørligt hjá fátækum unglingum av bygd ganga á studentaskúlan. Hvat ið viðvíkur at studenta- skúlin verður meira danskur enn tað núverandi skeiðið, so >Tinga- er hatta nukuð, sum krossur« nú í fleir seinastu mánaðirnar hevur funnið uppá it skriva. Sjálvstýrisins løgtings- menn hava slyðjað uppskotið um at fån studentaskúla rindaðan Førovingum, tikið ímóli lilboðnum um stalsstudning av Dønum og og teir hava við gleði til tað núverandi studentaskeiðið Hava sjálvslýrisins løg fortalt eisini. ikki »Tinga- lað tingsmenn krossia hella, so er teirra feilur Tað er partablað sítt slíkum skeivt at lata egna liva í Ovili. Hetta minnir nógvum, Dimma- lætting«, sum rópti (ví vorðið P. M. Dam, lí hann hevði greitt