leygardagur 7. oktober 1939síða 1

FRÆLSI BRÓÐURSKAPUR | Lýsingaprísur fyri petitregl Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto, Blaðið | i r Nr. 4(). 20 ovr. á 3. og 4. síðu Við s verður bilagt á posthusinum, brævsavnarstødum 13 art | wsláttur i prisinum 0 krivstovuni. Telf, 143 | . ' Hálvaaðru til tvær milliénur. Hverjir verða nú at rinda sviðan av at hava latið veruframfersluna í hendurnar á teim einstaku privatu stórinntlytarnnum av okkara útgerðar- og neyðsynjarverum? Tað verða fyrst og fremst okkara fiskimenn og útgerðarmenn. Vit keypa ov dyrt, lí vit keypa í smáum. Hetta ásannar hveri skilamaður. Okkara lítla sam- felag hevur árliga til hin úl- lendska kapitalin goldið í hundr- aðum av lúsundum ov nógv. 1] hundraðum av túsundum! hvat hevur tað ikki at síga fyri Loglingsins okkara samfelag! samlaða árliga inntøka er ikki meir enn 5—600.000 kr. Hevdi løgtingid haft hesi mongu hundraðlúsundini, ið Foroya fólk nú árliga rindar ov nóg fyri tær innfluttu vørurnar, vóru vil førir fyri annaðhvort at avtikid hinar beinleiðis og óbeinleiðis skaltabyrðirnar, ið fólkið nú má bera til inntøku fyri logtingið ella ut styðja vinnulivid, vega- og havnamål og onnur landsgagnlis fram- burðsmál við hesum peningi meir enn vil nú gera. Hvussu nógv framtøkini eru ikki kvuld, hvussu nógv liggur ikki av láni vegna trot uppá pening. Harmiligt! Hin irbeiðsmaðurin, ið ásanna henda foroyski fiskimaðurin og dapra sannleika. hetta ræðuliga annað enn skil, kunnu ikki kenna harmin loga sær í barmi og sinnisrørdir rópa: hetta Her landið taka sær um reiggj! Men harmaroddir gongur ikki longur! má tessverri hava hesa verið ov mfåar. Meirlutin hevur verið villleiddur av afturhaldsflokkunum. Ná ið til stykkis hevur komið, hava teir, ið vardu leir einstaku, haft hevur inleressurnar, landið val aftanå val verið hitt ónervaða slórmanna OU meirlutan g eldorado fyri teir útlendsku privatspekulantarnar at blóma í uppá bekostning« av Foroya fiskimanna, Føroya úlgerða staff. Men javnaðarmanna bardagi fyri at broyta hetta óskil og taka broddin av ella minka misbrúkið av lí úllendska kapi- | | | | | | | | | | lalinum yvir fyri Føroya sam felagi hevur vunnið fyri sæi meir og meir í hvorjum. Talið á liðinum, ið hevur fylksti um javnaðarflokkin, er okt í hvorjum. Og hesum herðu royndar mtr í stundum, tå ið ófriðarbylgjurnar bróta og holln við at skola okkum út í hin ovdandi mal- streymin nú kenst lað sum um menn vvirhøvur einki vita sær at taka til ullan at ganga javnaðarmannaleiðirnar. Ongatíð hava javnaðarmanna hugsjón irnar verið so slerkt undirtiknar her á landi sum í hesum dogum. Ongatíð hava tær so åsynligt og greitt sýnt styrki sína, sín rætt og ábólarmegi fyri okkara sam- | | | | | | | felag sum nú. NÚ i ímóli Í vandans lotu 20 ganga av løgtingsins monnum við lil at hala landið taka ábyrgd ina fyri voruinnfluttninginum júst lað sum javnadarmenn í lalu og skrift árla og síðla hava prædikað fyri. Stórsigur! Vit er fegnir Føroya fólks vegna. Bara nú landsins kosnu menn ikki Ínla seg ofa ål as hesum leiðum. Men lærupeningurin hevur verið dvýrur. Hugsið Yvir 1» millión megu okkara fiskimenn og útgerðarmenn blaða fyri tykkum ! meiri salt og olju í komandi år av åvum leirra, ið hava strembad ímóti, at landið skuldi taka sær av úlgerðarverunum. Frá almennari síðu var benuð og hiðið um, at slórinnflytai arnar av salli og olju altíð skulu liggja við loðunum fullum, tí eingin kundi vila, nær id ofridurin brast á. Hann hekk jú sum eill toruskrigg yvir høvdinum á allari verðini. Og teir lovaðu tað! ella lótu menn skilja, at feir vildu gera tað! Men nú, tå ið ófriðurin kom, lógu olju- og saltlødurnar at kalla tómar, so innfluttningurin av salli og olju, um vit í heila lakið kunnu fáa hesar verur, kemur at kosta okkum í minsta lagi hálvaaðru til tvær milliónur meir, enn tær kundu fingist fyri, um vit hevdu ligið við árslagri, sum ynskt var frá almennari síðu. Henda brandskatt má nú fiskimadurin og vinnulívið og Føroya field yvirhevur bleða fyri. Kann nakað vera harmiligari og órættvísari! Vilja Føroyingar nakran tíð lata lagnu sína í hendurnar á teim einstaku snekulantunum ? Vit vóna tað ikki! Á Føroya løgtingi 1939 Skipan læraraskúlans og studentaskúlans. Jacobsen M. Á. greiddi frá málinum. Hann meinti, al lann núverandi studenlaskúlin er góður og er enntá betri enn tann skúlin, ið ríkisstýrið lovadi at veita okkum. Poul Niclasen var ikki einigur við M. A. Jacobsen. Hann meinti, al eill gymnasinm, sum ætlan er af slovna, var belri enn lað skeiðið, vil nú hava. Men Tórshavnar kommuna kann ikki rinda tært kt, vit 28.000 um árið, sum ætlað ifall fáa gymnuasium er, Palurson : Hella gymnasium, ið her er verður ein danskur tilboðið frá lalun um, skúli, og ríkisstýr inum um at: styðja skúlan er eilt lið í alt mugu vil drepa helta uppskotið arbeidinum al draga inn undir Danmark; fí beinan ni vegin Á, Samuelsen Ind studentaskeiðið, vit hava, koslað tinginum úl ímóti 20.000 kr. meira. Vit megu hava ein rektor, um árið og verður al kosta sum bert er við studentaskúlan lærararnir mugu fáa hægri | Og | "1 | løn og pensjón. Ríkisstýrið bjóðar | okkum eitt gymnasium. Skulu | vil drepa luð uppskotið frá | rikisslyrinum, so mugu Vit sjålvir seta nakað belri í staðin. Danbjørg: Eg var í nevndini, sum hag | reiddi málið um stovnan av tí núverandi studentaskeiði, og eg | útlalaði tá bæði í nevndini og | her á opnum lingi, al treytin fyri, al eg og mínir parlamenn | gingu vid til al stovna studenta | skúla, var tann at ein kostskúli | verður knyttur til henda skúlan, Í soleiðis at fátækir unglingar | kunna hava somu algongd til skúlans sum tey, ið góð ráð hava. Vit javnaðarmenn hava sømu slødu f år sum hana, vit fyrr hava haft. Tad tykist, sum at ein flokkur her á lingi ikki vil hava statsskúla. Eg vóni, al flokkurin so á annan hált málið setur uppskot fram í so mála. tann um kostskúla , | slyðjar og | Tad nreliminerskeiðið, sum vit nú hava í sambandi við studenta halda áfram, sjálvt | skeiðið, má | um vit fáa gymnasium; tí tað | er avgjørt eitt týdningarmikið mát at gera úlveg fyri, at tei unglingar, sum ikki í barna- árum hava gingið í realskúla, kunna hava atgongd til prelimi skeiðið og so til studenta nel skúlan Framførsla av verum. Loglingið hevur, síðan ting havt verufram til tan byrjaði, forsluspurningin viðgerðar. Nú er varð sell, og nú fyrstani liggur um mánuður, síðan tingið frammi uppskot til eina skipan fyri voruframferslu í framtíðinni. | Helta drák undrar mangan | mann. Tí viðurskiftini og tíðirnar | | eru sanniliga ikki at spæla sær lad er ikki minni enn Foroya fólks vælferð, ið stendur uppá spæl. | | Fað skal ikki loynast, at | javnaðarmenn líku frá fyrsta | . degi í samrådingunum lóku la greiðu stoðu, at landið, løglingid, skuldi taku heilu ábyrgdina við við al einahandil við ollum neyðsynjar- lað sama seta á stovn vorum. Vit fråleggja okkum ti alt andsvar fyri hetta drák. Mánadagin kl. 4 sp. var álit frá vøruframførslunevndini (il viðgerðar. 1. Samuelsen greiddi frá nevndarålitinum. Nevndin meirluta og ein minniluta. Hver hevdi býtt seg í ein flokkurin hevði í nevndini talað fyri sínari principiellu steðu. Chr. Holm Jacobsen, Mitens og M. A. Jacobsen høvdu principi- ellan hug at lata vøruforsyningina verða sum higartil í hondunum á grossistunum — men undir umsjón av tí almenna. Javnaðar- flokkurin helt leglingsins einkar- solu við neydsynjarvørum vera Sambandsmenn vóru tuð besta. í friðarlíðum ímóti landshandli. Men flokkurin tað vera neyðugt, at sum tfdirnar nú eru, helt løgtingid selti lundshandil við síðuna av tí privuta innfluttning- inum. Fyri at fáa nakað positivt urturår, høvdu sambandsmenn, avnadarmenn og vinpuflokks- menn slekkað eftir í teirra yrincipiellu stóðu og samst um eitt uppskot. Talurin greiddi frå, 1vussu tað slóð til við veru- nøgdini ( vit hevdu veru- statistikkin í seinasta blaði). Mjøl og korn høvdu vit til slakt hálvt ár. Salt og olja var ov lítil av. Men ultan mun til, hvat ið var av verum f land- inum, so var tað avgjørt neyðugt at seta landshandil Talarin væntadi, at viðurskiftini komu at falla soleiðis, at vit skjótt komu at verða noyddir at taka einahandil við nógvum verum, tí tað vildi vísa seg, at eingin vildi kunna flýta hesar verur til landið uttan løgtingid. Í upp- skoti meirlutans var tí sett, at tingið kundi taka einkarselu við teim vorum, sum handilin hevur. Minnilulin, Mitens og M. A. Jacobsen, heyði uppskot um at bíða við at taka landshandil. Minnilutin vildi óivað sjálvur greiða frá sínum uppskoti. Falarin læs so meirlutans uppskot upp. Tað er prentað aðra staðni í blaðnum Mitens strikadi undir, hvussu någvar vørur lógu í landinum. Mjeli var nóg mikið av. Salt um 5000 tons, olju var eisini væl av. »Tjaldur« hevði siglt higar- til, og enn kundi tað siglast suður eftir. Ríkisstýrið hevði deponera yvir 100.000 dollars til vørukeyp. Skonnarlir og stór motorskip høvdu vit, sum kundu nýtast til farmafluttning, um tervur var á lí. Talarin helt hin privata forræltningsstattin higar- til hava greitt vøruframførsluna væl, og at tað ti ikki var tervur á at sela landshandilin. Tað var skeivt at grípa inn i arbeiðs- ræltin hjá einum statti, tå ið hesin stattur hevði sýnt at kunna gera sítt arbeiði álítandi. hansara partamaður Hann og M. A. Jacobsen høvdu ti sett uppskot um at lata verufram- forsluna = framvegis verða í høndunum hjá teim, snm higar- til flutt verurnar til landið. = Hesin stattur hevði eisini boðið sær til at gera tað. Men hitt almenna skuldi sjálv- hovdu