leygardagur 30. september 1939síða 1

- FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR „ANSINg: s ef »titreglu: — . ú forsiduni, . | Kostar kr. 1,5 jórðingsárið Porto. Bl id = bart Nr. 39. | 0 úr og 4. síðu Við størn lýsingum fæst | Leygardagin 30. septbr. 1939, | verður bg á posthúsinum, þrævsavnarstoðum | 13. årg. Nationalisma - chauvinisma (hin erpna stórheits- dyrkanin), - imperialisma (valdsharrademi), - krigg og mannaoyding. Tud er foldarinnai brotsverk sagt, al størstu eru gjørd í nationalismunnai og krislin- dómsins navni. Hetta er ómognuligt, vil onku siga, tí nationalisman, fostur landskærleikin, kærleikin til land reinur náltúr og fólk, er ein lígur dráltur í menniskjunnal harmi, ein megi, ið frá barns beini er niðurlogd í hvort einasta menniskja. Og kristin dómslæran, hin sanni forsakandi fjallatalukristindémurin, ið er hin menniskjublidasti og hug sjónaraðalbornasti taktor Í mannasøguni henda Jesusar fridar- og hjálpsemislæra, hon skuldi av sønnum verið hin lyftandi og bjargandi kraftin í mannaættini. Tað er rætt! Soleidis átti tað at verið! Hin sanna nationalisma og hin sanni kristindómur eru rein og heilag. Vóru hesar rørslur, fríar fyri iblanding av oðrum rorslum, ráðandi millum menn- ískju, var ídag falan og sam- arbeiði eisini raðandi istadin fyri hatið, misskiljan, kríggið, ið nú fer yvir londini sum ein oyðandi pest við deyðans og Olukkuliggjanum í hendi yvir ríkini. Men hin nåttårligi, uppruna ligi kærleiki til heimið og fostur- landið, hin upprunaligi kristin- dómurin við næstrakærleika og forsláilsi av oðrum menniskjum hesar sum aðalkennimerki rorslur eru dálkaðar og mis brúktar av maktgirnd, avind- sjúku og havisjúku. Tað syrgiliga hevur fgjøgnum øldir sýni seg, at lad hevur eydnast maktgirndum, ráðaríkum og hálv sinnissjúkum persónum at klæða seg í kristindómsins heilaga » og nalionalismunnar klæði og í skjól av hesum búna at villleiða mannahópin at g60- kenna kriggj sum neyðturviligt lað frælsi, fosturlandsins æru, kristin- fyri at verja nationala dómsins lív ímillum menniskjuni 0. s. fr. Og so er sannleikin tann, at einki kríggj í kristindómsins enn farið fram, navni hevur ullan tess orindi hevur verið: at ríku våpnasmidju harrarnar, at skapa einstøkum monnum og klassum makt og stórmanna at kúga leir veikaru nalional- itetirnar og leggja leir undir hitt ræðuligasta træladomi, at skapa hat millum tjóðirnar, so aldri friður skal verða á jorð og tann ríkidómskelda, sum kriggsdubbingin er fyri nakra einstaklingar, aldri skal torna, halda renna Í slørri og men áfram alt størri og blóðugari streymi. Tað, sum soleiðis gav seg út fyri at vera nationalisma og krislindómsverja var av sonnum ímóti ollum sonnum kristindómi ikki annað enn harðhend og nalionalismu »chauvinismad kúgan av oðrum nationalitetum og vimperialismac, einaræði hjá nokrum einstaklingum yvir oðrum tjóðum, menniskjum og sum júst út frá hini sonnu nationalismunnargrundsjon hava rætt at liva Í óskerdum frælsi. lí eigur hver maður at vara seg fyri honum, sum ber sín ljóðskaparhug, sína nalionalismu til sjóndar við at klikkja og háða onnur fólk og aðrar tjóðir. Hann, ið so ger, hevur ikki ferðil av sannari nasjonalismu í sær. Í honum berjist ikki ein teilag national kensla, men erpnis- og maktgirndardjevulin, terskisjúka, personlig forfongi- igheit, havi- og njótisjúka eru innsara einastu drívkreftir, sum ravn veilt yvir mannaæltina løv av sorg og gremjan og ósigiligum vanlukkum. Tað er ikki hesi bara í teim stóru »nationalu« Nei, leit londunum, oddafiskrrnir finnast. eru allastaðni eisini i einum so lítlum samfelngi sum Foroyar. Tað skulu vit ikki gloyma. Teir eru av sønnum kreftskadin fyri alla sanna nationalismu og allan sannan kristindóm, sum setur oll menniskju javnt, gevur ollum menniskjum líka rætt til lívsins góðir og lukku. —G——idiióðuti | | Nýggir sáttmálar gjerdir millum: 1) Rusland-Týskland og 2) Rusland-Estland. Hesir sáttmálar vidvikja: 1) Markaskjalið millum Rus- land og Tyskland í lí jarðlagdu Pólin. Hetta móli eystri enn fyrihilsmarkið, ið sett markið gongur longri var. Rusland fær alt lendi við leim polsku Hvíturussunum ogUkrain- unum. I milliån av reinum Pólakkum fylgja við. Russararnir fáa oljulendini. Tyskland fær hin parlin, ið 175 Warzawa gongur km eystur um Warzawa, leiðis til fellur so Výsklands,ið eflir sátt málanum fær yvir 20 milliónur av Pólakkum. Rusland og Tyskland eru samd um al royna al fáa okt samhandilin landanna millum, so hann kemur á hædd við zar og keisaratidina. Rusland bindur seg til at lata Tyskland fáa rå- vørur, meðan Tyskland skal selja lí industrivørur, Rusland er gingið við lil saman bjóða vest- við Tysklandi at A Føroya løgtingi 1939 Grindareglugerðin er aflur í ár á tingi. Vit javn- aðarmenn hava alííð hildið uppá, at oll grind skal bytasl javnt millum Ííbúgvararnar i grindadøminum, sum so skulu rinda grindaskaðan. Hetta halda aðrir tingmenn vera ógjorligt. leir halda, at peningurin ikki verður goldin. Tá ið málið nú um dagarnar var til viðgerðar á tingi, fór fylgjandi orðaskifli fram millum Danbjørg og aðrar Danbjørg: Í fjør settu vil javnaðarmenn uppskot fram um at byta alla grind. Vit skulu uppá, at skaða- bótin fyri mannaskaða skuldi rindast av Førova vanlukku Irygging, meðan bálaskaði og g lílíkt skuldi álíknast á tey fólk, sum fingu grindina, Í. v. s. á allar íbúgvarar í grindadøm- inum, og at formaðurin á hvorjum báti skuldi krevja peningin inn. ls flir millumtinganevndini er lí fyriliggjandi uppskoti frá tað komið í lag, at vanlukkutrygg- ingin tekur mannaskaðan, meðan tílíkt skal rindast við at selja grind. bátlaskaði og framvegis uppá, Eg má framvegis haldu | Í | || frið. Um ikki laka við, vilja Rusland og Tysk- maktunum lær land samráðast um, hvat ið er at gera. Teir leggja lá árbyrgdina fyri ófriðin á Englund og Frak- land. 2) Rusland og Estland eru vorðin samd um at gera hjálpar- sáttmála, hvar eftir bæði ríkini lova at hjálpa hvørjum ødrum, um annað verður álopið. Rusland fær fleiri flota- og flågvumidstødur í Estlandi. Tað fær soleiðis rætt til at hava flotastoður á estnisku oyggjunum lætt við Álandsoyggjarnar. Tað hevur rætt og skyldu til at halda verjustyrkir á hesum stoðum. Bæði rætt til at jarnbanar bg havnir hjá ríkini hava nyla hvorjum oðrum [il transithandil. um al økja {! 1 2 Ffev eru samd handilin landanna millum ferð Hesin sállmálin varir í 10 ár og so framhaldandi í 3 ár, um hann ikki er uppsagdur við 1 års fyrivarni. al all grind skal verða bytt. Kann tað ikki lala seg gera at fåa bátaskaðun rindaðan á tann hátt, sum vit í fjor skulu uppá, eg, at aðrar leiðir eru fólk, ið grindapart, so haldi at ganga t. d. at hvort leknað til oyrir (il verður rindar nokur sýslu- mannin samslundis, sum grinda parlar verða teknaðir. Grind má á ongan hált fara Gl spillis allaraminst í hesum ringu líðum. Í Fámjin seinast lá nógv grind óseld, og tað sigst, at sumt fór burtur. Hetta er óforsvarligt. Eisini er lað soleiðis, at menn ikki fáa grind til keyps uttan Hetta við sær, at fátækir menn onga grind móli kontant. forir fán keypl, meðan teir, sum hava 100 á borðið, grindini. krónuseðlarnar at leggja fara uv stuð vid Hetta er so órættvíst, sum væl hugsast kann. Djurhuus, sýslumaður, svaraði hartil: Tað, ið Danbjørg talar um al rinda pening, lá ið grindapartar verða ikki til. Tað er ofta tvorligt at fáa fólk at tekna leknaðir, bet grindapartarnar og líansheldur at vinda pening. Skaðahvalur má seljast. Tað er ikki rætt, sum Danbjørg sigur, at bara kapitalistar keypu grind. At krevja pening aflaná frá teim, ið grindinu hava fingið, altso ollum íbúgvarunum í grinda- døminum ber als ikki til. Hver skal standa til andsvars fyri, at peningurin kemur inn? Tað stýrini vildu garantera fyri skaðan kundi verið, at sóknar- — alt annað er vónleyst. Kann tað grind seljast fyri skaðan. ikki gjøgnumførast, so må Dam: Tað ið fyrst og fremst ræður um er tað, at einki fer til spillis, ti logdu vit javnaðarmenn inn: býta alt. Tað er vert at hugsa um lað, ið Danbjerg ferdi fram, at rinda til ein skaðagrunn. Tað kann vera, at tað letur seg sigur, at Men, býtt, er gera, sum Djurhuus kommunurnar garantera. at øll tað lýdningarmesta. Al fáa skaðan grindin verður goldnan ber nokk til. A. Samuelsen: Í kríggslíð kundi eg hugsað at gingið ta av javnaðar- leið. at grind má mætl monnum ávíslu Men fyri Í i »I hugsi eg => skaðan seljast; men í kríggstíð haldi eg, al maximalprísur eigur at verða ásettur. Hægri beinleiðis skatt og formúguskatt. I fjør, tå ið tann nýggi fíggjar- sáttmálin (finansplánur) var til viðgerðar á tingi, settu javnaðar- menn uppskot um hægri bein- leiðis soleiðis at eingin tollur skuldi le skatt og formúguskatt, ggjast á neyðsynjarverur. — Okkara uppskot fall, meðan tollur varð lagdur á t. d. kaffi, te, sukur og gryn. Javnaðarmenn hava aftur í år reist málið um hægri beinleiðis skatt og formúguskatt og at fáa tollin tann umlalaða á neyð- synjarvørum at falla burtur. Tá um dagarnar var ið málið nú til viðgerðar úttalaði m. a. Dam: Javnaðarmenn hovdu uppskot hetta. Tað tykist okkum rættast at leggja frammi í fjør um skallin á teir, ið hava tær størstu inntøkurnar og hava kapital á rentu og aðrar stórar ognir, isladin fyri ut tolla tær neydsynjarvørur, sum fátæk fólk Tað er nervandi og skerjandi fyri allan skulu nýta. sjálvandi framburð her á landi, at leg- tingid ikki hevur pening at styðja vinnulívið við. Men tann órættur, sum gjørdur er við at toll á má ruddast burtur. Nú eru allir prísir hækkandi vegna kríggið, og tað fellur tungt at vinda vørurnar fyri uttan toll, og lessvegnu nervar tollurin nú leggja neyðsynjarverur,