leygardagur 9. september 1939síða 2

skyldu hjá keypmonnum at uppgeva beholdningar. 3) Samtykt vard uppskot til forboð móti hamstring og príshæðkan. 4) Samtykt varð uppskot til kunngeran viðv. benzin, 5) Samtykt varð uppskot til sukurkort. 6) Samtykt varð uppskot við- víkjandi hevan á kontra- bøkur í bankum og spari- kassum. 7) Samtykt vard uppskot til åheitan til Føroya fólk. Fundur lokin.« Mitens greiddi frá hesum áliti. A. Samuelsen greiddi frá, hvussu umstødurnar seinasta verðaldar- vóru undir kríggi. Fólk vóru bangin. Keyp- menn venda sær til tingid af taka sær av voruforsýningini. Tud var eisini neydugt af hava hitt her. Tí millum hildið, tað logtingið, sum hevur ábyrgdina fyri, at vit hava nóg Men má almenna uppi í manna verður at er hevur tað viðvíkj- mikið av vorum. loglingið ábyrgdina, eisini hava avgerðina andi innfluttninginum. í hendi. Hetta vil eisini gera tað lættari at verja móti »hamstring« og vøruokurprisum. Vit eiga longu nú at laka spurningin upp, um løgtingid skal yvirtaka veru- forsyningina. Tað, at keypmenn ikki seinast vildu ganga við til at taka veruforsýningina uppá seg var tí, at teir vildu ikki allir bera ábyrgdina fyri ein og ein fyri allar. Forútsetingin fyri at løgtingid skal taka veru- forsyningina er, at peningurin kann veitast til vega at arbeiða við. Seinast fingu vit inntil 4 milliónur at trekkja uppá. Og nú segðist, at rikisstyrid var sinnað at gera tad sama. J. Patursson kom eisini inn á, hvussu stemningurin var millum manna í 1914. forslu Var fyri at nokta inn- av ónýtisvorum. Fór harðliga mófi prislistum. Konu- fólkini, segði hann, tóku hesar og fiski- krossaðu og mannapeningin burtur í ónyttu. prislistar, av bestillu leyst ovddu Talarin mælti fyri at geva rúmlig sukurkort til sylting, at dyrka mest møguligt korn. Hann kom og og » voru- inná, hvussu Íslendingar korn- bað eftir, at Norðmenn styðjaðu eplavelting. Hann nevndina ansa okkara liggja í Keyp- sd Jøglingsbøkur, ið mannahavn, vórðu goymdar so væl, at einki hendi leim, um Danmark kom í kríggj. P. M. Dam kom eins og hinir reðararnir inná lær ringn tíðirnar. Alla slaðni í verðini hava menn rými gamlar gøtur og »doktrinir«. Teir, ið áður bardust sum fyri lívinum at ímóti, hitt privata minsla muni skal og latið hesa mólstoðu falla. Eisini virkisdømi í verða skert nervad, hava teir megu nú boyggja seg fyri, al einstaklingsins interrssur megu víkja fyri heildarinnar interessum. Vil síggja hetta av ollum leim fyriskipanum, ið t. d. í okkara grannalondum, hvar ið samfelagið setur hin einstaka undir uppsýn og skerjir hansara vanliga framíhjá- rætt. Av tí orðadrátti, id er farin fram her, sæst, at eisini vit eru tað, ið tað nú ræður um, er at bjarga og og Í fyri strangasta samdir um, at landinum folkinum, hesum megu arbeiðnum einstaklingsins interessur víkja fyri heildar interessum. Vil ern longu gingnir við til at sýta, at hin einstaki hópar inn undir seg av fødivørum uppá kostnað av ødrum íbúgvarum. Menn eru samdir um, al verður veru- trot, megu vørurnar rationerast, út millum allar býtast javnt íbúgvarar. Eisini er sett forhod ímóti oyðslan av olju, okur: prisum o. s. fr. Vit eru so stall at tað, ið gerast kann, fyri sýna fólkið við vorum og verja Spurn- samdir um, vil megu gera at for- tað móti spekulantum. ingurin verður tí, hvussu skulu vit gera tað. Fólkið hyggur at logtinginum og leggur ábyrgdina á tað. Men skal tingið sila við allari ábyrgdini, má (að eisini sila við ollum møguligleikum at voru og verja veita fólkinum tað á annan hált. Hitl beinasta — og tað er neydturviligt at gera tað beinavegin — er at landið tekur alla verutilforsluna í sína hond. Ger tað lað, er tað lætt at verja móti »hamstring« og okurprísum. Innkeypsprisin hevur tingið, og er tí ført at seta ein rættvisan hægstaprís. Voruforsýningin er ómetiliga Men týdningarmikið er at skipa so týdningarmikil. líka so fyri, atvinnulívið kann haldast fram. Grundarlagið fyri hesum er, at vit hava benzin, olju, kol og salt. Tað er harmiligt, at vit ikki eru Iryggjaðir her. Vit megu gera alt fyri at fáa hesar verur í størst møguligari nøgd til Tad sambandið við landið. kann vera, at Norðurlondini brestur. Vit hava so vesturleiðina — amerikuleiðuna. Viteru betur staddir í so mála enn í 1914. Nú hava vit »Tjaldur«, 10 trol- arar og hópin av stórum trolarum. Men tad er ikki nóg tryggjandi. Skonnartir og trol- arar eru ikki farmaskip. Tey skulu helst vera í veiðu — tað er veidan, vit skulu liva av. Okkum tørvar í hægsta stig til Tað er tí nú beinavegin eitt størri farmaskip. torvur å, at vit taka spurningin upp um al keypa eitt hóskandi farmaskip, eitt skip uppá stodd sum >Hal- landa, ið er um 2000 tons. Kitt tílíkt skip vildi verið tøkt al haft eisini í fridartfdum. Kø hugsi uppá farmasiglingina sum liviveg hjá Feroyingum. Vit hava sjálvir altíð brúk fyri tílíkum skipi. Flytan av fiski- monnum til Grønlands o. s. fr. Tað hevur verið skotið til at eggja fólki til at dýrka epli, korn og gronmelti, í heila takið at royna at fáa mest møguligt Helta er allra stórsta týdningi — vit megu alt tað, ið hesum fori. burtur úr jørdini. av gera vit kunna í Holm Jacobsen talaði fyri, at voruforsýningin fór best fram í hondum grossist- anna. Teir høvdu bestilt nógvar verur. Vidurskiftini vóru ødrvisi nú enn í 1914, tå id landið tók vøruforsyningina. Poul Niclasen lók undir við A. Samuelsen og P, M. hildu, at loglingið hevði ábyrgdina. Tað hugsaðu fólk. Tingið mátti tí handla undir hesuri áhyrgd og Dam, sum syrgja fyri, at vit fingu verur til Vit hugsa um at halda okkum klárar landa. máltu endiliga til al gange vesturleiðina. Leiga skip áttu vit, um vit kundu, og kunska keypa, um til bar. Amlmaðurin segði, al hann vildi gera tað, ið fyri al fáa vøru- hann kundi forsyningar spurningin greiddan, og vildi hann fegin arbeiða saman við linginum Í hesum máli. Hann bað tingid við tað sama seta eina nevnd, sum hann kundi ráðfora seg við og arbeiða Honum var, segði saman við. hann, givið mákt til at handla og fyriskipannir i ríkisstýrisins — vegna sela neyðlurviligar Jlandsnevndin gildi. Hann og høvdu praktískt gjørt (ud, ið gerast kundi, og haft í huga allar leir tunkar, ið frammi høvdu verið. Djurhuus lók undir við teim, ið lialað høvdu um al fáa mest møguligt burtur úr jørdini til matna. All ið målti nýlast sum frækorn næsta foroyskt korn, fekst í ár, ár, premiur átlu at gevast og teim, ið dyrkaðu korn. Zachariasen tók fram spurningin um al fán skipa so fyri, at oll í teim stølru plássunum, hvar ið rav- magn var, kundu fáa pening til innselan av ravmagnsstreymi. Um heita mål lalaðu m. a. Patursson, og M. A. Jacobsen. SKOTT - - == Kriggið. Tá Týskland einki svar gav Onglandi og Fraklandi uppá teirra uppskot til fríð millum tað og Polen, fóru hesi bæði londini sunnudagin í kríggj móli > J Týsklundi. Sama dag slongdi hin enski flotin fyri ferðslu til Tysklands teir Norðsjógvin; men hættað vvir lykjast ikki hava sær Eystursjógvin, har tyski alla til inn ] flotin tilførslu stongdi Polen. at Polakkar hava barst manniliga hava leir verið noydir Tó at ikid undan fyri Tyskinum, ið hevur troðkað ógviliga harð- liga fram. Tíðindini um kríggið í Polen men einki er at:ívast í, at lyski hava verið óálílandi; herurin hevur tíkið stór landa- strekkir í Vest- og Suðurpolen og Korridorina alla. Polski her- urin má víkja fyri leim sterkastu týsku kanónunum,sum teir ikki til. søgdu seg í gjár al vera komnir eiga makan Týskararnir høvudsstadin siga hóast hesa afturgongd at kunna inn í polska Warsjava. Polakkar seg, halda ímóti Týskinum í hvussu er eilt hålvt ár. Ensk flogfer flugu inn yvir tyskar havnabýir og tveittu nidur spreingiknettar. Við franska landamarkið var heldur kvirt teir fyrstu dagarnar, men so byrjaði franski herurin ålop síni, og Týskararnir máttu víkja. Báðir partar sigast at hava stórt mannafall. havt reiðiliga Hvussu langt inn um mark franski herurin er komin, og um hann hevur brotið týsku festningslinjuna, kann ikki sigast fyri vist enn. Sigfriedlinjan brotin? gingu sum manna, at eldur tiltikni Tfdindini millum hin tyski = kríggsverjugarðurin = — brotin. tid- vern Sigfriedlinjan — var Men indum sannleikin av hesum vísti seg seinri al ivingasamur. Tær fronsku herstyrkirnar hava bart seg væl inn um hitt týska markið ímóli Sigfried- linjuni. Týskararnir sigast nú at senda stórar herstyrkir frá lí polska veslfronlinum. at fronlinum moti hava frá Týskararnir sign flutt all fransk-lyska landamarkinum. sp seg civilfólkið burtur Polakkarnir hopa undan. Sum tysk líðindi siga, ganga tær týsku herstyrkirnar við risa- stigum fram í Polin. Teir taka lann eina býin fyri og annan eftir. Tað sær út sum Polakk- arnir ikki orka at gera mun- andi mólstoðu. Polsk tíðindi viðganga, at Týsk- ararnir vinna. Men siga teir seg lumma av jørd blóð- at selja hvønn dyrt undir stórum og streymi. England herjar á Týskararnar í luftini. Teir siga seg fleiri kríggsskip. at hava rakt Annars hevur teirra kríggsforsla higartil mest at Týskinum. verið sleingja sjógvin fyri Teir hava innleitt eilt moralsk kríggj ímóti Tysk- tveilt hava leir 10—20 milliónir inum, soleiðis yvir Tyskland hvari teir at av flúgviskriftum, mana tyska fólkinum gera enda á Hitler-styrinum. Torpederingin »Atheniu«, ið 1400 ferðafólk umborð, vakti almikl- Flest av av hevði an harm í Ameriku. ferðafólkunum vóru Amerikan- arar. seg ikki at fyri hesa lorpe- Tyýskararnir siga eiga skyldina dering. Hópur av tyskum skipum eru líkin ella søkt av enskum kriggs- skipum. Tyskir undirvatnsbåtar hava eisini torpederuð nógv ensk farmaskip. Siglingin innan er so statt alt fyri >fárasóninas annað enn stuttlig. Samhaldid í ti enska imperi- inum tykist at vera sterkt. Tíðindi sign soleiðis, at fleiri indiskir fúrstar, hitt afríkanska sambandið, New Zeeland, Egypt og Kannada hava sagt seg fús ut slyðja England í tess bardaga móti Týskalandi. Esbjerg bumbarderað. Hetta setti ein ræðuligan kvokk í alt hilt danska fólkið. Hvat segði hetta álop? Var tað inn- gangur til kriggj móli Danmark, ella var tað ein flúgvumaskina, ið var villst inn yvir Esbjerg. Týskararnir skundaðu sær at vilna, at tad var eingin týskur flúgvari, ið hevði gjørt hetla álop. Tó ikki Sauma søgdu enskir menn. siga teir, at teir kortini lryggja fyri leir flúgvarar, ið ikki Men enska loflsverndarstjórnin hevdi komu heim aftur. fann álagt ellum flúgvarum sínum ikki at nerva lutleysislondini. Skipshýrurnar eru farnar upp 100—200 Hetta orsakað av kríggstíðunum. við pet. er England sigist hava sett bann móti selu av koli til Noreg. Ællandi verður sama bann sett yvir fyri ollum londum. Vit hava um 5—6000 tons av ensk- um koli. Táið ið foroyskt kol ikki dugir einsamalt til maskin- kol, eigur longu nú við tað suma at vera sýtt at brúka annað enn foroyskt kol til húsabrúks. Vørubytan - rationering" - Okurprísir. Ansið eftir hamstring og okurprisum. Eitt, teir handlandi plaga at gera í ófriðarlíðum, er at seta voruprísirnar upp í topp-prisir, og jú longri ófriðurin varir, less hægri renna Av og fyri ut tryggja sær móti voru hægri og upp prísirnir. hesum grundum troli royna tey, ið hava nøkur oyrn at taka til, at keypa inn undir seg. At eill allir menn viðganga. Tað fyrsta, ið seta bann ímóli ullari „hamstring“, Oskil, megu hetta er ríkisstýrið tí gjørdi, var at leggjun verur inn undir seg, og at: sýta monnum at laka hægri vørurnar enn vinning uppá í friðarlíðum. Hesa fyriskipan hevur amtmadurin ríkislýrisins vegna í samráð við løgtingsins landsnevnd selt í gildi í Føroy- um. Tað ræður tí um hjá ovrigheilini og einum hverjum lóglýdnum íbúgvara at ansa eftir, at henda fyriskipan verður Tað summir, i skulu sleppa at liggja inni við fullum lødum avbíligum vorum, hildin. er einki skil í, at leir hava pening, meðan hin fálæki má keypa tær dýru verurnar og kanska ein dag onga voru fúa. Nógv sigast longu at hava verið til forhoyr úti i Skansanum, skuld- sett fyri hamstring. Ársaðalfundur Føroya Fornyripafelays verður lýsdagin 10. oktober í ár kl. savni við hesari 15. á Feroya amts bóka- dagsskrá: 1) Frágreiðing frá yrki felagsins. 2) Roknskapurin. 3) Ýmist. Nevndin.